اصلاح فرمول قیمت خوراک و تأمین پایدار گاز

عرفان افاضلی، دبیرکل فدراسیون صنعت نفت، در گفتگو با خبرنگار ایلنا به تشریح مهم‌ترین موضوعاتی پرداخت که در حال حاضر از سوی مجلس شورای اسلامی در حوزه صنعت نفت و پتروشیمی پیگیری می‌شود و گفت: یکی از مهم‌ترین محورهای مورد توجه مجلس، اصلاح مقررات قیمت‌گذاری خوراک پتروشیمی‌ها بر اساس هاب کشورهای تولیدکننده گاز است؛ موضوعی که با همراهی تشکل‌های تخصصی صنعت پتروشیمی به‌طور جدی دنبال شده است.

وی با اشاره به تأثیر کمبود خوراک بر ظرفیت تولید واحدهای پتروشیمی اظهار کرد: بخش قابل توجهی از ظرفیت تولید متانول کشور به دلیل محدودیت در تأمین خوراک بلااستفاده مانده و این مسئله علاوه بر کاهش تولید، حاشیه سود متانول‌سازان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

به گفته وی، در برخی موارد حتی شرایط به‌گونه‌ای بوده که تولیدکنندگان متانول با کاهش شدید سودآوری یا زیان مواجه شده‌اند و همین موضوع ضرورت بازنگری در فرمول قیمت‌گذاری خوراک را برجسته‌تر کرده است.

افاضلی با تأکید بر ضرورت نگاه واقع‌بینانه به قیمت خوراک گفت: گاز طبیعی دارای ارزش اقتصادی مشخصی است و سرمایه‌گذاری در صنعت پتروشیمی نباید صرفاً بر مبنای یارانه‌های دولتی یا قیمت‌های غیرواقعی شکل بگیرد.

به گفته وی، واحدهای پتروشیمی باید بر اساس برنامه‌های توسعه پایدار فعالیت کنند و بخشی از سود خود را نیز به توسعه صنایع پایین‌دستی اختصاص دهند تا زنجیره ارزش در این صنعت تکمیل شود.

وی ادامه داد: در عین حال باید توجه داشت که دریچه فرصت استفاده از خوراک گاز محدود است و اگر بهره‌وری و راندمان تولید در صنایع پتروشیمی افزایش پیدا نکند، امکان استفاده بهینه از منابع موجود از دست خواهد رفت.

به گفته دبیرکل فدراسیون صنعت نفت، افزایش راندمان در فرآیندهای تولیدی صنایع پتروشیمی یکی از مهم‌ترین الزاماتی است که باید همزمان با اصلاح سیاست‌های قیمتی مورد توجه قرار گیرد.

افاضلی با اشاره به اقدامات مجلس در این حوزه اظهار کرد: کمیسیون انرژی، کمیسیون جهش تولید و نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ و همچنین فراکسیون‌های تخصصی مجلس این موضوعات را با جدیت دنبال می‌کنند و تلاش دارند شرایطی فراهم شود که صنعت پتروشیمی بتواند در یک چارچوب پایدار و قابل پیش‌بینی فعالیت کند.

وی یکی دیگر از محورهای مهم مورد پیگیری مجلس را تأسیس نهاد تنظیم‌گر صنعت نفت عنوان کرد و افزود: تشکیل نهادهای تنظیم‌گر در قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ و همچنین برنامه هفتم توسعه به صراحت پیش‌بینی شده و بر اساس این قوانین باید نهادهای تنظیم‌گر در بخش‌های مختلف از جمله انرژی ایجاد شوند.

دبیرکل فدراسیون صنعت نفت اظهار کرد: تاکنون تنها اساسنامه نهاد تنظیم‌گر برق تدوین شده و شورای رقابت نیز در حال بررسی نهاد تنظیم‌گر بازیافت است، اما نهاد تنظیم‌گر صنعت نفت و پتروشیمی هنوز تشکیل نشده است.

به گفته وی، مجلس شورای اسلامی در تلاش است با استفاده از ابزارهای قانونی، دولت را به تسریع در تشکیل این نهاد ملزم کند تا استقلال لازم در حوزه تنظیم‌گری و قیمت‌گذاری ایجاد شود.

افاضلی با اشاره به شرایط سرمایه‌گذاری در صنعت پتروشیمی خاطر نشان کرد: سرمایه‌گذاران این صنعت در مقایسه با بسیاری از کشورهای منطقه با ریسک‌های بیشتری مواجه هستند؛ از جمله ریسک‌های سیاسی، اجتماعی و همچنین محدودیت‌های ناشی از تحریم. در چنین شرایطی، حداقل انتظار سرمایه‌گذاران ایجاد ثبات در مقررات و تعیین یک نرخ منطقی و نسبتاً پایدار برای خوراک است.

وی ادامه داد: در حال حاضر بخش قابل توجهی از قراردادهای تأمین خوراک به‌صورت هشت‌ماهه منعقد می‌شود و در فصل سرد سال محدودیت‌های جدی در تحویل گاز به واحدهای پتروشیمی وجود دارد. این موضوع باعث شده بخشی از ظرفیت تولیدی صنعت بلااستفاده بماند و برنامه‌ریزی بلندمدت برای تولید و صادرات با دشواری همراه شود.

به گفته دبیرکل فدراسیون صنعت نفت، برآوردها نشان می‌دهد حدود ۲۰ درصد ظرفیت صنعت پتروشیمی کشور به دلیل محدودیت در تأمین خوراک مورد استفاده قرار نمی‌گیرد و همین مسئله برخی شرکت‌های پتروشیمی را به سمت سرمایه‌گذاری در توسعه میادین گازی سوق داده است؛ اقدامی که الزاماً در حوزه تخصصی این شرکت‌ها قرار ندارد و می‌تواند منابع آنها را از فعالیت‌های اصلی منحرف کند.

افاضلی تأکید کرد: صنعت پتروشیمی یکی از مهم‌ترین منابع درآمدی کشور به‌ویژه در شرایط تحریم محسوب می‌شود و استمرار فعالیت این صنعت نیازمند تأمین پایدار خوراک است.

وی افزود: در صورتی که با حمایت مجلس و وزارت نفت امکان تأمین پایدار خوراک فراهم شود و همزمان مدیریت مصرف در سایر بخش‌ها به‌ویژه در فصل سرد سال تقویت شود، صنعت پتروشیمی می‌تواند نقش مؤثرتری در ارزآوری کشور ایفاء کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: اصلاح مقررات قیمت‌گذاری خوراک گاز، ایجاد نهاد تنظیم‌گر مستقل و تضمین تأمین پایدار خوراک، سه محور اصلی هستند که می‌توانند مسیر توسعه صنعت پتروشیمی را هموار کنند و انتظار می‌رود مجلس شورای اسلامی با جدیت این موضوعات را تا حصول نتیجه دنبال کند.