«تئوری حلقه ضعیف» در جام جهانی
فرمول مخفی برای تعیین قهرمان بزرگترین صحنه فوتبال جهان
برخلاف تصور عموم که قهرمان جام جهانی را درخشش فوقستارههایی چون امباپه یا کین تعیین میکند، تئوری حلقه ضعیف ثابت میکند که جام را تیمی بالای سر میبرد که ضعیفترین بازیکن ترکیب ۱۱ نفرهاش، از بقیه تیمها قویتر باشد.
به گزارش ایلنا، در فوتبال ملی، همواره این ریسک وجود دارد که ضعیفترین بازیکن یک تیم، بسیار ضعیفتر از بازیکنان ناآماده در باشگاههای نخبه و تراز اول اروپایی باشد. در فوتبال ملی، هیچ بازار نقل و انتقالاتی وجود ندارد و گزینه خرید یا وارد کردن بازیکن از کشورهای دیگر کاملاً منتفی است؛ بنابراین حتی در این جام جهانی که به شدت تحت تاثیر پدیده مهاجرت بازیکنان است، سرمربیان تیمهای ملی مجبورند مهرههای خود را از یک سبد استعداد بسیار محدود و مشخص انتخاب کنند.
اکنون این تئوری بسیار ملموس و حیاتی به نظر میرسد؛ چرا که تکتک مدعیان اصلی قهرمانی با نقاط ضعف و نقصهای بزرگی دست و پنجه نرم میکنند. بر اساس یک فرضیه، ساختن یک تیم رویایی و قهرمان جام جهانی از ترکیب بخشهای مختلف تیمها کار بسیار آسانی است: خط حمله فرانسه، خط میانی اسپانیا، مدافعان کناری پرتغال، مدافعان میانی برزیل و البته سنگربان بلژیک. اما اگر نگاهی معکوس به این ماجرا داشته باشیم، میتوان یک تیم تئوریک و به شدت ضعیف و فاجعهبار از دل همین مدعیان بیرون کشید.
بنابراین، فاکتور تعیینکننده برای بالا بردن جام این خواهد بود که کدام تیم میتواند به بهترین شکل ممکن روی نقاط ضعف خود سرپوش بگذارد یا کدام مربی کمتر از بقیه از کمبودهای نسبی تیمش ضربه میخورد. این همان نقشه راهی است که در گذشته نیز کاملاً جواب داده است.
کابوس خط میانی خروسها و پارادوکس بزرگ کریس رونالدو
تیم ملی اسپانیا در شرایطی قهرمان یورو ۲۰۲۴ شد که متوازنترین تیم تورنمنت بود و در نهایت با گل میکل اویارزابال در فینال به این افتخار رسید. حتی در خصوص تیم لوئیس دلا فوئنته نیز سخت است که ادعا کنیم آنها در حال حاضر حسرتبرانگیزترین خط حمله یا بهترین مدافعان میانی دنیا را در اختیار دارند.
برای فرانسه که پیش از آغاز جام جهانی به عنوان یکی از بختهای اصلی قهرمانی معرفی میشد، علامت سؤالهای بزرگی در خط میانی وجود دارد؛ خط هافبکی که در سالهای اخیر مهرههای پروزنی چون پل پوگبا و آنتوان گریزمان را از دست داده و انگولو کانته نیز اکنون در اواسط دهه ۳۰ زندگی خود قرار دارد. آنها اگرچه با آدرین رابیو و اورلین شوامنی به فینال ۲۰۲۲ رسیدند، اما به سختی میتوان تصور کرد که این خط میانی بتواند مانند اسپانیا یا پرتغال نبض و ریتم بازی را در دست بگیرد.
تیم روبرتو مارتینز نیز در غیاب روبن دیاز، با کمبود مدافعان میانی در کلاس جهانی روبرو است. با این حال، نتیجهگیری تلخ و بیرحمانه برای پرتغالیها ممکن است این باشد که ضعیفترین بخش تیم آنها درست همانجایی است که به حضور یکی از بزرگترین بازیکنان تاریخ فوتبال یعنی کریستیانو رونالدو افتخار میکنند؛ پست مهاجم هدف، تا زمانی که رونالدو آنجا حضور دارد، یک چالش تاکتیکی است.
