۱۰۰ سال وزارت؛ ۶۷ وزیر
از ابوالقاسم ناصر الملک همدانی تا علی طیب نیا / جمشید آموزگار رکورددار جلوس بر کرسی وزارت اقتصاد
اولین نفری که بر این مسند تکیه زد ابوالقاسم ناصرالملک همدانی در تاریخ ۱۲۸۵/۱۲ / ۲۹ بوده است که وزارتش تنها دو ماه دوام آورد در سالهای دوران مشروطه دوران وزارتها پایدار نبوده است و به غیر از یک مورد در زمان میرزا سیدعلی زهودی حسابی معروف به حاج سیمینالملک که ۳ سال از تاریخ ۱۲۹۴.۱۰. ۳ تا ۱۲۹۷.۹. ۲۰ طول کشیده است.
ایلنا: قدمت وزارت اقتصاد به دوران مشروطیت و ۱۰۰ سال قبل باز میگردد که در این مدت ۶۶ نفر اقتصاد بر کرسی وزارت جلوس کرده اند و هم اکنون علی طیب نیا آخرین وزیر اقتصاد محسوب می شود.
به گزارش خبرنگار ایلنا، اولین نفری که بر این مسند تکیه زد ابوالقاسم ناصرالملک همدانی در تاریخ ۱۲۸۵/۱۲ / ۲۹ بوده است که وزارتش تنها دو ماه دوام آورد در سالهای دوران مشروطه دوران وزارتها پایدار نبوده است و به غیر از یک مورد در زمان میرزا سیدعلی زهودی حسابی معروف به حاج سیمینالملک که ۳ سال از تاریخ ۱۲۹۴.۱۰. ۳ تا ۱۲۹۷.۹. ۲۰ طول کشیده است ما بقی دوام چندانی نیاوردهاند که میتوان این را ناشی از بی ثبات بودن حکومت آن دوران و یا عدم مسئولیت پذیری افراد دانست. گفتنی است در زمان قاجار تا ۱۳۰۴ که رضا شاه به طور رسمی تاجگذاری کرد این سمت در دست ۱۹ نفر چرخیده است.
آنچه از قرائن برمیآید این است که در سالهای اولیه دوران پهلوی نیز این مسئولیت در دست کسی دوام چندانی نداشته است در این سالها تنها افرادی که ۴ سال موفق به حفظ سمت خود شدهاند مهدی قلی هدایت(مخبرالسطنه) از تاریخ ۱۳۰۸.۳. ۲۹ تا ۱۳۱۲.۶. ۲۶ و علی اکبر داور از تاریخ ۱۳۱۲.۶. ۲۶ تا ۱۳۱۶.۷. ۱ بوده است اما در سال های بعد به روال سابق برگشته است و سمت ها نهایتا دو ساله بودهاند در سالهای اولیه پهلوی دوم نیز تغییر پی در پی وزرا نشان از وضعیت نابسامان اقتصاد کشور میدهد که تصمیم گیری ها بر عهده یک شخص برای یک زمان طولانی نبوده است. ابلتهه در این میان اوج نابسامانی در سال
۱۳۲۳ است که ۳ نفر امور اقتصادی کشور را در یک سال به عهده گرفته اند و محمود نریمان تنها ۱۲ روز از تاریخ ۱۳۲۳/۱ / ۵ تا ۱۳۲۳/۱ / ۱۷بر این صندلی تکیه زده است.
در سالهای میانی دوران حکومت پهلوی دوم شاهد جابجایی کمتری هستیم به طوری که در ۲۶ سال از ۱۳۳۰ تا ۱۳۵۶ اقتصاد کشور بین ۵ نفر چرخیده است به ترتیب علی اصغر فروزان ۶ سال، علی اصغر ناصر ۵ سال، عبدالحسن بهنیا ۳ سال، جمشید آموزگار ۹ سال و یک ماه و هوشنگ انصاری ۳ سال مسئولیت اقتصادی کشور را برعهده داشتهاند.
در سالهای ۵۶ و ۵۷ که در بهبحه انقلاب قرار داشتیم اقتصاد بین ۵ نفر جابجا شد و محمد یگانه یک سال، تیمسار ارتشبد عباس قرهباغی ۶ روز، حسنعلی مهران ۲ ماه، رستم پیراسته یک ماه و علی اردلان ۱۰ ماه آخرین نفراتی بودند که در دوره پهلوی اقتصاد کشور را گرداندهاند.
