بقایی در نشست خبری:
مواضع اصولی ایران درباره موضوع هسته‌ای تغییر نکرده است
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: در موضوع هسته‌ای مطلقاً از مواضع اصولی خود عدول نکرده‌ایم؛ به این دلیل که این مواضع در راستای منافع ملی ایران هستند.
به گزارش خبرنگار ایلنا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری روز ۲۸ مهرماه ۱۴۰۵، با خوشامدگویی به اصحاب رسانه و دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، با اشاره به شهادت دو بانوی فعال اجتماعی در استان سیستان و بلوچستان، اظهار کرد: امروز جلسه‌مان را با تصویر دو شهید از خطه سیستان و بلوچستان مزین کرده‌ایم؛ دو مادر، دو خواهر و دو دختر. مادرکشی و خواهرکشی، بدترین جنایت در حق یک کشور و یک جامعه است.
وی افزود: خانم دکتر نصرت افتخاری و خانم افسانه، از بانوان فعال اجتماعی شهرستان استان سیستان و بلوچستان بودند؛ مادر چند فرزند و انسان‌هایی که زندگی خودشان را وقف پیشرفت و بهبود جامعه‌شان، به‌ویژه زنان، کرده بودند.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به جایگاه واژه «بانو» در زبان و فرهنگ مردم سیستان و بلوچستان، خاطرنشان کرد: این واژه نشانه‌ای از محبت و علاقه به زنان، دختران و خواهران است. به خانواده‌های این دو بانوی عزیز و مردم استان سیستان و بلوچستان تسلیت می‌گوییم.
بقایی در ادامه با اشاره به فعالیت‌های دیپلماتیک وزارت امور خارجه طی دو هفته گذشته، گفت: در این مدت، تحرکات دیپلماتیک مختلفی داشتیم که از جمله آن‌ها می‌توان به حضور رئیس‌جمهور در نشست شورای وزیران امور خارجه سازمان همکاری اسلامی در بغداد اشاره کرد.
وی با تأکید بر تداوم جنایات در غزه، اظهار کرد: نسل‌کشی در غزه همچنان ادامه دارد و این وضعیت در بستر اشغالگری و توسعه‌طلبی رژیم صهیونیستی و با حمایت آمریکا و برخی دولت‌های اروپایی در حال وقوع است.
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به فلسفه شکل‌گیری سازمان همکاری اسلامی، افزود: این سازمان با هدف حمایت از فلسطین و حق تعیین سرنوشت مردم این سرزمین تشکیل شد و موضوع فلسطین همچنان یکی از مسائل اصلی جهان اسلام است.
بقایی در ادامه با اشاره به شیوه برگزاری نشست خبری این هفته گفت: تلاش کردیم این نشست را با طرح پرسشی از سوی مردم آغاز کنیم تا فرصتی برای شنیدن صدای آن‌ها فراهم شود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره اصرار ایران بر مذاکره با آمریکا، با وجود بدعهدی‌های گذشته این کشور، و همچنین مسیر وزارت امور خارجه برای پایان دادن به جنگ و برقراری آرامش در منطقه بود، تأکید کرد: ما بر هیچ چیزی اصرار نداریم، جز تأمین منافع ملی ایران. آنچه برای ما اصل است، صیانت از منافع و امنیت ملی ایران است. دغدغه و موضع ما، ایران است؛ چه از طریق دیپلماسی و چه از طریق دفاع.
بقایی با اشاره به سابقه بدعهدی‌های آمریکا از سال ۲۰۱۸ تاکنون، تصریح کرد: تجربه‌های تلخ گذشته و نقض تعهدات از سوی آمریکا موضوعی نیست که از آن غافل باشیم، اما این تجربه‌ها به معنای آن نیست که وزارت امور خارجه بتواند از مسئولیت‌های خود شانه خالی کند.
