ایلنا بررسی کرد؛
در حاشیه توئیت اخیر رئیس جمهور/ آیا شرکتهای پیمانکاری جمع میشوند؟!
رئیسجمهور در حالی دستور حذف شرکتهای پیمانکاری واسط تأمین نیرو را صادر کرده است که پارادوکس میان سیاستهای «کوچکسازی دولت» و شعار «حمایت از کارگر»، ابهامات فراوانی را در میان فعالان کارگری ایجاد کرده است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، همزمان با روز جهانی کارگر در توئیتی اعلام کرد که دستور جمعآوری و حذف شرکتهای پیمانکاری را صادر کرده است. پزشکیان نوشت: «در نوجوانی کارگری کردهام، نان پربرکت این شغل شریف را خوردهام و به آن افتخار میکنم. میدانم کارگر بودن یعنی نجابت، صبوری، عزتمند، ایستادگی در برابر دشواریها و ساختن آیندهای بهتر برای آنهایی که دوستشان داریم. آنطور که وعده دادهبودم دستور جمعکردن شرکت های پیمانکاری را صادر کردم.»
سالهاست که رؤسای جمهورِ مختلف در مقاطع حساس، وعدههای شیرینی به کارگران میدهند که در میدان عمل، سرابی بیش نبوده است. باید به این نکتهی بنیادین توجه داشت که شرکتهای پیمانکاری و واسطهگریِ نیروی انسانی، پدیدهای متاخر و زاییدهی سیاستهای دولتهای سرمایهداری است.
اکنون که مدعیِ جمعآوری این شرکتها هستند، با نگاهی به سایر مواضع دولت مبنی بر ضرورت تسریع در خصوصیسازی و کوچکتر شدن دولت، به یک پارادوکس آشکار میرسیم. نمیتوان همزمان بر طبل کوچکسازی دولت کوبید و از حذف شرکتهای واسطهای سخن گفت. به سراغ «مهران ربانی»، از فعالان صنفی کارگران ارکان ثالث نفت و گاز رفتهایم تا نظرات وی را در این خصوص جویا شویم.
شکاف در پاستور؛ دستور رئیسجمهور و کارشکنی مدیران ارشد
مهران ربانی در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، در ارزیابی میزان واقعی بودن وعده اخیر رئیسجمهور برای حذف شرکتهای پیمانکاری و چگونگی عملی شدن آن، با اشاره به تجربیات سالیان گذشته اظهار کرد: «در دولت پیشین نیز رئیسجمهور فقید، آقای رئیسی، هم در ایام تبلیغات انتخاباتی و هم پس از آن، صراحتاً اعلام کردند که این شرکتهای پیمانکاری باید حذف شوند. ایشان حتی تا پیش از فوت و پس از ایام انتخابات، نیز یکی دو بار دیگر این مسئله را مطرح کرده و دستور آن را صادر نمودند. اما متأسفانه مشکل اصلی ما در واقع مدیران ارشد، اعم از وزرا و سایر مسئولانی هستند که در این زمینه کارشکنی میکنند؛ وگرنه در همان دولت قبل نیز این دستور از سوی رئیس دولت صادر شده بود، اما به دلیل همین کارشکنیها، آن وعده هرگز عملی نشد.»
وی در ادامه با اشاره به مواضع اخیر دولت افزود: «ما اکنون به وعدهای که جناب آقای پزشکیان دادهاند خوشبین و امیدواریم، اما از طرف دیگر نسبت به برخی از مدیران واقعاً دید مثبتی نداریم؛ چراکه صحبتهایی را مطرح میکنند که نشان از ساز مخالف دارد. به عنوان نمونه، با وجود صحبتها و دستور صریح رئیسجمهور، آقای انصاری به عنوان معاون حقوقی رئیسجمهور در همین دولت، صراحتاً مخالفت خود را با این موضوع عنوان کردهاند. خب اگر روال به این شکل باشد، پذیرفتنی نیست؛ چراکه اگر رئیسجمهور تصمیمی میگیرد، آن صحبت باید برای کل مجموعه دولت حجت باشد و ماجرا خاتمه یابد.»
