انتقاد بنیاد انسل آدامز از نمایش اثر تولیدشده با هوش مصنوعی در نمایشگاه عکاسی ایپد
بنیاد حقوق نشر انسل آدامز با انتقاد شدید از گالری دانزیگر نیویورک، نمایش و فروش یک اثر تولیدشده با هوش مصنوعی بر اساس عکس مشهور «طلوع ماه بر فراز هرناندز» را در نمایشگاه عکاسی ایپد ۲۰۲۶ «سوءاستفاده از نام و اعتبار» این عکاس دانست. این جنجال بار دیگر بحث حقوق هنرمندان، مالکیت معنوی و مرزهای اخلاقی استفاده از هوش مصنوعی در هنر معاصر را به مرکز توجه دنیای عکاسی کشانده است.
به گزارش خبرنگار ایلنا، بنیاد حقوق نشر انسل آدامز روز شنبه با انتشار بیانیهای، تصمیم اخیر گالری دانزیگر نیویورک برای ارائه یک اثر تولیدشده با هوش مصنوعی ــ که به آثار عکاس مشهور، انسل آدامز، ارجاع میدهد ــ در دوره ۲۰۲۶ نمایشگاه عکاسی ایپد در ماه آوریل را بهشدت مورد انتقاد قرار داد.
آثار هنری تولید شده توسط هوش مصنوعی در نمایشگاه عکاسی AIPAD که توسط گالری دانزیگر ارائه شده است
اثری بدون عنوان با ارجاع مستقیم به «طلوع ماه بر فراز هرناندز»
این اثر که همچنان در وبسایت گالری دانزیگر دیده میشود، عنوان مشخصی ندارد اما با تیتر «تولیدشده با هوش مصنوعی» معرفی شده و زیر آن آمده است:
«بر اساس این دستور: نسخهای رنگی و واقعگرایانه از اثر نمادین انسل آدامز با عنوان “طلوع ماه بر فراز هرناندز” خلق کن.»
در توضیحات اثر آمده که چاپ آن توسط استاد چاپ، استبان موچی، انجام شده است. گالری دانزیگر این اثر را در غرفه خود در نمایشگاه ــ که از ۲۲ تا ۲۶ آوریل برگزار شد ــ در کنار آثاری از سیدو کیتا، هدا افشار و متیو پورتر، از جمله دیگر هنرمندان، ارائه کرده بود.
اعتراض بنیاد: سوءاستفاده از نام و اعتبار انسل آدامز
در بیانیه بنیاد آمده است که این نهاد «هیچگونه مجوز، تأیید، رضایت یا پذیرشی» نسبت به نمایش یا فروش این اثر نداشته و مدعی شده است که این قطعه «از نام، اعتبار و مشهورترین تصویر انسل سوءاستفاده کرده، بیآنکه حتی هنرمند انسانیِ مسئول خلق آن را معرفی کند.»
بنیاد همچنین اعلام کرد که پیش از نمایش اثر، هیچ اطلاعی از سوی گالری دریافت نکرده بود و پس از آگاه شدن از موضوع، با دانزیگر تماس گرفته تا اثر را حذف کند؛ اقدامی که بهنظر میرسد گالری آن را انجام نداده است.
بنیاد در ادامه بیانیه خود نوشت: «انسل یک نوآور بود که امکانات بیانی و فنی رسانه خود را گسترش داد. او بهشکلی شگفتانگیز آیندهنگر بود و از ظرفیت کامپیوترها برای دگرگون کردن عکاسی هیجانزده میشد. نگرانی بنیاد درباره هوش مصنوعی یا تجربهگرایی خلاقانه بهصورت انتزاعی نیست. مسئله اساسی اینجا حقوق هنرمندان، حقوق اخلاقی و احترام به شأن انسانی است.»
دفاع جیمز دانزیگر از اثر تولیدشده با هوش مصنوعی
گالری دانزیگر که در سال ۱۹۸۹ تأسیس شده، تا زمان انتشار گزارش پاسخی به درخواست آرتنیوز برای اظهارنظر نداده بود. با این حال، جیمز دانزیگر، بنیانگذار گالری، بیانیهای در وبسایت گالری منتشر کرد و مسئولیت خلق تصویر تولیدشده با هوش مصنوعی را بر عهده گرفت.
دانزیگر از حق خود برای تولید این تصویر دفاع کرد و با اشاره به اینکه اثر «طلوع ماه» اکنون در مالکیت عمومی قرار دارد، گفت این کار را «با احترام فراوان به تصویر و هنرمند» انجام داده است.
او همچنین واکنشها به اثر در نمایشگاه را «عمدتاً مثبت» توصیف کرد و گفت بیشتر واکنشهای منفی «متوجه خودِ هوش مصنوعی بودهاند.»
دانزیگر ادعا کرد که عکس آدامز صرفاً «نقطه آغاز» خلق تصویری «دگرگونشده» بوده؛ تصویری که شامل «مداخله انسانی گسترده، ویرایش، نمونهگیری چاپی و پالایش» شده است.
دانزیگر نوشت: «از آنجا که این تصویر در مالکیت عمومی قرار دارد، من کاملاً حق داشتم اثری تازه و دگرگونکننده خلق کنم. علاقه من به انجام این کار از عشق به این تصویر نمادین، علاقهام به دیدن اینکه هوش مصنوعی چگونه میتواند بهعنوان ابزاری برای خلاقیت به کار رود، و نیز تلاشم برای تصور آن چیزی ناشی میشد که آدامز در واقعیت دیده بود؛ زمانی که در امتداد بزرگراه ۸۴ آمریکا رانندگی میکرد و ناگهان مجبور شد استیشن واگن پونتیاکش را متوقف کند و با عجله دوربین بزرگ ۸×۱۰ خود را آماده کند؛ درست در لحظهای که خورشید بر کلیسای خشتی و صلیبهای قبرستان غروب میکرد و ماه از میان ابرها ظاهر میشد.»
دانزیگر در پایان بیانیه خود، نقلقولی از آدامز آورد که بهنظر میرسید میخواهد از طریق آن القا کند که این عکاس احتمالاً با چنین تغییر و بازآفرینیای موافق بوده است.
واکنش چهرههای برجسته عکاسی
چندین چهره سرشناس دنیای عکاسی در بخش نظرات پست بنیاد، نارضایتی خود را از این اتفاق ابراز کردند.
پیت سوزا، عکاس باسابقه کاخ سفید، نوشت تصمیم دانزیگر برای ارائه این تصویر «از نظر اخلاقی اشتباه» بوده و «حقوق تمام عکاسان را به خطر میاندازد.»
دیوید هیوم کنرلی، فتوژورنالیست برنده جایزه پولیتزر، نیز نوشت که از دوستان آدامز بوده و معتقد است این عکاس «از این سرقت و تقلید نفرت پیدا میکرد.»
این نخستین بار نیست که بنیاد انسل آدامز بر سر تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی که از نام آدامز استفاده میکنند، وارد درگیری میشود.
در سال ۲۰۲۴، این بنیاد بهطور علنی شرکت ادوبی را بهدلیل قرار دادن تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی در آرشیو استوک خود ــ با ارجاع به «عکاسی به سبک انسل آدامز» ــ مورد انتقاد قرار داده بود.
شرایط استفاده رسمی ادوبی در آن زمان، کاربران را از بارگذاری تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی که «با استفاده از دستورهایی شامل نام هنرمندان دیگر یا با هدف تقلید از هنرمندی دیگر» ساخته شده باشند، منع میکرد.