وی افزود: ما باید از هر ابزاری که در اختیار داریم استفاده کنیم. دیپلماسی نیز بخشی از دفاع و مبارزه برای تأمین منافع ملی کشور است و نباید میدان و دیپلماسی را از یکدیگر جدا کنیم. اگر فرصتی وجود داشته باشد که از طریق دیپلماسی بتوان از تشدید تنش‌ها جلوگیری کرد، باید آن را دنبال کنیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه با اشاره به ابیاتی از سعدی، گفت:
همی تا برآید به تدبیر کار
مدارای دشمن به از کارزار
اگر پیل زوری و اگر شیر جنگ
به نزدیک من صلح بهتر که جنگ
چو دست از همه حیلتی درگسست
حلال است بردن به شمشیر دست
اگر صلح خواهد عدو سر مپیچ
وگر جنگ جوید عنان برمپیچ
که گر وی ببندد در کارزار
تو را قدر و هیبت شود یک‌هزار
وگر پای جنگ آورد در رکاب
نخواهد به حشر از تو داور حساب
تو هم جنگ را باش چون کینه خواست
که با کینه‌ور مهربانی خطاست
چو با سفله گویی به لطف و خوشی
فزون گرددش کبر و گردن‌کشی
به اسبان تازی و مردان مرد
برآر از نهاد بداندیش گرد
بقایی در پایان این بخش از سخنان خود از مردم برای مشارکت در طرح پرسش‌ها تشکر کرد و گفت که این روند در نشست‌های خبری هفتگی ادامه خواهد داشت.
مواضع اصولی ایران درباره موضوع هسته‌ای تغییر نکرده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، به تهران و گمانه‌زنی‌ها درباره محورهای این سفر، از جمله احتمال گفت‌وگو درباره مذاکرات ایران و آمریکا، غنی‌سازی و ذخایر هسته‌ای ایران، اظهار کرد: خیر، ما مطلقاً از مواضع اصولی خود عدول نکرده‌ایم؛ به این دلیل که این مواضع در راستای منافع ملی ایران هستند.
وی با بیان اینکه سفر لاوروف در چارچوب رایزنی‌های مستمر دوجانبه انجام شده است، افزود: روابط ایران و روسیه، به‌ویژه پس از امضای موافقت‌نامه مشارکت جامع راهبردی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این سفر نیز از ماه‌ها قبل برنامه‌ریزی شده بود و در جریان آن، موضوعات مرتبط با منافع ملی دو کشور و مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
بقایی با اشاره به گستردگی موضوعات مورد گفت‌وگو میان دو کشور، خاطرنشان کرد: مسائل منطقه قفقاز، تحولات اروپا، جنگ اوکراین، خلیج فارس و تنگه هرمز از جمله موضوعاتی بودند که در رایزنی‌ها مورد توجه قرار گرفتند.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره طرح موضوع هسته‌ای در جریان این سفر نیز گفت: موضوع هسته‌ای مطرح شد، اما گمانه‌زنی‌ها درباره گفت‌وگوهای تفصیلی در این زمینه اساساً موضوعیت ندارد؛ زیرا ایران وارد مذاکرات هسته‌ای با آمریکا نشده است که بخواهد درباره جزئیات آن با دیگران گفت‌وگو کند.
وی با اشاره به نقش روسیه در مذاکراتی که به توافق هسته‌ای برجام منجر شد، افزود: روسیه در آن مذاکرات نقش مهمی ایفا کرد و اعلام کرده است که برای کاهش تنش‌ها تلاش خواهد کرد. ما نیز از رویکرد سازنده روسیه در این زمینه قدردانی می‌کنیم.
بقایی: هیچ ضربه‌ای را بی‌پاسخ نمی‌گذاریم؛ دوره بزن‌دررو تمام شده است
سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به پرسشی درباره موضع ایران نسبت به بیانیه و قطعنامه‌های مطرح‌شده در اجلاس‌های منطقه‌ای درباره یمن، تأکید کرد که ایران با درج بندهایی که موجب تفرقه میان کشورهای اسلامی شود، مخالف است و معتقد است مسئله یمن باید از طریق گفت‌وگو و مصالحه حل‌وفصل شود.
