روحانی در همایش بیداری قرآنی در تاریخ معاصر:
در غیبت امام زمان(عج) بی تقصیر نیستیم
یک محقق برجسته قرآنی، با بیان این که خود ما شیعیان در غیبت امام زمان(عج) بی تقصیر نیستیم، گفت: یک تفکر انحرافی وجود دارد که در انتظار دست روی دست بگذاریم تا امام زمان خودش بیاید و همه چیز را درست کند این فرهنگ حتما غلط است در صورتی که انتظار فعال درست است نه انتظار منفعل.
به گزارش خبرنگار ایلنا، آیت الله عباسعلی روحانی امروز ۳۱ اردیبهشت در سومین همایش بیداری قرآنی در تاریخ معاصر که به همت جامعة العلوم القرآن قم و در سالن اجتماعات پژوهشگاه امام خمینی (ره) حرم امام (رض) برگزار شد، با اشاره به رویکرد مرحوم آیتالله صادقی تهرانی در تفسیر الفرقان، اظهار داشت: مرحوم آیتالله صادقی تهرانی یک عالم دینی، فقیه اصولی و حدیثشناس، فیلسوف، متکلم بود و با بسیاری از فقها و اصولیها، حدیثشناسان و فلاسفه اسلامی و متکلمان متفاوت بود.
وی افزود: این تفاوت در درجه اول به این بر میگشت که او همه این علوم را به خط کرده و بر محور قرآن استوار ساخته بود.
این مفسر قرآن ادامه داد: ایشان فقه خود را در درجه اول متاثر از قرآن و حدیث را با محوریت قرآن قابل قبول میدانست و هر تفسیری را در درجه اول به تفسیر قرآن به قرآن بر میگرداند.
روحانی تصریح کرد: یک نکته ظریف و کلیدی در تفسیر الفرقان ایشان وجود داشت که بسیاری از افرادی که با شعار تفسیر قرآن به قرآن مشی کرده به این نکته توجه نداشتند و آن این است که رفع ابهام یک آیه با آیه دیگر که برخی از تفاسیر قرآن به قرآن امامیه و اهل سنت با این روش عمل کردهاند روش مقطعی و بریده که آیت الله صادقی هم بر آن نقدی دارد.
وی با بیان اینکه تفسیر نقاب را از چهره زیبای آیه برای فهم مقصود آیه بر میدارد اظهار کرد: نکتهای که در روش استاد است این است که یک آیه برای رفع ابهام کارساز نیست و باید تمام آیاتی که به آن موضوع میپردازد را ببینیم و روح آیات را بیابیم و با پیدا کردن آن گوهر است که میتوانیم به فهم آیه نایل شویم و این نکتهای است که بسیاری از مفسر آن قرآن به قرآن از آن غافل بودهاند.
روحانی بیان کرد: سنت در دیدگاه استاد نقش زیادی دارد و در نام کتاب تفسیر وی هم واژه سنت را آوردهاند. ما به استاد میگفتیم نام کتابتان را الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن بگذارید تانظم واژگانی حفظ شود ولی ایشان میگفت بگذارید تیتر بهم بخورد اما این نکته بماند که ما جز اهل بیت راهی به قرآن نداریم و من اگر ارادت ایشان را از نزدیک به اهل بیت ندیده بودم تصور میکردم این حرفها شعار است ولی ما محبت ایشان به اهل بیت را در همه تفسیر الفرقان میبینیم.
وی با بیان اینکه علامه طباطبایی هم در استفاده از عترت داد سخن را به اوج رسانده و کوتاهی نکرده است اظهار کرد: سه نفر در محبت به اهل بیت حالات عجیبی داشتند که یکی امام (ره) بود. لحن ملکوتی امام در هنگام خضوع و خشوع در حرم امام علی و خواندن زیارت امین الله مو به تن انسان راست میکرد. شخصیت دوم علامه امینی صاحب الغدیر بود که وقتی وارد عتبه نورانی میشد از تمام صورتش اشک جاری میشد و در همه وجودش ولایت امام موج میزد و شخصیت سوم آیتالله صادقی بود که حالاتش وقتی وار حرم میشد، دیدنی بود.
استاد حوزه علمیه عنوان کرد: ایشان در تفسیرش بارها و بارها به روایت ثقلین استناد کرده و با زیبایی این کار را میکند. همچنین در بحث فقهی تامین، ایشان به روایات اهل سنت و شیعه توجه دقیقی کرده که از جمله برجستگیهای الفرقان است. وی در این بحث میگوید آمین گفتن بعد از ولا الضالین حرام است الا «شاذا» که بسیاری از فقها به آن توجه نکردهاند من با تامل بر روی کلمه «الا شاذا» دیدم که شیخ طوسی روایت صحیحی از امام صادق به طریقی نورانی دارد که استاد به آن توجه داشته و در تحلیل آن میگوید هیچ اعتباری در دهها روایت اهل سنت در وجوب یا استحباب آمین وجود ندارد زیرا در تعارض با روایت امام صادق است.
