سمفونى تنهایى انسان معاصر در آثار منوچهر معتبر
تنها بودن به خاطر تنهایی نیست بلکه به خاطر آن است که کسی حرفهای آن افراد را متوجه نمیشود. افراد تنها، حتی راجع به کار حرفهای که انجام میدهند هم نمیتوانند با کسی صحبت کنند زیرا دیگران حرفهایشان را نمیفهمند.
برگزیده اى از چهار دهه آثار منوچهر معتبر، نقاش و طراح پیشکسوت، عصر جمعه ششم تیرماه ۹۳ در گالری آریانا به نمایش درآمده است.
به گزارش ایلنا؛ این نمایشگاه که دربرگیرنده ٩۴ نقاشى و طراحى است، آثار معتبر را از سال ۱۳۵۵ تاکنون رصد مىکند. معتبر میگوید: با آنکه آثارم در طول این سالها به لحاظ ساختاری تغییرات زیادی نکرده اما رد زمانه در آنها پیداست؛ و روشن است تحت تاثیر شرایط جامعه در زمان خاص و قابل ارجاعى پدید آمدهاند.
منوچهر معتبر نمایش مرورى بر آثارش در گالرى آریانا را مهمترین نمایشگاه عمر هنرىاش خواند.
آثار او با نوعی تلخی نوستالژیک همراه است و در کارهایش به تنهایی انسان معاصر تاکید موکد دارد، هر چند که او چنین تلخى را قبول ندارد و مىگوید: تلخی در آثار وجود ندارد چیزی که در این آثار عیان است تنهایی انسان قرن بیستمی است. هر آدمی میتواند مشغولیتها و وابستگیهای مختلفی داشته باشد اما باز تنها باشد. افرادی که در جامعه به اندازه زیادی عمیق میشوند تنها میشوند و کمتر کسی حرفهایشان را میفهمد. تنها بودن به خاطر تنهایی نیست بلکه به خاطر آن است که کسی حرفهای آن افراد را متوجه نمیشود. افراد تنها، حتی راجع به کار حرفهای که انجام میدهند هم نمیتوانند با کسی صحبت کنند زیرا دیگران حرفهایشان را نمیفهمند.
با ورق زدن کاتالوگ ١٢٠ صفحهای که گالرى آریانا براى این نمایشگاه تدارک دیده است ناگفتههاى نقاش از آثارش هویدا مىشود؛ از دهه ۵٠ زاویه نگاه معتبر به مبلمان خاص شهرى آن روزگاران، دیوارهاى سیمانى بلند و تیرهاى چراغ برق در دل آسمان جا گرفته معطوف بود و البته طبیعت بىجان نقش مهمى در آثارش داشت، ٩ اثر از این دهه در آریانا به نمایش در آمده است؛ از دهه ۶٠ که زنان چادرى شاخصترین دوره نقاشىهاى اویند پنج اثر روى دیوار رفته است؛ از دهه ٧٠ که تمها با انتزاعى پررنکتر از همیشه در آثارش امتداد دارند ١٩ اثر به نمایش است؛ و دهه ٨٠ پرشمارترین آثار ۴٩ نقاشى و طراحى را در خود دارد که در آن از کلاغهاى معروفش گرفته تا انسانهایى خط خطى که رو به مخاطب نشستهاند و صد البته صندلىها که همه چشم و ذهن مخاطب را به معناى بینامتنىاش جلب مىکند، همه دل گفتهاى استاد نقاش را مرور مىکنند؛ اما از دهه ٩٠ خورشیدى نیز ١٢ اثر رونمایى شده که در کنار استمرار دلمشغولىهاى هنرى و موضوعى معتبر، متن نوشتهای نیز در آثارش دویده است.
