هدف پزشک خانواده، شناسایی و کنترل بیماری پیش از بروز عوارض است

وی با تشریح ایده اصلی اجرای برنامه پزشک خانواده افزود: ایده ما این است که هر ایرانی یک پزشک داشته باشد؛ به این معنا که هر فرد یک پزشک عمومی داشته باشد که مسئول مراقبت از سلامت او باشد و برای وی پرونده سلامت تشکیل دهد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به ضرورت تشکیل پرونده سلامت برای افراد تحت پوشش پزشک خانواده تصریح کرد: در نخستین اقدام باید برای افراد پرونده تشکیل شود و اطلاعاتی مانند سن، وضعیت فشار خون، تعداد فرزندان و شرح حال و جزئیات وضعیت سلامت آن‌ها در پرونده ثبت شود تا پزشک بتواند متناسب با شرایط هر فرد، وضعیت او را به‌صورت مستمر پیگیری کند.

قائم‌پناه با بیان اینکه مراقبت‌های بهداشتی باید به‌صورت فعال و نه صرفاً در زمان مراجعه بیماران انجام شود، گفت: پزشک باید به سراغ افراد برود؛ برای مثال، بهورزان وضعیت سلامت زنان باردار در روستاها را بررسی می‌کنند، فشار خون و قند خون آن‌ها را می‌سنجند و اقدامات مراقبتی لازم، از جمله تجویز قرص آهن و سایر خدماتی را که مراقب بهداشتی ارائه می‌دهد، انجام می‌دهند.

وی با اشاره به تجربه نظام شبکه بهداشت و درمان کشور اظهار کرد: به اعتقاد من، نظام شبکه یکی از درخشان‌ترین اقداماتی است که در جمهوری اسلامی انجام شده است. زمانی که ما دانشجو بودیم، از هر هزار تولد، 140 نوزاد جان خود را از دست می‌دادند، اما امروز این میزان به 7 تا 8 نفر رسیده و کاهش 133 نفری داشته است.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به تغییر الگوی بیماری‌ها در کشور ادامه داد: در گذشته بیماری‌های عفونی مانند سل و تب مالت شیوع بیشتری داشتند، اما امروز بیماری‌ها تغییر کرده‌اند و بیماری‌های دژنراتیو، قلبی و عروقی، دیابت و انواع سرطان‌ها بیشتر دیده می‌شوند. در حال حاضر، شایع‌ترین علت مرگ در ایران بیماری‌های قلبی و عروقی است.

قائم‌پناه با تأکید بر اهمیت پیشگیری از بیماری‌های قلبی و عروقی بیان کرد: درمان این بیماری‌ها، در صورت پیشرفت و نیاز به اقداماتی مانند عمل قلب و گذاشتن استنت، از درمان‌های پرهزینه محسوب می‌شود. بنابراین باید با پیشگیری و تشخیص به‌موقع، از رسیدن بیماری به مراحل پرهزینه جلوگیری کنیم.

وی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرفته در اجرای نظام ارجاع گفت: تقریباً همه کشورهای اروپایی و کشورهای پیشرفته نظام ارجاع دارند و این موضوع ابداع ما نیست. ما در اجرای این برنامه مقداری عقب افتاده‌ایم. در دوره‌ای که رئیس‌جمهور پزشکیان وزیر بودند، اقدامات مربوط به این موضوع انجام شد و کار پیش رفت، اما با تغییر دولت، به دلیل اینکه دولت جدید به این موضوع باور کافی نداشت، کار متوقف شد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با تشریح الگوی مطلوب پزشک خانواده اظهار کرد: هدف این است که پزشکی که متولی سلامت افراد است، به‌عنوان مثال حدود سه هزار نفر را به‌طور مشخص بشناسد و وضعیت سلامت آن‌ها را دنبال کند. پزشک باید در زمان مناسب برای فرد 40 یا 50 ساله آزمایش‌های لازم مانند شمارش کامل سلول‌های خونی، قند خون، اوره، کراتینین و ال‌دی‌اچ را درخواست و نتایج را بررسی کند.

قائم‌پناه افزود: اگر فرد سالم باشد، پزشک می‌تواند به او اعلام کند که تا یک یا دو سال آینده نیازی به تکرار آزمایش ندارد و لازم نیست هر سه یا 6 ماه آزمایش انجام دهد. اما اگر فردی کلسترول یا فشار خون بالا داشته باشد، پزشک او را رها نمی‌کند و وضعیتش را پیگیری خواهد کرد.