از بحران دفاعی انگلیس تا چالش فولبکها در آمریکای جنوبی
تیم ملی انگلیس تا زمانی که هری کین آماده و در اوج باشد، چنین مشکلی در خط حمله ندارد. از نظر تاریخی، کمربند میانی همواره پاشنه آشیل سهشیرها بوده است؛ درست مثل جام جهانی ۲۰۱۸ که کرواسی با پاسکاریهای مداوم آنها را از جریان بازی محو کرد. اکنون با زوج الیوت اندرسون و دکلان رایس، نگرانیها به خط دفاعی منتقل شده است؛ دفاعی که در دالاس دو بار دروازهاش مقابل کرواسی باز شد. انگلیس مدافعان خوبی دارد، اما آیا آنها در حد و اندازههای قهرمانی جام جهانی هستند؟
در آمریکای جنوبی، دو دشمن سنتی و دیرینه یعنی برزیل و آرژانتین، در یک درد مشترک به هم زنجیر شدهاند. هیچکدام از این دو تیم از وجود مدافعان کناری تراز اول و ایدهآل بهره نمیبرند؛ هرچند این نقیصه مانع از قهرمانی شاگردان لیونل اسکالونی در قطر نشد. البته در آن تورنمنت، آمادگی ماورایی مسی باعث شد تا «تئوری حلقه قوی» برنده شود. اکنون با خداحافظی آنخل دیماریا از بازیهای ملی، آرژانتین آن کیفیت ناب و ویرانگر را در جناحین که برخی از رقبایش دارند، در اختیار ندارد.
در مورد برزیل، علامت سؤالهای بیشتری در مرکز زمین وجود دارد که با نمایش متزلزل کاسمیرو مقابل مراکش تشدید شد؛ ضمن اینکه این سوال مطرح است که آیا آنها یک شماره ۹ ششدانگ دارند یا خیر؟ همین حرف را میتوان در مورد آلمان نیز زد، اگرچه کای هاورتز به عنوان یک ۹ کاذب، تورنمنت را با زدن دو گل به کوراسائو طوفانی آغاز کرد.
بازگرداندن مانوئل نویر از خداحافظی ملی نشان داد که یولیان ناگلزمان به دنبال ترمیم منطقهای بود که تیمش در مقایسه با سایر مدعیان در آن کمیتش لنگ میزد. همسایههای آنها در هلند نیز اگرچه غرق در مدافعان باکیفیت هستند، اما در مقایسه با نسلهای طلایی گذشته لاله های نارنجی، در خط میانی و حمله مهرههای فوقالعادهای ندارند.
چگونه ناپلئونهای تاکتیکی بر ضعفها سرپوش گذاشتند؟
تاریخ جام جهانی به وضوح نشان میدهد که این تورنمنت بزرگ همواره میتواند توسط تیمی فتح شود که یک ستاره بینظیر و استثنایی در اختیار دارد؛ خواه پله باشد یا دیگو مارادونا، مسی یا گارینشا؛ یا حتی کسانی که فقط برای یک دوره کوتاه به این جایگاه دست یافتند، مثل پائولو روسی یا ماریو کمپس.
اما برخی از قهرمانیهای اخیر متعلق به تیمهایی بوده که توانستهاند مدیریت کنند تا عیوب و نقصهایشان برای آنها گران تمام نشود یا توانستهاند این مشکلات را پشت نقاب تاکتیکی پنهان کنند. در سال ۲۰۱۴، آلمان مقتدر در اواسط تورنمنت مجبور شد فیلیپ لام را که بازیها را در خط میانی آغاز کرده بود، به پست تخصصی اما بحرانی دفاع راست منتقل کند. فرانسه نیز در هر دو جام جهانی ۱۹۹۸ و ۲۰۱۸ در شرایطی قهرمان جهان شد که مهاجمان نوک آنها حتی یک گل هم به ثمر نرساندند؛ ابتدا استفان گیوارش و سپس اولیویه ژیرو که جام جهانی روسیه را بدون حتی یک شوت در چارچوب به پایان رساند! اما هر دو حداقل به عنوان یک طعمه و مکمل عالی برای ستارههای زهرآگین پشت سر یا کنار خود عمل کردند.
سادهترین و شاید معمولیترین بازیکن در ترکیب ۱۱ نفره اسپانیای قهرمان جهان در سال ۲۰۱۰، خوان کاپدویلا در پست دفاع چپ بود؛ اما او به قدری مطمئن و بیاشتباه ظاهر شد که هیچ حریفی نتوانست از جناح او به عنوان یک اتوبان برای ضربه زدن به ماتادورها استفاده کند.
در هر دو جام جهانی ۲۰۰۶ و ۲۰۱۴، قهرمانان نهایی یعنی ایتالیا و آلمان از سطح میانگین بسیار بالای تمام بازیکنان خود سود بردند. شاید هیچکدام از آنها یک سوپراستار تک و منجی نداشتند، اما در عوض هیچ «حلقه ضعیفی» هم در ترکیبشان دیده نمیشد. اگر پذیرفتهایم که یک تیم فوتبال تنها به اندازه یازدهمین بازیکنش قوی است، پس فرمول طلایی برای فتح جام جهانی ۲۰۲۶ این است: مطمئن شوید که ضعیفترین بازیکن شما، اصلاً ضعیف نیست.
