سایه سنگین سیاستهای ارزی بر تولید؛ وقتی صنعت نساجی به طراحان داخلی پشت میکند
امروز ۲۰ خردادماه، معاونت توسعه اشتغال و کارآفرینی میزبان نشستی بود که به کالبدشکافی بحرانها و فرصتهای از دسترفته در صنعت نساجی و پوشاک ایران پرداخت. در این رویداد، نمایندگان تشکلهای تخصصی با انتقاد صریح از بیمهری تولیدکنندگان به استعدادهای دانشگاهی و طراحان داخلی، ریشه رکود و عدم رقابتپذیری این صنعت را در نبود نقشه جامع توسعه، افزایش ۳۰ درصدی قیمت جهانی مواد پایه و تخصیص رانتهای ارزی برای واردات پارچه ارزیابی کردند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، نشست تخصصی «بررسی چالشها و فرصتهای تولید و طراحی پارچه در ایران»امروز، ۲۰ خردادماه برگزار شد. در ابتدای این رویداد، سخنرانان و فعالان این حوزه با نگاهی آسیبشناسانه به ریشهیابی دلایل رکود، مشکلات ساختاری و موانع پیشروی صنعت نساجی پرداختند و تأکید کردند که فقدان استراتژی مشخص، قطع ارتباط صنعت و دانشگاه، و سیاستهای نادرست اقتصادی، حیات این صنعت اشتغالزا را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
غفلت از ظرفیت طراحان و عقبماندگی از ترندهای جهانی
منصور تیرگر، عضو هیئتمدیره انجمن صنایع پوشاک ایران، در این نشست با تأکید بر اینکه چرخه مناسبی برای ورود طراحان جوان به بدنه صنعت وجود ندارد، گفت: «دانشجویان ما در دانشگاهها آموزشهای تخصصی خوبی میبینند، اما سازوکار مشخصی برای جذب این نیروها در کارخانجات تعریف نشده است. در کشورهای توسعهیافته، پیوند منسجمی میان دانشگاه و صنعت برقرار است، اما در کشور ما این تعامل شکل نگرفته و نمیتوان صرفاً یک نهاد را مقصر این خلأ دانست.»
وی رسالت طراح را فراتر از مباحث زیباییشناختی ارزیابی کرد و اظهار داشت که یک طراح باید با مهندسی تولید و نیازسنجی بازار نیز آشنا باشد. تیرگر ضمن انتقاد از ضعف سازوکارهای کشف استعدادها، لزوم برگزاری رویدادها و کارگاههای تخصصی برای معرفی طراحان به صنعت را یادآور شد.
این فعال صنفی همچنین به عقبماندگی صنعت پارچه کشور از روندهای جهانی اشاره کرد و افزود: «در حالی که دنیا به سرعت به سمت موضوع "پایداری" در مد و استفاده از فناوریهای نوین در ترکیب الیاف (مانند فرآیندهایی در چین که الیاف پلیاستر را به الیاف طبیعی نزدیک کرده است) حرکت میکند، صنعت پارچه ما گاهی تا سه سال از ترندهای جهانی عقب است و حتی از نمونههای موفق خارجی نیز الگوبرداری درستی صورت نمیگیرد.»
سایه سنگین سیاستهای ارزی و بحران تأمین مواد اولیه
بخش عمدهای از این نشست به بررسی بحرانهای اقتصادی، تولیدی و لجستیک اختصاص یافت. سید شجاعالدین امامی رئوف، دبیر انجمن صنایع نساجی ایران، ارزش بازار نساجی و پوشاک کشور را رقمی بین ۱۴ تا ۱۵ میلیارد دلار برآورد کرد (که حدود ۹ میلیارد دلار آن سهم بازار پوشاک است) و از موانع جدی پیشروی این زنجیره عظیم از کشاورزی و پتروشیمی تا محصول نهایی پرده برداشت.
امامی رئوف با بیان اینکه ظرفیت تولید داخلی پنبه از ۹۰ هزار تن به ۶۰ هزار تن کاهش یافته، افزود: «در بخش الیاف مصنوعی نیز، با وجود ظرفیتهای ایجاد شده، اختلال در عملکرد برخی مجتمعهای پتروشیمی داخلی تأمین مواد اولیه (مانند چیپس پلیاستر) را با محدودیتهای شدیدی مواجه کرده است.»
وی با اشاره به رشد ۳۰ درصدی قیمت جهانی مواد اولیه و افزایش چشمگیر هزینههای حملونقل گفت: «مواد اولیهای که در بازارهای رقیب با قیمت حدود ۱.۱ دلار در دسترس است، برای تولیدکننده ما با قیمتی در حدود ۱.۶ دلار تمام میشود. این اختلاف قیمت از همان ابتدای کار، توان رقابت را از صنعتگر ایرانی میگیرد و در این شرایط، دولت باید برای جبران این فشارها از تولید حمایت کند.»
دبیر انجمن صنایع نساجی ایران همچنین با انتقاد از نبود نقشه جامع توسعه صنعتی، سیاستهای ارزی سالهای گذشته را به باد انتقاد گرفت و تصریح کرد: «اختصاص ارز ترجیحی در مقاطعی باعث شد حجم واردات پارچه از ۳۰۰ میلیون دلار به مرز ۹۵۰ میلیون دلار برسد. این سیاست نهتنها انگیزه سرمایهگذاری در بخش بافندگی داخلی را از بین برد، بلکه منابعی که میتوانست صرف توسعه زیرساختهای تولید مواد اولیه در داخل شود را هدر داد.» وی خواستار اصلاح نظام تعرفهای و الگوبرداری از سیاستهای حمایتی کشورهایی مانند ترکیه برای صیانت از تولیدات داخلی شد.
ضرورت تعیین تکلیف استراتژی کلان اقتصادی
در ادامه نشست، سیامک ناظمی، دبیر انجمن طراحان لباس و پارچه ایران، ریشه بسیاری از این معضلات را در ابهام استراتژی کلان اقتصادی کشور دانست. وی با طرح این پرسش که «آیا ما قصد داریم یک کشور تولیدکننده باشیم یا خیر؟»، تأکید کرد که ایران با این حجم از ظرفیت جغرافیایی و انسانی نمیتواند تنها بر پایه تجارت و واردات اداره شود و تا زمانی که این راهبرد مشخص نشود، مشکلات دهههای گذشته باز هم تکرار خواهند شد.
در پایان این مراسم نیز، امیرشاهین شریفی، عضو هیئتمدیره انجمن طراحان لباس و پارچه، با آسیبشناسی فضای آموزش آکادمیک اظهار کرد: «دانشجویان ما به دلیل محدودیتها، فرصت رصد نزدیک تحولات جهانی و حضور در نمایشگاههای بینالمللی را ندارند. با این وجود، استعدادهای بسیار خلاقی در کشور داریم که متأسفانه تولیدکنندگان به جای اعتماد به آنها، ترجیح میدهند طرحهای خارجی را کپیبرداری کنند.» وی خاطرنشان کرد که ایران با برخورداری از پشتوانه غنی فرهنگی و صنعتی، در صورت سرمایهگذاری واقعی روی نیروی انسانی متخصص، ظرفیت تبدیل شدن به قطب اصلی طراحی و تولید پوشاک در منطقه را داراست.
