میراث جهانی ایران چگونه در روزهای بحران محافظت شد؟

به گزارش خبرنگار ایلنا، علی بویری، مدیر پایگاه میراث جهانی شوش، با اشاره به اینکه شهر شوش در معرض تهاجم مستقیم قرار نگرفت، گفت: خوشبختانه محوطه میراث جهانی شوش و موزه شوش هیچ آسیبی ندیدند و توانستیم با برنامه‌ریزی‌های پیشگیرانه از این سرمایه ارزشمند تاریخی حفاظت کنیم.

به گفته او، همزمان با آغاز حملات و در نخستین ساعات بحران، پایگاه میراث جهانی شوش با هماهنگی اداره کل میراث فرهنگی خوزستان و معاونت میراث فرهنگی استان، برنامه‌های حفاظتی از پیش طراحی‌شده را به اجرا گذاشت.

بویری به ایلنا گفت: در همان ساعات اولیه هجوم آمریکایی ـ صهیونیستی به ایران، با هماهنگی اداره کل و معاونت میراث فرهنگی استان، اقدامات حفاظتی آغاز شد و اشیای موزه شوش با رعایت ضوابط و با حضور امنای اموال و نیروهای یگان حفاظت به مخازن امن منتقل شدند.

او با تاکید بر نقش تجربه‌های گذشته در مدیریت بحران‌های میراث فرهنگی گفت: تمهیدات پیش‌بینی‌شده و آمادگی‌های قبلی باعث شد بتوانیم با سرعت و دقت بیشتری وظایف حفاظتی را انجام دهیم و از هرگونه حادثه احتمالی برای آثار تاریخی جلوگیری کنیم.

مدیر پایگاه میراث جهانی شوش همچنین از همکاری مردم محلی در اجرای برنامه‌های حفاظتی قدردانی کرد و گفت: با کمک مردم این محدوده توانستیم اقدامات مؤثری را انجام دهیم که در نوع خود کم‌نظیر بود.

بر اساس گزارش پایگاه میراث جهانی شوش، مجموعه‌ای از اقدامات حفاظتی و مدیریتی از اسفندماه ۱۴۰۴ تاکنون برای مقابله با تهدیدهای احتمالی ناشی از جنگ انجام شده است. برگزاری شورای هماهنگی میان واحدهای تخصصی پایگاه، یگان حفاظت و حراست، انتقال اشیای موزه به مخازن امن، نصب نشان بین‌المللی سپر آبی در محوطه جهانی شوش و آرامگاه دانیال نبی(ع)، هماهنگی با فرمانداری و شورای تأمین شهرستان و همچنین برگزاری جلسات مشترک با شهرداری و شورای اسلامی شهر از جمله این اقدامات بوده است.

در کنار این برنامه‌ها، پایش مستمر محوطه جهانی شوش، موزه و مخازن نگهداری آثار تاریخی نیز به صورت شبانه‌روزی در دستور کار قرار گرفت. کارشناسان پایگاه و نیروهای یگان حفاظت به طور مداوم بخش‌های مختلف محوطه از جمله قلعه باستان‌شناسی، کاخ آپادانا، کاخ اردشیر و شهر پانزدهم را مورد بررسی و کنترل قرار دادند.

بویری همچنین از تقویت یگان حفاظت میراث فرهنگی در سطح محوطه باستانی شوش خبر داد و گفت: با افزایش تعداد نیروهای نگهبانی و مشارکت کارکنان اجرایی، پوشش حفاظتی محوطه گسترش یافت.

به گفته او، گشت‌های شهری برای کنترل حریم‌های باستانی شوش نیز با همراهی کارشناسان میراث فرهنگی اجرا شد.

در همین حال، ساماندهی روشنایی محوطه و باغ‌موزه، هرس درختان برای افزایش امکان پایش حفاظتی و تشکیل جلسات هم‌اندیشی با تشکل‌های مردم‌نهاد به منظور جلب مشارکت‌های مدنی از دیگر برنامه‌های اجرا شده در این دوره بوده است.

با وجود شرایط بحرانی ناشی از جنگ، فعالیت‌های مرمتی و ساماندهی در محوطه جهانی شوش متوقف نشد. مدیر پایگاه میراث جهانی شوش اعلام کرد: کارگاه‌های حفاظت، مرمت و ساماندهی قلعه باستان‌شناسی شوش به صورت مستمر در بخش‌های مختلف فعال بوده‌اند. همچنین عملیات ساماندهی و بهسازی در مجموعه‌های مهمی همچون کاخ آپادانا، کاخ اردشیر، شهر پانزدهم و مسیرهای دسترسی گردشگران ادامه یافته است.

تداوم فعالیت‌های حفاظتی و مرمتی در کنار اجرای برنامه‌های مدیریت بحران نشان می‌دهد که میراث جهانی شوش، به عنوان یکی از کهن‌ترین مراکز تمدنی فلات ایران، توانسته است از آزمون دشوار روزهای جنگ نیز بدون آسیب عبور کند؛ تجربه‌ای که اهمیت آمادگی، مدیریت تخصصی و مشارکت اجتماعی در حفاظت از میراث فرهنگی کشور را بیش از پیش آشکار می‌کند.

چندی پیش پایگاه میراث جهانی شوش به مناسبت روز جهانی موزه و هفته میراث فرهنگی، نشست تخصصی «ارائه گزارش اقدامات حفاظتی در موزه و محوطه میراث جهانی شوش در زمان جنگ» را با حضور کارشناسان پایگاه، موزه‌داران و امنای اموال برگزار کرد.

بویری، مدیر پایگاه میراث جهانی شوش، در این نشست نیز با اشاره به اقدامات انجام شده در ساعات اولیه جنگ و اعلام شرایط اضطراری اعلام کرد: با تشکیل جلسات مدیریت بحران در پایگاه و هماهنگی با اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خوزستان و براساس دستورالعمل‌های وزارتخانه، برنامه‌ریزی و هماهنگی لازم برای انجام اقدامات حفاظتی و پیشگیرانه در سطح محوطه میراث جهانی و به ویژه موزه شوش در دستور کار قرار گرفت.

وی افزود: این هماهنگی‌ها باعث شد که مجموعه اقدامات حفاظتی در کوتاه‌ترین زمان ممکن اجرایی شود و میراث ارزشمند شوش از هرگونه تهدید احتمالی مصون بماند.

در این نشست، هادی میرولی مدیر موزه شوش نیز به تشریح تجربه‌های به دست آمده از دوران جنگ تحمیلی و جنگ اخیر پرداخت و بر ضرورت آمادگی موزه‌ها برای مواجهه با شرایط بحرانی تأکید کرد.

مدیر موزه شوش همچنین حفاظت پیشگیرانه، مستندنگاری و ثبت تجربه‌های حاصل از مدیریت بحران را از مهم‌ترین دستاوردهای این دوره دانست و تأکید کرد که ثبت و انتقال این تجربه‌ها می‌تواند در حفاظت از آثار تاریخی کشور در بحران‌های احتمالی آینده نقش مؤثری ایفا کند.