تفتان؛ آماده جهش بزرگ گردشگری و اقتصادی در جنوب شرق ایران
تفتان بهعنوان بلندترین قله جنوبشرق کشور، افزون بر جایگاه طبیعی و گردشگری خود، مجموعهای از ظرفیتهای گردشگری، زمینشناختی، کشاورزی و اقتصادی را در پیرامون خود جای داده است؛ ظرفیتهایی که بهرهبرداری اصولی از آنها میتواند به ایجاد اشتغال، افزایش درآمد جوامع محلی و تقویت زیرساختهای توسعهای منطقه منجر شود.
به گزارش ایلنا به نقل از وزارت میراث فرهنگی و گردشگری، وجود بخارات و گازهای گوگردی، چشمههای آبگرم، آثار فعالیتهای گرمابی و ویژگیهای زمینشناختی خاص، تفتان را به یکی از پهنههای قابلمطالعه در حوزه انرژی زمینگرمایی تبدیل کرده است؛ در کنار این ویژگیها، اقلیم متفاوت ارتفاعات و دامنهها، جاذبههای طبیعی و قابلیت تولید محصولات کشاورزی سازگار با کمآبی، چشمانداز متنوعی برای توسعه منطقه ترسیم میکند.
پژوهشهای زمینشناختی انجامشده درباره تفتان، نشانههایی از برخورداری این منطقه از یک سامانه زمینگرمایی را مطرح کردهاند؛ خروج بخارات گوگردی، فعالیت فومارولها، دگرسانیهای گرمابی و وجود چشمههای آبگرم، از مهمترین شواهدی است که ضرورت انجام مطالعات تکمیلی را نشان میدهد.
با وجود مطرحشدن ظرفیت زمینگرمایی تفتان در برخی پژوهشهای علمی، بهرهبرداری از این ظرفیت مستلزم مطالعات اکتشافی گسترده، بررسیهای زیستمحیطی، سنجش اقتصادی و حفاریهای تخصصی است؛ ازاینرو، نمیتوان پیش از تکمیل مطالعات، درباره امکان یا میزان تولید برق در این منطقه بهصورت قطعی اظهارنظر کرد.
ورود سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، وزارت نیرو، مراکز دانشگاهی و سرمایهگذاران تخصصی میتواند زمینه تدوین نقشه راه مطالعات زمینگرمایی تفتان را فراهم کند؛ دستیابی به اطلاعات دقیق از مخزن، دما، عمق و حجم منابع موجود، نخستین گام برای تصمیمگیری درباره آینده این ظرفیت طبیعی است.
آبگرمها؛ بنیان گردشگری سلامت منطقه
چشمههای آبگرم و معدنی دامنههای تفتان، از دیگر ظرفیتهای مهم و کمتر بهرهبرداریشده منطقه محسوب میشوند؛ چشمههایی مانند جمچین، آمنی و برآبک، در صورت بررسی علمی خواص آب و فراهمشدن زیرساختهای مناسب، میتوانند در توسعه گردشگری طبیعی و سلامتمحور نقشآفرینی کنند.
راهاندازی مجموعههای استاندارد آبدرمانی، اقامتگاههای بومگردی، مراکز خدماتی و رفاهی، مسیرهای ایمن دسترسی و پایگاههای امدادی، از پیشنیازهای تبدیل این ظرفیت طبیعی به محصول گردشگری است؛ توسعه این بخش باید با رعایت الزامات زیستمحیطی و مشارکت مستقیم ساکنان محلی انجام شود تا منافع اقتصادی آن به روستاها و جوامع پیرامونی برسد.
گردشگری تفتان نباید به صعودهای فصلی و حضور محدود کوهنوردان خلاصه شود. طراحی مسیرهای طبیعتگردی، معرفی چشمهها، آموزش راهنمایان بومی، ایجاد بازارچههای صنایعدستی و عرضه محصولات کشاورزی میتواند مدت اقامت گردشگران را افزایش داده و زمینه شکلگیری مشاغل پایدار را فراهم کند.
مدیریت محلی خواستار تکمیل زیرساختهاست
نقش مدیریت محلی در معرفی ظرفیتها، هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و تسهیل حضور سرمایهگذاران، یکی از مؤلفههای اصلی توسعه دامنههای تفتان است؛ در این میان، بخشداری مرکزی شهرستان خاش میتواند با شناسایی ظرفیت روستاها، اولویتبندی نیازهای زیرساختی و پیگیری طرحهای سرمایهگذاری، به تقویت روند توسعه کمک کند.