وی همچنین در واکنش به ادعاهای مطرح‌شده درباره ارسال پیامی از سوی آمریکا به ایران مبنی بر حمله به کشورمان و درخواست از ایران برای پاسخ ندادن به آن، این ادعاها را بی‌اساس خواند و گفت: «در این دو سال در عمل نشان دادیم که مطلقاً هیچ ضربه‌ای را بی‌پاسخ نمی‌گذاریم.»
مخالفت ایران با قطعنامه مربوط به یمن در سازمان همکاری اسلامی
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره موضع جمهوری اسلامی ایران در قبال مصوبه وزیران امور خارجه شورای همکاری خلیج فارس در منامه درباره همبستگی با عربستان سعودی در برابر حملات حوثی‌های یمن و همچنین مواضع ایران در اجلاس شورای وزیران سازمان همکاری اسلامی در بغداد، اظهار کرد: شما قطعنامه را از بیانیه بغداد تفکیک کنید. مهم‌ترین مصوبه شورای وزیران سازمان همکاری اسلامی، بیانیه پایانی است که معمولاً با اجماع تصویب می‌شود.
وی افزود: آن چیزی که آقای دکتر عراقچی، فکر می‌کنم یکی دو ساعت قبل از تصویب بیانیه مطرح کردند و ما هم بر آن اصرار کردیم، همین بود که نباید در متن بیانیه مباحثی درج شود که موجب تفرقه و انشقاق در کشورهای اسلامی شود. مشخصاً اشاره ایشان به همین موضوع یمن بود.
سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: اینکه شما در یک نشست اسلامی بخشی از جامعه اسلامی را بخواهید با برچسبی معرفی کنید، خود این امر با فلسفه تشکیل سازمان مغایرت دارد و در آرمان وحدت و انسجام اسلامی اخلال ایجاد می‌کند.
بقایی تصریح کرد: ما موضع خودمان را بسیار جدی بیان کردیم و در نهایت هم مانع از درج دو بند مشخص درباره موضوع یمن شدیم؛ بندهایی با ادبیاتی که به نظر ما به هیچ عنوان در راستای مصالح امت اسلامی نبود.
وی با تأکید بر ضرورت حل‌وفصل مسئله یمن از طریق گفت‌وگو، گفت: ما بارها گفته‌ایم که موضوع یمن باید از طریق گفت‌وگو و مصالحه بین عربستان و یمن حل شود. یمنی‌ها بیش از یک دهه است که تحت محاصره غیرقانونی و غیرانسانی قرار داشته‌اند و نمی‌توان با ابزار زور و استفاده از قوای نظامی، مسئله یمن را حل کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره قطعنامه مورد اشاره نیز اظهار کرد: مواضع خودمان را در مخالفت با درج چنین قطعنامه‌ای، که عرض کردم به هیچ عنوان در راستای مصالح جامعه و امت اسلامی نیست، اعلام کردیم.
وی افزود: از نظر ما، به‌خصوص به این دلیل که آیین کار و رویه‌های مرسوم سازمان نیز در مورد آن رعایت نشد، چنین قطعنامه‌هایی قاعدتاً باید از قبل درباره‌شان صحبت و مذاکره شود. در روز دوم جلسه، موضوعی را مطرح کردند و انتظار داشتند که با اجماع تصویب شود؛ اما این امر مقدور نبود.
بقایی تأکید کرد: مخالفت خود را با این قطعنامه اعلام کردیم و از نظر ما، این قطعنامه مصوبه سازمان تلقی نمی‌شود، به دلیل اینکه آیین کار سازمان رعایت نشده است.