ربانی با تأکید بر بدعهدیهای پیاپی تصریح کرد: «متأسفانه شاهد هستیم که این اتفاق در دولتهای گذشته نیفتاده است، هرچند ما خوشبینیم که انشاءالله این بار رخ دهد. اما همانطور که پیشتر نیز اشاره کردهام، معمولاً در زمان جنگ یا در ایام انتخابات، مواردی از این دست را مطرح میکنند و بعد متأسفانه فراموش میشود. ما به قدری بدعهدی دیدهایم و این قبیل صحبتها را شنیدهایم که واقعیت امر این است که تا اتفاقی در عمل رخ ندهد، این وعدهها برای ما باورپذیر نخواهد بود.»
واسطهگری دستمزد یا پیمانکاری تخصصی؛ یک مرز باریک
این فعال صنفی کارگران ارکان ثالث در خصوص نحوه حضور شرکتها در دستگاههای اجرایی و لزوم تفکیک آنها توضیح داد: «با توجه به اینکه شرکتها هماکنون در دستگاهها حضور دارند، ما هیچگاه نگفتهایم که همه آنها باید حذف شوند. در آن توئیتی که آقای پزشکیان منتشر کردهاند، به صورت کامل اشاره نشده و تنها گفتهاند که دستور دادهام شرکتهای پیمانکاری جمعآوری شوند؛ اما قطعاً مقصود ایشان، صرفاً شرکتهای پیمانکاری «تأمین نیرو» است. همه میدانیم که شرکتهای پیمانکاری در تمام دنیا حضور دارند و ما نیز میگوییم در کشور ما هم فعالیت داشته باشند؛ اما در حوزههای عمرانی، شرکتهای دانشبنیان و پروژههای عمده کشور. صحبت و اعتراض ما دقیقاً بر سر «واسطهگریِ دستمزد» است. »
وی در تشریح عملکرد این واسطهها گفت: «این شرکتها در حال حاضر به عنوان شرکتهای ثبتشده، صرفاً نقش واسطه را ایفا میکنند. همین شرکتها میتوانند فردا اگر نیروها تبدیل وضعیت شدند، وارد بخشهای عمرانی شوند یا به شرکتهای دانشبنیان تغییر ماهیت دهند و از این طریق برای خود سودآوری و منفعت داشته باشند. این شرکتها چندین دهه است که در این ساختار حضور دارند. البته در سال نود، یعنی بیش از یک دهه قبل، در یک برهه کوتاهی تبدیل وضعیتی صورت گرفت، اما در تمام این چند دهه، این واسطهها حضور داشته، منتفع شدهاند و پولهای بیزحمتی به جیب آنها رفته است. اکنون که کشور به خاطر مسائلی نظیر جنگ آسیب دیده است، میتوانند در بخشهای عمرانی به سازندگی کشور کمک کنند؛ بنابراین حذف واسطهگری آنها به هیچوجه امری نشدنی نیست.»
