یادداشتی از عبدالمجید مبلغی؛
دانایی و سده نو
عبدالمجید مبلغی (هیات علمی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی) در یادداشتی درباره سده جدید نوشت:
قرنی میرود و قرنی میآید. قرن پیر، که بار گران تجربه یک سده را لنگان لنگان بر دوش میکشد، سرانجام به پایان راهی پر افت وخیز میرسد و در «سرمنزل آرام» به «آغوش فنا» میپیوندد. ایرانیان در این سده به کارآزماییها و تجارب ناهمگون دست یازیدند و راههای گوناگون را «ز هر گوشهای برگرفتند». در این «گذرگاه اتفاق» گاه کامیابی پدید آمد و گاه ناکامی! اما، فراتر از «بد و نیک فرجام کار»، بسیاری از «تیرهای مراد» بر «هدف» ننشست و گا و بیگاه سرنوشت باهمستان بزرگ ایرانی «آماجگاه ناوک تیر قضا» شد. اکنون «چاره باید جست» و بر «آینده نظر باید کرد». نقد پایهای خویشتن در «آیینه ادراک» گذشته خویشکاری و وظیفه امروز ما است.
پرسش آن است که چه «باید کنون ساختن» و چگونه باید دل و جان جامعه ایرانی را «از رنج پرداختن». پاسخ در رویکرد به «رای و دانش» است و پرهیز از گزند «کم دانشی». دانش گریزی منجر به «زندگی سرسری»، «ام الخبائث» ی است که از آن دوری باید جست و «با توانایی و قوت بهراسید»؛ چه «با شومی جهل هر که درساخت» «بباخت آن چه بودش». اگر نیک بنگریم این همان «سر مار» ی است که به کوفتنش باید «پای محکم» نهاد و «کمر بر میان بست». باید از خود پرسیم که، در بیمیلی و بیاعتنایی به «خطه دانشوری»، «تا کی چو نگه در هوس آباد تخیل» میتوان زیست و دلمشغول «یک رشته موهوم به صد رنگ تنیدن» ماند.
دانشها همه «فرازنده پایه سروری» هستند و «از کف بیمایگان کارگشایی میکنند»؛ اما این علوم انسانی است که چونان «بهین گوهر درج دانشوری» «چشمه آگاهی» میگردد و «به راه دور و ناهموار» زندگی هم چون گنجور گره از کار برمی گشاید. امروزه روز این علوم «چراغیست مر تیره شب را بسیج» و «نوریست که در دیده ما روی نموده». جان سخن آن که علوم انسانی «دشمن جان تاریک» ماست و «پردههای جهل» را میدرد.