بقایی: دوره بزن‌دررو تمام شده است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ادعاهای مطرح‌شده در فضای رسانه‌ای مبنی بر اینکه آمریکا به ایران پیغام داده قصد حمله به کشورمان را دارد و از ایران خواسته است در پاسخ به این حمله واکنشی نشان ندهد، اظهار کرد: شما باور می‌کنید؟ باور می‌کنید طرف آمریکایی بگوید که می‌زنم، شما سکوت کنید و ایران هم بگوید بزن؟
وی با اشاره به مواضع پیشین ایران در این زمینه، تصریح کرد: خیلی وقت قبل فرمودند که دوره بزن‌دررو تمام شده است. اگر آن زمان اعلام موضع بود، در این دو سال در عمل نشان دادیم که مطلقاً هیچ ضربه‌ای را بی‌پاسخ نمی‌گذاریم.
بقایی افزود: اگر ضربه ما محکم‌تر نباشد، قطعاً و حتماً به همان اندازه ضربه خواهند خورد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پایان، ادعای ارسال چنین پیامی از سوی آمریکا را رد کرد و گفت: بنابراین، این جزو خیالاتی است که مطرح کرده‌اند و همه شما می‌دانید که ادعایی بیش نیست.
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره توقف فعالیت گذرگاه‌های مرزی ایران و پاکستان، اظهار کرد: اجازه بدهید خیلی وارد قضاوت و نیت‌خوانی نشویم. آن چیزی که به ما گفته شده، این است که یک‌سری مسائل فنی وجود دارد که در تلاش هستند آن‌ها را رفع کنند. صادرات از طرف ایران ادامه دارد، اما فعالیت از طرف مقابل به‌صورت یک‌طرفه قطع شده است.
وی با اشاره به روابط ایران و پاکستان افزود: رابطه ما با پاکستان، رابطه‌ای ممتاز با پیشینه‌ای بسیار مهم است. ایران نخستین کشوری بود که پاکستان مستقل را به رسمیت شناخت و از آن زمان، رابطه دوستانه‌ای بین دو کشور وجود داشته است. اکنون نیز می‌توانیم بگوییم در یکی از فرازهای روابط دوجانبه قرار داریم. هر دو کشور مصمم هستند این دوستی و رابطه خوب را ارج بنهند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: در حوزه‌های مردمی، تجارت و بازرگانی نیز به‌تبع روابط خوب سیاسی دو کشور، طی این سال‌ها شاهد اوج‌گیری روابط بوده‌ایم. روابط دو کشور به نفع هر دو ملت است و رهبران هر دو کشور نیز در این زمینه ثابت‌قدم بوده‌اند.
بقائی با بیان اینکه ایران برای حل این مسئله تلاش خواهد کرد، گفت: دوستان پاکستانی از همان ابتدا به ما اعلام کردند که یک‌سری مسائل فنی وجود دارد که باید رفع شود و به‌روزرسانی‌های فنی در حال انجام است.
وی خاطرنشان کرد: در چند روز گذشته، این موضوع هم از طریق تماس‌های تلفنی مطرح شده و هم در صورت سفر مقام‌های پاکستانی به ایران یا مقام‌های ایرانی به اسلام‌آباد، حتماً در اولویت‌های ما خواهد بود.
واکنش به بیانیه شورای همکاری خلیج فارس
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره بیانیه نشست وزیران امور خارجه شورای همکاری خلیج فارس در منامه و طرح ادعاهایی علیه ایران، از جمله درباره مسئولیت حملات موشکی و پهپادی و پرداخت خسارت، اظهار کرد: انتظار ما این است که مقام‌های کشورهای حوزه خلیج فارس هنگام بیان این اظهارات، مقداری تأمل کنند. ما تجربه بسیار تلخی را پشت سر گذاشته‌ایم. تکرار گزاره‌هایی که بارها بیان کرده‌اند و می‌دانند نه نشانگر حسن نیت است و نه حاکی از حسن همجواری، کمکی به ایجاد اعتماد بین ایران و کشورهای حوزه خلیج فارس نمی‌کند.