بخشدار مرکزی شهرستان خاش در این خصوص بیان کرد: باید پیوند میان مطالبات روستایی، برنامههای دستگاههای اجرایی و ظرفیت سرمایهگذاران تقویت شود؛ بهبود راههای دسترسی، توسعه ارتباطات، تأمین خدمات امدادی و رفاهی و حمایت از کسبوکارهای محلی، از جمله ضرورتهایی است که باید در برنامهریزی برای این منطقه مورد توجه قرار گیرد.
مهشید چالیش، افزود: توسعه تفتان زمانی به نتیجه مطلوب خواهد رسید که نیازها و دیدگاههای مردم محلی در تصمیمگیریها لحاظ شود؛ مشارکت ساکنان روستاهای پیرامونی، افزون بر افزایش اثربخشی طرحها، میتواند به حفاظت بهتر از منابع طبیعی و پایداری سرمایهگذاریها منجر شود.
بخشدار مرکزی خاش ادامه داد: کشاورزی سازگار با اقلیم، یکی دیگر از پایههای توسعه اقتصادی در شهرستان تفتان و مناطق پیرامونی خاش است؛ شرایط ارتفاعی و تنوع اقلیمی منطقه، امکان تولید برخی محصولات باغی و گیاهان دارویی را فراهم کرده است؛ محصولاتی که در صورت تکمیل زنجیره ارزش، میتوانند درآمد بیشتری برای بهرهبرداران ایجاد کنند.
کشاورزی کمآببر، مکمل توسعه تفتان
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان تفتان نیز بیان کرد: تدوین الگوی کشت متناسب، توسعه روشهای نوین آبیاری، آموزش بهرهبرداران و حمایت از صنایع تبدیلی نقش مؤثری در توسعه کشاورزی این منطقه ایفا میکند.
فضلالله کُردی افزود: فروش محصولات بهصورت خام، یکی از موانع دستیابی کشاورزان به ارزش افزوده واقعی است؛ ایجاد واحدهای فرآوری، خشککنی، بستهبندی و برندسازی گیاهان دارویی و محصولات باغی، علاوه بر کاهش ضایعات، میتواند فرصتهای شغلی تازهای برای جوانان و زنان روستایی ایجاد کند.
خاش؛ حلقه پشتیبان اقتصاد منطقهای تفتان
کُردی تصریح کرد: شهرستان خاش با برخورداری از ظرفیتهای خدماتی، کشاورزی، دامداری و حملونقل، میتواند بهعنوان حلقه پشتیبان فعالیتهای اقتصادی پیرامون تفتان عمل کند؛ شکلگیری یک زنجیره مکمل میان خاش و شهرستان تفتان، امکان تأمین خدمات، فرآوری محصولات و دسترسی به بازارهای مصرف را تقویت خواهد کرد.
او عنوان کرد: برنامهریزی مشترک میان دستگاههای اجرایی دو شهرستان میتواند از اجرای طرحهای پراکنده و کماثر جلوگیری کند؛ توسعه راههای ارتباطی، حمایت از سرمایهگذاری خصوصی، تقویت بازارچههای محلی و معرفی ظرفیتها در سطح ملی، از جمله اقداماتی است که میتواند اقتصاد منطقه را فعالتر کند.
توسعه تفتان نیازمند برنامهای ملی است
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان تفتان افزود: فعالسازی ظرفیتهای تفتان به تدوین برنامهای جامع، علمی و مرحلهبندیشده نیاز دارد؛ این برنامه باید سه محور مطالعات زمینگرمایی، گردشگری سلامت و کشاورزی سازگار با اقلیم را در کنار حفاظت از محیطزیست و منافع جوامع محلی مورد توجه قرار دهد.
او بیان کرد: تفتان نباید فقط بهعنوان یک قله مرتفع یا جاذبه طبیعی معرفی شود. این منطقه میتواند به نمونهای از توسعه مبتنی بر ظرفیتهای بومی تبدیل شود؛ الگویی که در آن دانش تخصصی، سرمایهگذاری هدفمند، مدیریت محلی و مشارکت مردم در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
تکمیل مطالعات علمی، تأمین زیرساختهای ضروری و تعریف بستههای شفاف سرمایهگذاری، سه گام اساسی برای حرکت از معرفی ظرفیتها به مرحله اجراست؛ تحقق این روند میتواند تفتان را به یکی از مهمترین محورهای گردشگری، کشاورزی و مطالعات انرژی پاک در جنوبشرق ایران تبدیل کند.
