آیتالله مبلغی در همایش علمی کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی در قم:
وحدت اسلامی نباید به مسئلهای سلیقهای و مقطعی تبدیل شود
نماینده رهبری در مجمع فقهی جده با تأکید بر اینکه وحدت اسلامی نباید به مسئلهای سلیقهای و مقطعی تبدیل شود، گفت: باید با استخراج و دستهبندی قواعد موجود در قرآن و روایات، «فقه وحدت» و «فقه مصلحت امت» را فعال کنیم تا امت اسلامی بتواند برای بحرانهای پیچیده پیش روی خود، پاسخهایی دقیق، منسجم و مؤثر ارائه دهد.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، آیتالله احمد مبلغی، نماینده مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده، در همایش علمی چهلمین کنفرانس بینالمللی وحدت اسلامی که در شهر قم برگزار شد، با تشریح مراحل شکلگیری مفهوم وحدت اسلامی، بر ضرورت ایجاد یک نظام نظری و عملی برای تحقق وحدت امت اسلامی تأکید کرد.
نماینده مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده اظهار کرد: برای تحقق وحدت اسلامی باید از مرحلهای آغاز کنیم که هنوز وارد حوزه فقه و شریعت نشدهایم. در این مرحله، با مفهوم «جعل تکوینی امت» مواجه هستیم؛ به این معنا که امت پیش از تشریع، به عنوان یک واقعیت تاریخی، اجتماعی و انسانی شکل گرفته است. امت اسلامی حتی در صورت بروز اختلاف نیز همچنان یک امت باقی میماند و نباید وحدت را صرفاً امری اعتباری و قراردادی دانست؛ زیرا اختلافات نمیتواند واقعیت امت اسلامی را از میان ببرد.
مبلغی با اشاره به آیه «وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ» افزود: در این آیه نیز تعبیر «جعل» به کار رفته، اما مراد جعل تشریعی نیست، بلکه به یک واقعیت تکوینی و اجتماعی اشاره دارد. بنابراین باید میان جعل تکوینی و جعل تشریعی تفاوت قائل شد.
وی در ادامه با ورود به مرحله تشریع، «اخوت اسلامی» را یکی از مهمترین مبانی این مرحله دانست و گفت: در آیه «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَیْنَ أَخَوَیْکُمْ»، اخوت مؤمنان به عنوان یک رابطه شرعی مورد تأکید قرار گرفته است. تعبیر «انما» در این آیه نشاندهنده تأکید و قطعیت این رابطه است؛ بنابراین اخوت میان مؤمنان صرفاً یک رابطه عاطفی نیست که با بروز اختلاف از بین برود، بلکه یک اصل ثابت شرعی در روابط امت اسلامی است.
آیتالله مبلغی با اشاره به سیره امیرالمؤمنین(ع) پس از جنگ جمل خاطرنشان کرد: حضرت علی(ع) با وجود وقوع جنگ و اختلاف شدید، طرف مقابل را «اخواننا» خطاب کردند. این مسئله نشان میدهد که حتی جنگ و درگیری نیز اصل اخوت اسلامی را از بین نمیبرد و هرگاه در میان جوامع اسلامی فاصلهای ایجاد شود، باید به سرعت به این اصل بازگشت و زمینه اصلاح را فراهم کرد.
وی همچنین با اشاره به رویکرد مقام معظم رهبری نسبت به کشورهای اسلامی گفت: تأکید بر اخوت اسلامی پس از جنگ اخیر نیز نشان داد که مقابله با تجاوز و نفوذ دشمن به معنای دشمنی با مردم و کشورهای اسلامی نیست.
نماینده مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده در ادامه، ضرورت شکلگیری «فقه وحدت» را مورد تأکید قرار داد و اظهار کرد: پس از پذیرش اصل اخوت، احکام و قواعد ناظر بر این اخوت مطرح میشود و این همان حوزهای است که میتوان از آن با عنوان «فقه وحدت» یاد کرد. بخش قابل توجهی از قواعد مرتبط با وحدت در منابع اسلامی وجود دارد، اما این قواعد تاکنون به شکل یک باب مستقل و منسجم در فقه سامان نیافتهاند.
وی تأکید کرد: نمیتوان با توجه به مبانی قرآن و روایات پذیرفت که فقه وحدت وجود نداشته باشد؛ بلکه باید این قواعد و احکام استخراج، دستهبندی و به یک دانش منسجم تبدیل شوند.
آیتالله مبلغی، مرحله دیگر این نظام را «فقه مصلحت امت» و «احکام اضطراری امت» عنوان کرد و گفت: همانگونه که برای انسان در شرایط اضطراری احکام خاصی وجود دارد، امت اسلامی نیز به دلیل گستره تاریخی، اجتماعی، جغرافیایی و تنوع مذاهب، ممکن است با شرایط اضطراری مواجه شود و باید برای چنین وضعیتهایی نیز قواعد و احکام مشخصی داشته باشیم.
وی با اشاره به سیره امیرالمؤمنین(ع) افزود: در نهجالبلاغه نمونههای روشنی از توجه حضرت به مصلحت امت وجود دارد و تصمیمهای ایشان در شرایط مختلف نشان میدهد که حفظ مصالح امت و وحدت اسلامی از جایگاه مهمی برخوردار بوده است.
نماینده مقام معظم رهبری در مجمع فقهی جده هشدار داد: اگر در حوزه وحدت نظریه نداشته باشیم، تصمیمگیریها به سلیقه افراد واگذار میشود و نتیجه آن هرجومرج ذهنی و اختلال ادراکی خواهد بود؛ بنابراین به یک «نظام وحدت» نیاز داریم که بتواند به صورت مستمر نظریه و راهکار تولید کند و پاسخگوی بحرانهای پیچیده امت اسلامی باشد.
وی همچنین بر ضرورت بهرهگیری از دانش جامعهشناسی در مطالعات وحدت اسلامی تأکید کرد و گفت: وحدت یک امر اجتماعی و هویتی است و برای شناخت آن باید هویت امت اسلامی و سنن الهی مرتبط با امت را مورد توجه قرار داد و از میراث علمی اندیشمندانی همچون علامه طباطبایی و شهید مطهری بهره گرفت.
آیتالله مبلغی «تنظیم» را مرحله نهایی این فرایند دانست و گفت: پس از کشف قواعد، بررسی جعلهای مختلف، استقرار نظریهها و ارائه قواعد، باید آنها را تنظیم و در جامعه پیاده کرد. عملیاتی کردن نظریههای وحدت برخلاف تصور اولیه، ساده نیست؛ مسائل اجتماعی پیچیدگیها، اقتضائات و ملاحظات متعددی دارند و برای اجرای نظریهها در جامعه باید راهبرد و بسترهای مناسب فراهم شود.
وی در پایان تأکید کرد: وحدت اسلامی نباید به مسئلهای سلیقهای و مقطعی تبدیل شود، بلکه باید بر پایه نظریه، دانش، فقه و راهبردهای عملیاتی حرکت کند تا امت اسلامی بتواند برای بحرانها و چالشهای پیچیده پیش روی خود، پاسخهایی دقیق، منسجم و مؤثر ارائه دهد.
@taqrib_fa