روحانی با اشاره به وصیت نامه امام خمینی بیان کرد: در آغاز وصیت نامه امام حدیث ثقلین آمده است که نکتهای کلیدی در آن است. امام فرمودند یک ثقل اکبر و یک ثقل کبیر داریم در حالی که استاد ما تعبیر ثقل اکبر و صغیر کردهاند که ادبیات امام ادب بیشتری دارد و من با آن موافقتر هستم و اگرچه این دو تعبیر در محتوا تفاوتی ندارد و قرآن معصوم بزرگتر و اهل بیت معصوم بزرگ است.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه امام خمینی عنوان کرد: پیامبر بارها بر این حدیث به ویژه در آخر عمر تاکید داشتند و سر آن این است که قرآن، معصوم صامت است باید آن را به نطق درآورید و هنری که در اسلام اتفاق افتاده ترکیب معصوم ناطق و صامت است.
وی گفت: تاثیر خواسته یا ناخواسته نفسانیات و اعتقادات انسان بر فهم یک متن، حتما واقعیت دارد ولی ما به هرمنوتیکی درباره قرآن اعتقاد داریم که میگوید موظفیم پیام و برداشت اهل بیت از قرآن را پیاده کنیم.
این استاد حوزه تاکید کرد: این متن پیام دارد و درصدد رساندن این پیام است و همه فرق اسلامی وارد این متن میشوند و مطابق با مکتب و فکر خود به آیات استناد میکنند که نمونه آن جبریها و تفویضی و... هستند ولی پیامبر این متن باز را بست و اهل بیت را کنار آن قرار داد که اینها مفسران حقیقی هستند یعنی هر کس هر چه میخواهد بفهمد اما آن فهم را باید با فهم امام زمان و اهل بیت میزان کنند.
روحانی اظهار کرد: استاد ما آیت الله صادقی میفرماید امتیاز ثقل اکبر این است که متن قرآن تا روز قیامت باقی است ولی ثقل دیگر تا قیامت باقی نیست و مرگ دارد ولی این با برهان عقلی درست نیست زیرا وجود انسان کامل اگر در هر زمانی نباشد عالم باقی نمیماند و این عقیده عرفای بزرگ اسلامی از جمله امام خمینی است.
این محقق افزود: اگر کسی جرئت کند بیش از صد حدیث رجعت را هم منکر شود که دارای تواتر معنوی است بنا نیست این سفره اهل بیت جمع شود و بعد از امام زمان هم رجعت دیگر امامان در کار است و وجود انسان کامل برچیده نمیشود.
روحانی بیان کرد: یکی از مهمترین مولفههای حفظ قرآن در انا انزلنا الذکر و انا له لحافظون، سخنگویی آن است و اگر قرار باشد مسیر فهم آن را هر کس با فهم اشتباه خود درگیر کند حفظ بودن زیر سئوال میرود لذا یکی از ارکان حفظ قرآن به این است که دائما فهم معصومی در کنار این متن وجود داشته باشد بنابراین اگر قرار است متن تا قیامت باشد باید فهم انسان کاملی هم در کنار آن باشد.
وی تاکید کرد: من معتقدم ۵۰ سال دیگر ارزش این تفسیر روشن خواهد شد و هنوز فضایی که به ظلم برای شخصیت ایشان شکل گرفت سایه بر آثار او گذاشته است و اگر این فضا برطرف شود ارزش این تفسیر خودش را نشان خواهد داد زیرا ایشان عشق به قرآن و ارادت به اهل بیت (ع) را باز کرده است و این تاثیر به تدریج در آینده بیشتر مشخص خواهد شد.
این محقق علوم قرآنی ادامه داد: این مقدار کج رویهایی که اکنون هم در فهم قرآن اتفاق میافتد به دلیل کوتاهی دست ما از امام عصر است و آن هم تقصیر خودمان است زیرا ما در غیبت ایشان بیتقصیر نیستیم زیرا تفکر انحرافی وجود دارد که در انتظار دست روی دست بگذاریم تا امام زمان خودش بیاید و همه چیز را درست کند این فرهنگ حتما غلط است در صورتی که انتظار فعال درست است نه انتظار منفعل. برادران باید به قرآن برگردیم و زمینه را برای ظهور فراهم کنیم. البته تفکر خشونت گرایی که میگوید آقا میآید و میکشد غلط و آلوده کردن اهل بیت است.
روحانی اظهار کرد: پیام قرآن پیام رحمت به همه بشریت است و چقدر خشونت به نام اسلام میکنند امام پرچم الیوم الیوم المرحمه را در دست دارد و مانیفست جکومتش مرحمت است و تابلوی اسلام بسم الله الرحمان الرحیم است. البته یک جاهایی هم غضب است اما اساس کار رحمانیت است و امام زمان با تنبلی ما نمیآید. باید جامعه را بسازیم تا امام بیاید اگر در کار کوتاهی کردیم آمدن آقا عقب خواهد افتاد.
خاطرنشان میشود سومین همایش بیداری قرآنی در تاریخ معاصر با محوریت تفسیر قرآن به قرآن در تفسیر الفرقان نوشته مرحوم آیت الله صادقی تهرانی، امروز و به همت جامعة العلوم القرآن، در دو نوبت صبح و عصر در پژوهشگاه امام خمینی (ره) حرم امام (رض) در حال برگزاری است. کارشناسان برجسته علوم قرآنی و حوزوی و همچنین حجت الاسلام و المسلمین سیدحسن خمینی نوه امام خمینی (ره) در این مراسم به ایراد سخنرانی خواهند پرداخت.