در گفتوگو با ایلنا مطرح شد؛
شرایط کار کارگران در روزهای تعطیل/ «اضافه کار» حق کارگران است
دبیر اجرایی خانه کارگر شرق تهران تأکید کرد کارگران در روزهای تعطیل رسمی، حق دریافت کامل مزد و اضافهکاری دارند و حضور بدون پرداخت قانونی، تخلف صریح از قانون کار محسوب میشود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، در شرایطی که افزایش تعطیلات رسمی، نظم کاری بسیاری از بخشها را تحت تأثیر قرار داده، وضعیت حقوقی کارگرانی که علیرغم اعلام تعطیلی، ناگزیر به حضور در محل کار هستند، به یکی از دغدغههای جدی جامعه کارگری بدل شده است. پرسش اصلی اینجاست که قانون کار در چنین شرایطی چه حقوقی را برای نیروی کار به رسمیت شناخته و تکلیف کارفرمایان چیست؟
در همین رابطه، فتحالله بیات، دبیر اجرایی خانه کارگر شرق تهران، در گفتوگو با ایلنا به تشریح ابعاد قانونی اشتغال کارگران در ایام تعطیلات رسمی و شرایط بحرانی پرداخت.
فتحالله بیات با اشاره به جایگاه تعطیلات رسمی در قانون کار، اظهار داشت: «زمانی که دولت روزی را بهعنوان تعطیل رسمی اعلام میکند، این تعطیلی شامل حال کارگران نیز میشود و حق طبیعی آنهاست که حقوق قانونی خود را دریافت کنند. البته قانون برای شرایط خاص، از جمله بحرانها و حوادث غیرمترقبه، تفکیک قائل شده است. اگر این شرایط مقطعی باشد، یک حکم دارد و اگر بهصورت بلندمدت ادامه پیدا کند، طبیعتاً برنامهریزی و مقررات آن متفاوت خواهد بود.»
وی افزود: «در مواردی که یک واحد تولیدی یا خدماتی بهطور کامل یا نیمهکامل تعطیل میشود و کارگران به اجبار از کار بازمیمانند، وضعیت حقوقی آنها متفاوت است؛ اما اگر دولت برای مدت کوتاهی، مثلاً دو یا سه روز یا حتی یک هفته، تعطیلی رسمی اعلام کند، این تعطیلی مشمول کارگران نیز میشود. چنانچه در همین ایام از کارگر خواسته شود که سر کار حاضر شود، این حضور در چارچوب اضافهکاری تعریف میشود و کارگر باید حق اضافهکار خود را دریافت کند.»
این فعال کارگری با تأکید بر فعالیت برخی واحدها در ایام تعطیل گفت: «وقتی تعطیل رسمی اعلام میشود، حضور کارگر در محل کار بهطور طبیعی در قالب اضافهکاری قرار میگیرد و این اضافهکار، جدا از حقوق ماهانه اوست. کارگر هم حق مزد روز تعطیل را دارد و هم حق دریافت درصد اضافهای که قانون برای کار در روز تعطیل پیشبینی کرده است.»
بیات ادامه داد: «در روزهای خاص مانند جمعه، این میزان حتی تا ۴۰ درصد افزایش مییابد. یعنی کارگر میتواند یک روز کامل مزد، بهعلاوه ۴۰ درصد افزایش را مطالبه کند. این اضافهکاری نیز مشمول قانون کار و قانون تأمین اجتماعی است و باید در چارچوب بیمه لحاظ شود. بهطور کلی، اضافهکار در روز تعطیل و بهویژه جمعه، تعریف مشخص و روشنی دارد و کارگران میتوانند بر همین اساس مطالبات خود را پیگیری کنند.»
وی در بخش دیگری از سخنان خود توضیح داد: «حوادث غیرمترقبه شامل اتفاقاتی است که قابل پیشبینی نیست؛ از سیل و زلزله گرفته تا شرایط جنگی. اینها وقایعی هستند که ناگهان حادث میشوند و مقطعیاند، درست مانند آنچه در دوران کرونا تجربه کردیم. در آن دوره هم بسیاری از کارگرانی که در روزهای تعطیل رسمی مشغول به کار بودند، عملاً با حداقل حقوق و مزایا کار کردند.»
بیات با انتقاد از وضعیت معیشتی کارگران در این شرایط گفت: «واقعیت این است که کارگران در بحرانها معمولاً مظلوم واقع میشوند. چه در دوران کرونا و چه اکنون که با شرایط جنگی مواجه هستیم، کارگران برخلاف بسیاری از کارکنان دولت، امکان دورکاری یا تعطیلی ندارند و ناچارند در محل کار حاضر شوند. آنها از جان مایه میگذارند، اما در مقابل، اضافهکاریای که دریافت میکنند، اغلب ناچیز است.»
دبیر اجرایی خانه کارگر شرق تهران در پایان، با اشاره به ناامنی شغلی کارگران تصریح کرد: «اکثر نیروی کار کشور با قراردادهای موقت مشغول به کار هستند و از امنیت شغلی برخوردار نیستند. به همین دلیل، به دستور کارفرما و از ترس از دست دادن شغل، حتی در شرایط جنگی یا بحرانی نیز مجبور به حضور در محل کار میشوند. بسیاری از آنها در بخشهای خدماتی و درمانی فعالیت میکنند که اساساً تعطیلیپذیر نیست.»
وی افزود: «در چنین شرایطی، هم دولت و هم کارفرمایان، چه در بخش دولتی و چه خصوصی، باید نگاه ویژهتری به این نیروها داشته باشند. این کارگران شایسته قدردانی و حمایت واقعی هستند. حداقل کاری که میتوان برای آنها انجام داد، پرداخت کامل و منصفانه اضافهکاری و ارائه حمایتهای لازم است تا با دلگرمی بیشتری در محل کار حاضر شوند؛ هرچند متأسفانه در بسیاری از موارد، حتی همین حقوق حداقلی نیز بهدرستی پرداخت نمیشود.»
