روایت یک پروژه نیمهتمام؛ موزه بزرگ یزد چگونه دوباره جان گرفت؟
مدیرکل میراث فرهنگی یزد: ۶۴ میلیارد تومان اعتبار ابلاغی موزه بزرگ یزد بود
موزه بزرگ یزد بهعنوان یکی از مهمترین پروژههای فرهنگی استان یزد، سالهاست که در انتظار تکمیل و بهرهبرداری قرار دارد؛ پروژهای که قرار بود ویترین هویت تاریخی و فرهنگی یزد در مقیاس منطقهای باشد، اما بهدلیل چالشهای اعتباری و توقفهای مکرر، نیمهتمام باقی ماند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، طرح ساخت موزه بزرگ یزد که از سالهای گذشته در دستور کار وزارت میراث فرهنگی قرار داشت، اکنون بار دیگر با تأمین منابع مالی و خروج از رکود، وارد مرحله جدیدی از اجرا شده است.
از طرح احداث موزههای منطقهای تا سرانجام موزه بزرگ یزد
ایده احداث موزههای بزرگ منطقهای از جمله «موزه بزرگ منطقهای یزد» به حدود دو دهه قبل بازمیگردد؛ زمانی که با توجه به غنای کمنظیر آثار تاریخی، فرهنگی و تمدنی در استانهای کشور و ضرورت ایجاد جاذبههای جدید گردشگری از جمله در استان یزد، ضرورت ایجاد یک موزه جامع و استاندارد در مقیاس منطقهای مطرح شد.
استان یزد بهعنوان یکی از کانونهای اصلی تمدن در فلات مرکزی ایران، دارای هزاران شیء تاریخی، مردمنگاری و فرهنگی است که پراکندگی آنها در مخازن مختلف و نبود یک موزه جامع، همواره یکی از چالشهای حوزه میراث فرهنگی استان بود.
طرح احداث موزه بزرگ منطقهای یزد اواخر اوایل دهه ۹۰ وارد فاز اجرایی شد. آن زمان فضای بزرگی در شهر یزد خریداری و عملیات ساخت یک ساختمان وسیع و چند طبقه با کاربری موزهای آغاز شد؛ ساختمانی که قرار بود بهعنوان موزه مادر منطقهای، آثار تاریخی استان یزد و حتی برخی استانهای همجوار را نیز پوشش دهد. اما، این پروژه بهدلیل محدودیت اعتبار، تغییر اولویتها و چالشهای مدیریتی و تغییر دولتها از دستور خارج شد و ساختمان نیمهتمام آن سالها بلااستفاده رها شد. توقف طولانیمدت پروژه، باعث شد نگاهها نسبت به شیوه اجرای آن تغییر کند. در سالهای بعد، کارشناسان حوزه میراث فرهنگی با تأکید بر ضرورت حفاظت از بافت تاریخی یزد و پرهیز از ساختوسازهای جدید پرهزینه، رویکرد بهرهگیری از بناها و خانههای تاریخی واجد ارزش را برای استقرار موزه بزرگ یزد مطرح کردند. این رویکرد، همسو با سیاستهای نوین حفاظت میراث فرهنگی و همچنین الزامات ثبت جهانی بافت تاریخی یزد ارزیابی شد.
بر همین اساس، مجموعه تاریخی سعدالعلما بهعنوان یکی از گزینههای اصلی برای استقرار موزه بزرگ یزد در نظر گرفته شد؛ مجموعهای که خود دارای ارزشهای معماری و تاریخی قابل توجه است و میتواند بستری مناسب برای روایت تاریخ و فرهنگ استان یزد باشد.
احیای این مجموعه و تعریف موزه بزرگ یزد در دل یک بنای تاریخی، علاوه بر کاهش هزینههای ساخت، امکان پیوند معنادار میان محتوا و کالبد موزه را فراهم و تجربهای اصیل برای بازدیدکنندگان رقم میزند.
پروژهای که جان دوباره گرفت
سیدمحمد رستگاری، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان یزد، با اشاره به وضعیت پروژه موزه بزرگ یزد به ایلنا گفت: مرمت مجموعه تاریخی سعدالعلما که پروژه موزه بزرگ یزد در دل آن تعریف شده، یکی از پروژههای مهم مرمتی استان یزد است که چندین سال متوقف شده بود، اما امسال با اختصاص منابع اعتباری ملی و استانی و مساعدتهای انجامشده، از تعطیلی خارج شد و اکنون در چند نقطه در حال اجراست.
به گفته رستگاری، برای این پروژه در سال ۱۴۰۳ نزدیک به ۶۴ میلیارد تومان اعتبار ابلاغ شد که از این میزان، ۲۵ میلیارد تومان تخصیص یافت. با این حال، اداره کل میراث فرهنگی استان برای پیشبرد کار، قراردادهایی به ارزش ۳۸ میلیارد تومان منعقد کرده است.
او تأکید کرد: این پروژه همچنان مطالبات مالی دارد، اما با سفر اخیر وزیر میراث فرهنگی به یزد، مقرر شده اعتبارات جدیدی از محل منابع ملی و استانی برای آن اختصاص یابد تا روند اجرا متوقف نشود.
روایت کامل تاریخ یزد در عمارتی که موزه بزرگ شد
مدیرکل میراث فرهنگی یزد با اشاره به برنامههای اجرایی انجام شده برای تکمیل موزه بزرگ یزد اعلام کرد: تکمیل مخزن موزه، ساماندهی فضاها و اتاقها، گچکاری و آمادهسازی بخشهای مختلف مجموعه در دستور کار قرار دارد.
رستگاری افزود: هدف این است که در صورت تداوم روند فعلی، امکان بازدید کلی از مجموعه تاریخی سعدالعلما و برقراری رفتوآمد عمومی به این بنا فراهم شود؛ اقدامی که میتواند زمینهساز تخصیص اعتبارات تکمیلی برای تجهیز و بهرهبرداری نهایی از موزه بزرگ یزد باشد.
مدیرکل میراث فرهنگی استان یزد اعلام کرد: بر اساس برنامهریزیها، موزه بزرگ یزد قرار است در چند فاز به بهرهبرداری برسد تا ضمن کاهش فشار مالی، امکان استفاده تدریجی از ظرفیتهای فرهنگی و تاریخی این مجموعه را فراهم کند.
سید محمد رستگاری افزود: موزه بزرگ یزد، در صورت تکمیل، نقشی فراتر از یک فضای نمایشگاهی خواهد داشت. این موزه میتواند به مرکزی برای معرفی تاریخ، تمدن، معماری، فرهنگ و سبک زندگی مردم یزد تبدیل شود و جایگاه این شهر را بهعنوان یکی از مهمترین قطبهای میراث فرهنگی کشور تثبیت کند.
او تاکید کرد: احیای این پروژه، هم راستا با تعهدات یزد در قبال ثبت جهانی بافت تاریخی و توسعه گردشگری فرهنگی ارزیابی میشود؛ مسیری که میتواند پیوندی پایدار میان حفاظت از میراث و بهرهبرداری فرهنگی ایجاد کند.