در دو نقاشى - طراحى که معتبر با زغال و پاستل گچى خلق کرده است او به خط خود نوشته است: «متاسفانه در این روز و روزگار در بسیاری از جوامع انسانها این فرصت را نمییابند که از خود سخن بگویند، از دردهایشان از تجربه و نیازهای بیشترشان و بیش از همه از خاطرههاشان؛ و در این صورت در تنهایی خود غریب میمانند و غریب هم میمیرند. تنها در این میان همانطور که میدانید جماعت قلیلی هم هستند که با شیوه و بیانی متفاوت با دیگران سخن میگویند مثلا با شیوهای چون بیان تصویری یا نوشتاری، داستان، موسیقی… که این افراد عادت دارند یا رسالت دارند که از دردهای خود سخن بگویند، از شادیهای خود، از چیزهایی که رنجشان میدهد و یا اینکه آنها را شاد میکند و با همین شیوه و رفتار مخاطبانی برای خود مییابند که با آنها با جامعه خود رابطه انسانی برقرار میکنند و یا ایجاد این گونه رابطهها گذشته از اینکه سبب اعتلای فرهنگ جامعه خود میشوند سبب بیداری میگردند و از طرفی دردها و خوشیهای خود را با مردم زمانه خود قسمت کرده تنهایی خود را کاهش میدهند و زندگی خود این گونه شایستهتر میکنند، من اعتقاد دارم که این شیوه هنرمندانه زیستی را بایستی به دیگران آموخت زیرا ما انسانها تنها به دنیا میآییم اما اجتماعی زندگی میکنیم، همه دردهای مشترک داریم و نیازهایمان نیز غالبا مشترک هستند، با هم بودن بخش مهمی از زندگی مارا ایمن میکند.
در ابتکارى نوین از گالرى آریانا، بر روی دیوار بزرگی از گالری، عکسى از آتلیه و کارگاه شخصى معتبر نصب شده که پیش روى تصویر دو صندلى معروفى که او همه این سالها آنها را سوژه نقاشىهایش قرار داده حضورى انسانى دارند تا مخاطب متوجه شود استاد نقاش در چه اتمسفرى این آثار را خلق کرده است.
این صندلیها عنصر جدانشدنی نقاشیهای معتبر است: صندلیها از ابتدا در آثارم بودهاند، در این بین سوژه اهمیت ندارد و صندلی بهانه است، موضوع مهم حرفی است که قرار است به این واسطه گفته شود و هر هنرمند به دنبال قالب مورد نظرش میگردد و دنبال بهانهای است که بوسیله آن حرفهایش را بزند؛ صندلى یک نشانه است.
آثار معتبر ابعاد کوچکی دارند و تقریبا در همه دههها اندازه کارها یکسان است، وی در این باره معتقد است: هر هنرمند کادرمخصوص خود را دارد بعضی در کادر کوچک میتوانند کار کنند و بعضی دیگر بلعکس تنها در کادر بزرگ کار میکنند. یکی داستان بلند و دیگری داستان کوتاه میسازد، هر فرد ابزار خاص خود را برای بیان احساسش در نظر میگیرد.
منوچهر معتبر سال۱۳۱۵ در شیراز متولد شد. او به واسطه آشنایی با ناصر نمازی از شاگردان کمال الملک با نقاشی آشنا شد و سپس دردانشگاه هنرهای زیبا نقاشی خواند؛ پس از آن برای ادامه تحصیل راهی نیویورک شد. او برنده مدال و دیپلم افتخار از نمایشگاه نقاشان معاصرجهان در موناکو در سال ۱۳۶۴ شده است. معتبرهمچنین برگزاری بیش از۳۰ نمایشگاه انفرادی و شرکت در ۴۰ نمایشگاه گروهی در ایران و خارج را در کارنامه خود دارد. سال ۱۳۸۰ نیز برنامه مروری بر آثار او به همت انجمن نقاشان در خانه هنرمندان برگزار شد. آخرین نمایشگاه انفرادی منوچهر معتبر در سال ۱۳۸۹ در گالری اثر برپا بود.
این نمایشگاه تا دوم مرداد ماه در گالری آریانا دایر است و علاقمندان مىتوانند یکشنبه تا پنجشنبه از ساعت ۵ تا ٨ بعد از ظهر از این آثار در گالرى آریانا واقع در الهیه، انتهای خیابان مریم شرقی، ابتدای خیابان فرشته(شهیدفیاضی)، شماره ٩ دیدن کنند.