اما در ۳۵ سالی که از عمر جمهوری اسلامی نیز میگذرد ۱۶ نفر بر مسند وزارت اقتصاد تکیه زدهاند که ابوالحسن بنیصدر را میتوان اولین وزیر اقتصاد بعد از انقلاب دانست که از تاریخ ۱۳۵۸.۹. ۱۹ تا ۱۳۵۸.۱۱. ۲۰ سر کار بوده است تا سال ۵۹ نیز رضا سلیمی و محسن نوربخش به ترتیب ۵ و ۶ ماه وزرای اقتصادی بعدی بودهاند.
در سالها بعدی نیز هر کدام از افراد ۴ سال سمت خود را حفظ کردهاند به غیر از محمدجواد وهاجی که در سال ۷۲ تنها یک سال وزارت کرد اما دوران حکومت دولت نهم و دهم این معادله ۴ ساله را بر هم میزند و شاهد جابجاییهای متعددی بودیم به طوری که در این ۸ سال در ابتدا در سال ۱۳۸۴/۶ / ۲ تا ۱۳۸۷/۲ / ۴ داوود دانش جعفری، ۱۳۸۷/۲ / ۴ تا ۱۳۸۷/۵ / ۱۵ حسین صمصامی(سرپرست) و نهایتا در پایان ۱۳۸۷/۵ / ۱۵ تا ۱۳۹۲/۵ / ۲۴ سید شمس الدین حسینی بر کرسی وزارت اقتصاد ایران تکیه زدند. هم کنون نیز علی طیب نیا از تاریخ ۱۳۹۲/۵ / ۲۴ بر این کرسی تکیه زده است.
|
اسامی |
دوره وزارت |
|
|
۱ |
ابوالقاسم ناصرالملک همدانی |
۱۲۸۵.۱۲. ۲۹ |
|
۲ |
میرزا محمد علی(قوامالدوله) |
۱۲۸۶.۲. ۱۳ |
|
۳ |
میرزا حسینقلی(نظامالسلطنه) |
۱۲۸۶.۱۰. ۱ |
|
۴ |
مرتضی قلی هدایت(صنیعالدوله) |
۱۲۸۶.۱۲. ۱ |
|
۵ |
حاج میرزا حسن مستوفی(مستوفی الممالک) |
۱۲۸۸.۴. ۲۶ |
|
۶ |
میرزاحسن وثوق(وثوقالدوله) |
۱۲۸۸.۹. ۱۰ |
|
۷ |
میرزا اسمعیل(ممتازالدوله) |
۱۲۸۹.۱۲. ۲۰ |
|
۸ |
میرزا ابراهیم(معاون الدوله) |
۱۲۹۰.۳. ۲ |
|
۹ |
جناب حسن اسفندریاری(محتشم السلطنه) |
۱۲۹۰.۱۱. ۲۵ |
|
۱۰ |
احمد قوام(قوام السلطنه) |
۱۲۹۱.۱۰. ۲۸ |
|
۱۱ |
میرزا اسدالله قدیمی(مشار السلطنه) |
۱۲۹۳.۱۲. ۱۳ |
|
۱۲ |
میرزا سیدعلی زهودی حسابی(حاج سیمینالملک) |
۱۲۹۴.۱۰. ۳ |
|
۱۳ |
میرزا مسعود(صارم الدوله) |
۱۲۹۷.۹. ۲۰ |
|
۱۴ |
دکتر اسمعیل مرزبان(امینالملک) |
۱۲۹۹.۸. ۲۱ |
|
۱۵ |
عبدالله وثوق(معتمد السلطنه) |
۱۳۰۰.۳. ۱۴ |
|
۱۶ |
جناب عزتالله(عزالملک) |
۱۳۰۰.۶. ۸ |
|
۱۷ |
جناب خلیل فهیمی(فهیمالملک) |
۱۳۰۱.۳. ۲۹ |
|
۱۸ |
علیرضا قرهگزلو(بهاءالملک) |
۱۳۰۱.۱۲. ۲۹ |
|
۱۹ |
مرتضی قلی بیات(سهام السلطان) |