وی با بیان اینکه کنترل فشار خون باید پیش از بروز عوارض انجام شود، گفت: برای مثال، اگر فشار خون فرد به‌جای 12، روی 14 باشد، باید درباره اصلاح تغذیه، ورزش و افزایش فعالیت بدنی به او توصیه شود و سه ماه بعد دوباره وضعیتش بررسی شود. اگر فشار خون همچنان بالا بود، درمان دارویی آغاز شود. پس از تثبیت وضعیت بیمار نیز می‌توان فاصله مراجعات را به شش ماه یا یک سال افزایش داد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با تأکید بر اینکه هدف نظام پزشک خانواده، پیشگیری از پیشرفت بیماری‌هاست، ادامه داد: باید پیش از آنکه فشار خون بالا به عوارض بعدی منجر شود، آن را کنترل کنیم. همچنین در بیماران مبتلا به دیابت، کنترل قند خون اهمیت زیادی دارد.

قائم‌پناه با اشاره به ضرورت اصلاح شیوه پرداخت به پزشکان و نقش بیمه سلامت در این زمینه اظهار کرد: پرداخت‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که پزشک به‌ازای جمعیتی که تحت پوشش دارد و پرونده‌هایی که تشکیل داده و پیگیری می‌کند، مورد حمایت قرار گیرد. در این زمینه بیمه سلامت نیز باید همین رویکرد را دنبال کند. هرچه پزشک بتواند بیشتر از بروز بیماری جلوگیری کند، سازوکار پرداخت نیز باید این موضوع را مورد توجه قرار دهد و در عین حال، خدمات مورد نیاز بیماران نیز ارائه شود.

وی در ادامه با اشاره به عوارض بیماری دیابت تصریح کرد: دیابت در صورت درمان‌نشدن می‌تواند به از بین رفتن کلیه، آسیب به چشم، قطع انگشتان و سیاه‌شدن پا منجر شود، اما اگر بیماری به‌درستی کنترل شود، می‌توان از بروز بسیاری از این عوارض جلوگیری کرد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور با اشاره به تجربه یکی از استادان خود که نزدیک به 40 سال به دیابت مبتلا بوده و تا روزهای پایانی به فعالیت جراحی ادامه داده است، گفت: این فرد با وجود وابستگی به انسولین، بیماری خود را کنترل می‌کرد. بنابراین اگر قند خون به‌درستی تنظیم شود، نباید بیمار به عوارض چشمی دیابت، از جمله خونریزی شبکیه، دچار شود یا برای درمان عوارض پیشرفته به جراحی‌های پرهزینه نیاز پیدا کند.

قائم‌پناه همچنین با اشاره به تأثیر دیابت کنترل‌نشده مادر بر سلامت فرزند افزود: دیابت مادر در صورت کنترل‌نشدن می‌تواند برای نوزاد نیز مشکلاتی ایجاد کند؛ از جمله اینکه برخی نوزادان مادران مبتلا به دیابت ممکن است از بدو تولد با مشکلاتی مانند آب مروارید مواجه شوند و در مواردی نیز وضعیت بیمار به شوک منجر شود.

وی با تأکید بر ضرورت تشخیص زودهنگام دیابت بیان کرد: اگر بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، می‌توان آن را کنترل کرد. نباید اجازه داد بیمار پس از پنج سال ابتلا به دیابت، با اتکا به مصرف هندوانه یا داروهای گیاهی تصور کند مشکلش برطرف شده است. از زمان تشخیص بیماری، بیمار باید به‌صورت منظم، دست‌کم هر شش ماه یک‌بار، تحت کنترل و مراقبت قرار گیرد.

معاون اجرایی رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به ضرورت همکاری سطوح مختلف نظام سلامت گفت: بیمار در صورت نیاز باید به سطح دو ارجاع شود تا متخصص داخلی وضعیت او را بررسی کند. همچنین متخصص تغذیه و سایر اعضای تیم سلامت باید در کنار پزشک حضور داشته باشند و با همکاری یکدیگر، مراقبت و درمان بیمار را دنبال کنند.