مسجدجامعی: اقبال لاهوری تحت تاثیر ایران و سوسیالیسم است

به گزارش ایلنا، قائم مقام مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی با بیان این‌که اقبال تحت تاثیر ایران، سوسیالیسم و قانون مشروعیت است، افزود: اقبال درباره حقوق زنان تحقیق و بحث می‌کند،  همچنین نسبت به سنت‌ها هم همراه است. اقبال در مقالاتی که می‌نویسد مساله دموکراسی، اقتصاد و احکام معیشت را مطرح می‌کند.

نشست تعاملات شرق و غرب در اندیشه‌های محمداقبال لاهوری با همت وزارت کار و انتشارات علمی و فرهنگی با حضور احمد مسجدجامعی قائم مقام مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، احمد میدری وزیر تعاون، کار و رفاه، سید جمال هادیان مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی، محمد بقایی‌ماکان استاد ادبیات فارسی و دارنده عالی‌ترین نشان فرهنگی پاکستان، مظفرعلی کشمیری استاد مدعو دانشگاه بین‌المللی دانشگاه اسلام‌آباد، رابعه کیانی رئیس گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده دولتی بانوان، سیده فلیحه زهرا کاظمی رئیس دانشکده علوم اسلامی و مطالعات شرقی در دانشگاه زنان لاهور و وحیدالزمان طارق سرپرست اعلی بزم‌فکر اقبال یکشنبه ۶ اردیبهشت در مجموعه فرهنگی تلاش برگزار شد.

احمد مسجدجامعی پژوهشگر فرهنگی و قائم مقام مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی با تشکر از وزیر راه و تعاون برای پرداختن به مساله اقبال گفت: در شرایط امروز ایران، پرداختن به مسائل فرهنگی ارزشمندتر از گذشته است.

مسجدجامعی با بیان این‌که درباره اقبال مطالب گوناگون گفته شده است، ادامه داد: در بررسی که انجام دادم، متوجه شدم بیش از ۳۰۰ مقاله درباره اقبال نوشته شده است. برخی مقاله‌ها می‌گفتند که اقبال برای بعد از انقلاب است، اما این‌طور نیست، قبل از اقبال هم اشعار او همراه موسیقی ارائه می‌شد. محیط طباطبایی و مجتبی مینوی شاید نخستین افرادی باشند که اقبال را به ایران معرفی کردند.

این پژوهشگر با اشاره به هم‌خوانی افکار ملک‌الشعرای بهار با اقبال، گفت: در اشعار ملک‌اشعار بهار هم به علاقه ایرانیان به مردم پاکستان اشاره شده است. سعید نفیسی از افرادی است که با اقبال مکاتبه داشت و با رفتن به مزار او شعری برایش خوانده است. نادر نادرپور هم اشاراتی به اقبال دارد.

او با اشاره به ارتباطات کهن ایران و هند و پاکستان، گفت: از زمان‌های دور داد و ستد و رفت‌وآمد وجود داشت.

مسجدجامعی با طرح این سوال که «اقبال به چه کار روزگار ما می‌آید؟» توضیح داد: به عنوان حکیم، فیلسوف، مصلح و نویسنده نام برده شده است، اما اقبال چرا تا این اندازه به ایران توجه داشته است؟ فضای ذهنی که اقبال در آن رشد کرده خشن بوده، فضایی که مستعمره‌های جهان اسلام شکل می‌گرفت.

او افزود: اقبال برای این‌که بگوید چه باید کرد، مساله غرب را طرح می‌کند و در برابر غرب، مساله سازگاری را مطرح می‌کند. در داستان‌های شاهنامه دیو دانش هم دارد و فقط خوفناک نیست.

قائم مقام مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی با بیان این‌که اقبال تحت تاثیر ایران و سوسیالیسم و قانون مشروعیت است، افزود: اقبال درباره حقوق زنان تحقیق و بحث می‌کند، همچنین نسبت به سنت‌ها هم همراه است. اقبال در مقالاتی که می‌نویسد مساله دموکراسی، اقتصاد و احکام معیشت را مطرح می‌کند. به این معنی که شرق و غرب را مطرح و آن‌ها را بررسی می‌کند.

مسجدجامعی با تاکید بر این‌که ایران از نظر حقوقی هیچ زمانی مستعمره نبود، افزود: ممکن است در زمانی در کار حکومت دخالت شده باشد، اما هیچ زمانی ایران مستعمره نبوده است.

مسجد جامعی با بیان اینکه اقبال با زبان فارسی مسائل را مطرح می‌کند، توضیح داد: او با این کار می‌خواهد از استعمار فاصله بگیرد. یک کار مهمی که اقبال به آن می‌پردازد استفاده از زبان فارسی در برابر سلطه‌طلبی بریتانیا است. 

این پژوهشگر با بیان این‌که اقبال در اندیشه‌هایش زبان‌فارسی را برجسته کرده است، ادامه داد: ما تمدن هفت هزار ساله داریم، آن عوامی که می‌گوید می‌خواهد تمدن هفت هزار ساله را از بین ببرد، باید بداند اگر این تمدن نبود، خودش هم وجود نداشت. تمدن ایران ترکیبی است، اما روح همه تمدن، ایرانی است. اقبال به این مساله توجه می‌کند و می‌گوید این حوزه تمدنی است که علاوه بر این‌که استقلال خود را حفظ می‌کند، با دیگر کشورها هم تعامل دارد.

مسجدجامعی با تاکید بر این‌که باید ایران بیش‌تر شناخته شود، ادامه داد: مردم آتشی در سینه دارند که به زمان خودش، شعله‌ور می‌شود. ایران و پاکستان در یک حوزه فرهنگی هستند. اقبال هویت فرهنگی را فراتر از مرزهای سیاسی می‌داند، او به پیمان هم‌دلی و همراهی شرق می‌اندیشید و مرکز آن را ایران می‌دانست.

او با اشاره به این‌که برخی آثار اقبال در ایران منتشر نشده است، از وزیر راه و رفاه خواست تا در انتشار این کتاب‌ها کمک کند.