۱۳۰۴.۹. ۲۹ |
|
۲۰ |
فیروز فیروز(نصرتالدوله) |
۱۳۰۵.۱۱. ۱۹ |
|
۲۱ |
سید حسن تقی زاده |
۱۳۰۶.۱۱. ۱ |
|
۲۲ |
مهدی قلی هدایت(مخبرالسلطنه) |
۱۳۰۸.۳. ۲۹ |
|
۲۳ |
علی اکبر داور |
۱۳۱۲.۶. ۲۶ |
|
۲۴ |
محمود بدر |
۱۳۱۶.۷. ۱ |
|
۲۵ |
رضا قلی امیرخسروی |
۱۳۱۸.۸. ۴ |
|
۲۶ |
حسن مشرف نفیسی |
۱۳۲۰.۶. ۳۰ |
|
۲۷ |
یدالله عضدی |
۱۳۲۰.۱۲. ۱۱ |
|
۲۸ |
باقر کاظمی |
۱۳۲۱.۵. ۲۱ |
|
۲۹ |
امانالله اردلان |
۱۳۲۱.۸. ۳۰ |
|
۳۰ |
الهیار صالح |
۱۳۲۱.۱۱. ۳ |
|
۳۱ |
محمود نریمان |
۱۳۲۳.۱. ۵ |
|
۳۲ |
ابوالقاسم فروهر |
۱۳۲۳.۱. ۱۷ |
|
۳۳ |
علی اصغر زرین کفش |
۱۳۲۳.۶. ۹ |
|
۳۴ |
عبدالحسین هژیر |
۱۳۲۴.۲. ۲۰ |
|
۳۵ |
ابوالقاسم نجم |
۱۳۲۶.۱۰. ۶ |
|
۳۶ |
محمدعلی وارسته |
۱۳۲۷.۷. ۱ |
|
۳۷ |
عباسقلی گلشانیان |
۱۳۲۷.۸. ۲۵ |
|
۳۸ |
محمد سجادی |
۱۳۲۹.۴. ۱ |
|
۳۹ |
تقی نصر |
۱۳۲۹.۴. ۵ |
|
۴۰ |
عبدالباقی شعاعی |
۱۳۲۹.۷. ۳ |
|
۴۱ |
غلامحسین فروهر |
۱۳۲۹.۸. ۲ |
|
۴۲ |
علی اصغر فروزان |
۱۳۳۰.۷. ۱ |
|
۴۳ |
علی اصغر ناصر |
۱۳۳۶.۶. ۱ |
|
۴۴ |
عبدالحسین بهنیا |
۱۳۴۱.۴. ۲۸ |
|
۴۵ |
جمشید آموزگار |
۱۳۴۴.۲. ۱۲ |
|
۴۶ |
هوشنگ انصاری |
۱۳۵۳.۳. ۱۲ |
|
۴۷ |
محمد یگانه |
۱۳۵۶.۹. ۸ |
|
۴۸ |
تیمسار ارتشبد عباس قرهباغی |
۱۳۵۷.۸. ۱۴ |
|
۴۹ |
حسنعلی مهران |
۱۳۵۷.۸. ۲۰ |
|
۵۰ |
رستم پیراسته |
۱۳۵۷.۱۰. ۱۶ |
|
۵۱ |
علی اردلان |
۱۳۵۷.۱۱. ۱۵ |
|
۵۲ |
ابوالحسن بنیصدر |
۱۳۵۸.۹. ۱۹ |
|
۵۳ |
رضا سلیمی |
۱۳۵۸.۱۱. ۲۰ |
|
۵۴ |
محسن نوربخش |
۱۳۵۹.۵. ۲ |
|
۵۵ |
حسین نمازی |
۱۳۵۹.۱۲. ۲۳ |
|
۵۶ |
محمدجواد ایروانی |
۱۳۶۴.۱۰. ۱۵ |
|
۵۷ |
محسن نوربخش |
۱۳۶۸.۶. ۸ |
|
۵۸ |
محمدجواد وهاجی |
۱۳۷۲.۵. ۲۶ |
|
۵۹ |
مرتضی خان محمد |
۱۳۷۲.۷. ۱۴ |
|
۶۰ |
حسین نمازی |
۱۳۷۶.۵. ۲۹ |
|
۶۱ |
طهماسب مظاهری |
۱۳۸۰.۶. ۱ |
|
۶۲ |
سید صفدر حسینی |
۱۳۸۳.۲. ۷ |
|
۶۳ |
داود دانش جعفری |
۱۳۸۴.۶. ۲ |
|
۶۴ |
حسین صمصامی آخوند |
۱۳۸۷.۲. ۴ |
|
۶۵ |
سید شمسالدین حسینی |
۱۳۸۷.۵. ۱۵ |
|
۶۶ |
سید شمسالدین حسینی |
۱۳۸۸.۶. ۲۲ |
|
۶۷ |
طیب نیا |
۱۳۹۲.۵. ۲۴ |
خبرنگار: شانلی عبادیان