ربانی با مقایسه رویکرد دولتها در قبال این مسئله بیان کرد: «همانطور که احمدینژاد در مقطعی جسارت داشت و این کار را در قالب مصوبه هیئت وزیران انجام داد، این دولت هم میتواند جسارت به خرج دهد. اینگونه نبود که مانند دولت آقای رئیسی، رئیسجمهور بگوید شرکتها حذف شوند، اما شخصی مانند آقای لطیفی صدوهشتاد درجه برخلاف صحبت رئیس دولت عمل کند؛ یا مثلاً آقای پزشکیان بگوید شرکتها حذف شوند و آقای انصاری بیاید و صراحتاً مخالفت کند. برای رخ دادن این اتفاق و رها شدن نیروهای کار از این «بردهداری نوین» که حتی خود نمایندگان مجلس و دولتیها نیز به آن اذعان دارند، جسارت بالایی لازم است. ما در خدمت دولت هستیم و امیدواریم این وعده محقق شود، اما با توجه به نفراتی که اکنون در دولت حضور دارند، تا زمانی که به مرحله اجرا نرسد، آن را به چشم همان صحبتهای تبلیغاتی ایام انتخابات میبینیم. »
مطالبهگری هفتساله؛ از تجمعات مسالمتآمیز تا پلتفرمهای مجازی
این فعال کارگری در پاسخ به این پرسش که آیا بهتر نیست کارگران به جای امیدواری صرف به این وعدهها، مطالبهگری اصولی و قانونی خود را پیش ببرند، با تأکید بر سوابق پیگیریهای کارگران شرکتی و ارکان ثالث گفت: «ما اکنون هفت سال است که به صورت جدی دنبال این موضوع هستیم. من نامهای در اختیار دارم که نشان میدهد دفتر ریاست جمهوری در دوران آقای رئیسی، به آقای لطیفی در سازمان امور استخدامی نامه زده و هشدار داده است که این کارگران مقابل پردیس حکومتی تجمع برگزار میکنند و عواقب آن با شماست. ما بارها رفتهایم و به صورت کاملاً مسالمتآمیز فریادمان را بلند کردهایم. هم در زمان بررسی مصوبات جلوی شورای نگهبان تجمع کردیم و پنج شش بار مقابل نهاد ریاست جمهوری در دولتهای مختلف و سه بار نیز مقابل مجلس شورای اسلامی تجمع مسالمتآمیز داشتهایم که فیلمهای تمام آنها موجود است.»
وی با اشاره به تنوع روشهای اعتراضی کارگران افزود: «ما تمام شیوههای قانونی مطالبهگری را به کار بستهایم؛ از برگزاری تجمعات گرفته تا کارهای مطبوعاتی و رسانهای، و راهاندازی پویشهای مختلف اعم از پویشهای پیامکی، ایمیلی و ثبت درخواست در پلتفرمهای کارزار. یعنی هر روشی از مطالبهگری که شما تصور بفرمایید را ما انجام دادهایم و میدهیم.»
ربانی با تأکید بر رعایت اصول ایمنی و امنیت در تجمعات کارگری اظهار کرد: «ما همواره اصول مشخصی داشتهایم؛ اصل اول ما این بوده است که اگر مطالبهگری و تجمعی میکنیم، شرایط کشور را در نظر بگیریم تا مبادا همکاران ما که ما را به عنوان نمایندگانشان قبول دارند، خدای نکرده خاری به پایشان برود و آسیبی ببینند. در آخرین تجمعی که برگزار کردیم، دقیقاً بیش از هزار نفر حضور پیدا کردند که فیلمهای آن نیز موجود است. هزار نفر کارگر با رویکردی کاملاً حرفهای آمدند، تجمع کردند و بدون اینکه هیچ اتفاق یا برخوردی صورت بگیرد، برنامه پایان یافت. همه ما مطالبهگر هستیم، اما حرفمان همواره این بوده که خدای نکرده فضا به جاهایی که نباید، کشیده نشود.»
وی در پایان خاطرنشان کرد: «ما قاطعانه از دولت درخواست میکنیم هرچه سریعتر مانع از تداوم فعالیت این شرکتهای واسطهای شود و این امیدواریِ ایجاد شده را در عمل محقق سازد. چرا که اگر این روند ادامه پیدا کند و شرکتها پابرجا بمانند، با توجه به شرایط بسیار سخت معیشتی که همه مردم و بهویژه ما کارگران با آن درگیر هستیم، فضا ناخواسته به سمتی خواهد رفت که پیامدهای مطلوبی نخواهد داشت.»