وی افزود: ایران در رابطه با اتفاقاتی که افتاد، بزرگوارانه رفتار کرده است. ما می‌دانیم و خودشان هم می‌دانند که از قلمرو و امکانات آن‌ها استفاده یا سوءاستفاده شد تا تجاوز نظامی علیه ایران صورت بگیرد. این یک ادعا نیست؛ اعترافی است که طرف متجاوز، یعنی آمریکا، در بالاترین سطح اعلام کرده است. آمریکا از کشورهای حاشیه خلیج فارس نام برده و به‌دلیل نقشی که در کمک به انجام تجاوز نظامی این کشور و رژیم صهیونیستی علیه ایران داشتند، از آن‌ها تجلیل کرده است.
بقائی ادامه داد: باید این موضوع را در نظر داشته باشند. اینکه ضربات دفاعی ایران علیه پایگاه‌ها و امکاناتی را که برای حمله به ایران مورد استفاده قرار می‌گرفتند، به‌عنوان تجاوز نظامی ایران مفهوم‌سازی کنند، در واقعیت امر تأثیری نخواهد داشت.
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: ما همواره گفته‌ایم و باز هم تکرار می‌کنیم که قائل به حسن همجواری با کشورهای حوزه خلیج فارس هستیم، اما شرط روشن آن است که اجازه ندهند از امکانات و قلمرو آن‌ها برای تعرض علیه یک کشور همسایه مسلمان استفاده شود.
حمایت ایران از امنیت درون‌زای منطقه‌ای
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره پیشنهاد روسیه برای مشارکت کشورهای منطقه خلیج فارس، اردن و اعضای دائم شورای امنیت در تأمین امنیت خلیج فارس و تنگه هرمز، گفت: به نظر من، بحثی که درباره پیشنهاد روسیه مطرح شد، تا حدودی در رسانه‌ها تقطیع شد. آنچه روسیه مطرح کرده بود، این بود که ایران، چین و روسیه هرکدام طرح‌هایی را برای امنیت جمعی و امنیت درون‌زا در منطقه خلیج فارس مطرح کرده‌اند و روسیه پیگیر این موضوع است.
وی افزود: روسیه از چند سال قبل پیشنهادهایی را برای تقویت سازوکارهای امنیت جمعی در منطقه خلیج فارس و دریای عمان و به‌نوعی در منطقه غرب آسیا مطرح کرده بود و این موضوع را در فرصت‌های مناسب پیگیری می‌کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اینکه منطقه باید برای تأمین امنیت خود به کشورهای منطقه متکی باشد، تصریح کرد: نباید امنیت منطقه به بازیگرانی وابسته باشد که نشان داده‌اند هیچ ارزش و اهمیتی برای امنیت واقعی کشورهای منطقه قائل نیستند و تنها دغدغه‌شان امنیت یک طرف متجاوز و توسعه‌طلب است. این اصل مورد تأیید ما نیز قرار دارد.
بقائی خاطرنشان کرد: لازمه تحقق این امر آن است که کشورهای منطقه فرایند اعتمادسازی را با یکدیگر آغاز کنند و به دور از فشارهای خارجی و اعمال نفوذ آمریکا و سایر طرف‌هایی که برای امنیت کشورهای منطقه اهمیتی قائل نیستند، بتوانند خودشان به سازوکاری قابل اتکا دست پیدا کنند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات مقام‌های قطری مبنی بر ضرورت رفع نگرانی‌های امنیتی همه طرف‌ها و ایجاد چارچوب جدید امنیتی در منطقه نیز گفت: بخش عمده این پرسش را پاسخ دادم. اتفاقاً مطالبه ما از کشورهای منطقه همین است که اگر در ایجاد سازوکار امنیتی منطقه‌ای جدی هستند، گام نخست این است که مانع سوءاستفاده طرف‌های خارج از منطقه از قلمرو خود برای تهدید و حمله به کشورهای دیگر شوند.
سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: اصل کلیدی، حسن همجواری بین کشورهاست و لازمه این اصل، احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر است. در شرایطی که این کشورها میزبان طرف متجاوز هستند و طرفی از خاک و پایگاه‌های نظامی آن‌ها علیه کشور دیگری سوءاستفاده کرده است، نمی‌توان واقعاً از حسن همجواری صحبت کرد.
موضع قطر درباره اهداف نظامی آمریکا را برجسته کردیم
بقائی در پاسخ به پرسشی درباره واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه قطر به اظهارات او درباره حملات ایران و متهم کردن ایران به برخورد گزینشی با مواضع دوحه اظهار کرد: پرسش‌ها درباره قطر زیاد شده است. ما البته با قطر مراودات خوبی داریم، اما درباره موضوعی که اشاره کردید، گزینشی عمل کردن ما نشانه حسن نیت است.
وی افزود: ما کار بدی نکردیم که موضعی را که قطری‌ها صادقانه بیان کردند، برجسته کردیم. قطر در یک سند رسمی اعلام کرده بود که ضربات دفاعی ایران صرفاً علیه اهداف نظامی و پایگاه‌های نظامی آمریکا بوده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: قطری‌ها باید از بیان یک امر واقع خوشحال باشند؛ نخست اینکه خودشان این موضوع را بیان کردند و دوم اینکه ما به‌جای برجسته کردن برخی اتهام‌های ناروا، یک سخن واقعی و صادقانه را که مطرح کرده بودند، انتخاب و بیان کردیم. فکر نمی‌کنم این موضوع جای گله داشته باشد.
انتقاد از تعویق انتشار گزارش پنتاگون درباره مدرسه میناب
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره اقدام پنتاگون در به تعویق انداختن انتشار گزارش داخلی مربوط به حمله به مدرسه میناب و انتقاد عفو بین‌الملل از این تصمیم، اظهار کرد: خیلی جدی نگیرید؛ نه تحقیقاتشان را و نه به تعویق انداختن انتشار نتایج آن را. اصلاً مگر قرار است ملاک توصیف یک جنایت، طرفی باشد که خودش مرتکب جنایت شده است؟
وی افزود: آمریکا فقط در میناب، لامرد و سیریک مرتکب جنایت نشد. از نظر ما و از نظر حقوق بین‌الملل، نه‌فقط از نظر ایران، تمام جنایاتی که صورت گرفت و کل اقدامات نظامی و حملاتی که در ۴۰ روز انجام شد و پس از آن نیز ادامه یافت، جنایت تلقی می‌شود؛ به این دلیل که مرتکب جنایت تجاوز شدند.
بقائی با اشاره به حمله به مدرسه میناب گفت: اینکه طرف مقابل حتی حاضر نیست درباره یک جنایت محرز که بدون تردید عامدانه و حساب‌شده بود و با این هدف صورت گرفت که در همان ساعات نخست، حداکثر شوک و رعب را در دل ایرانیان ایجاد کند و اراده مستحکم ما برای دفاع از ایران را سست سازد، با زبان خود بپذیرد که چنین حادثه‌ای جنایت بوده است، گواه دیگری بر این است که اساساً طرف مقابل قانون‌شکن است و برای موازین بسیار ابتدایی حقوق بین‌الملل هیچ قدر و منزلتی قائل نیست.
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اهمیت حفاظت از غیرنظامیان در جنگ تصریح کرد: خودداری از حمله به غیرنظامیان، اصلی اساسی است که اتفاقاً خود غربی‌ها نیز بر آن تأکید کرده‌اند. اگرچه ریشه این اصل به صدها سال قبل و به فرهنگ ایرانی و فرهنگ اسلامی بازمی‌گردد که در آن احترام به غیرنظامیان در زمان جنگ یک فرض است، اما به هر حال، این قواعد را خودشان پس از وحشی‌گری‌هایی که در جریان دو جنگ تحمیلی در جهان شاهد آن بودند، تدوین کردند؛ با این حال، حاضر نیستند به همین قواعد هم تن بدهند. این موضوع بسیار معنادار است.
