پاکآیین در گفتوگو با ایلنا مطرح کرد؛
سفرهای میانجیگرانه و گرههای حلنشده مذاکرات؛ احتمال توافق بین ایران و آمریکا افزایش پیدا کرده است؟
دیپلمات پیشین تصریح کرد: به نظر میرسد که آمریکاییها سعی دارند که همین وضعیت را حفظ کنند و از این مسیر بر ایران فشار بیاورند. البته احتمال جنگ منتفی نیست؛ ممکن است اسرائیل شرارت کند، ولی از بیانات مقامات آمریکایی اینطور برداشت میشود که بیشتر دنبال حفظ این وضعیت، نه جنگ نه صلح هستند.
محسن پاکآیین، سفیر سابق ایران در آذربایجان و دیپلمات بازنشسته در گفت.وگو با خبرنگار ایلنا، درباره ارزیابیاش از اتفاقات اخیر و سفر مقامات پاکستانی به ایران و گمانهزنیهایی درباره افزایش احتمال توافق بین ایران و آمریکا گفت: شواهدی دال بر اینکه احتمال توافق بیشتر شده وجود ندارد یعنی من چنین شواهدی را نمیبینم. اینکه آقای عاصم منیر یا آقای نقوی به ایران سفر میکنند، این به معنای قوت گرفتنِ احتمالِ توافق نیست.
نشانهای مبنی بر اینکه احتمال توافق افزایش پیدا کرده را مشاهده نمیکنم
وی ادامه داد: طبیعی است که آقای عاصم منیر علاقمند است پاکستان فعال باشد تا جایگاه بینالمللی پاکستان ارتقا پیدا کند و سفرهایی را انجام میدهد، پیامهایی را بین دو طرف میآورد، رد و بدل میکند؛ اما این به معنای این نیست که توافق افزایش پیدا کرده است چرا که کماکان آمریکاییها بر مواضع خودشان اصرار دارند.
این دیپلمات پیشین گفت: همچنین مقامات آمریکایی اعلام کردهاند که خواهان توقف کامل برنامه هستهای ایران هستند تنگه هرمز باید برای همه باز باشد و ایران نباید مدیریت کند. این حرفهایی است که همچنان تکرار میکنند اگر این حرفها هم در پیامهایی که آقای عاصم منیر آورده است، باشد؛ نمیتوانیم بگوییم که احتمال توافق زیاد است. لذا واقعیت این است که به دلیل تناقضی که در اظهارات مقامات آمریکایی وجود دارد، چه ترامپ، چه معاون ایشان، چه وزیر خارجهاش، نشانهای بر اینکه احتمال توافق افزایش پیدا کرده است، من مشاهده نمیکنم.
باید برای پاکستان تفهیم کنیم؛ آنگونه که شما به آمریکا اعتماد دارید، ما نداریم
پاکآیین تصریح کرد: باید صبر کنیم؛ طرفین بنشینند و با دادن تضمینهای کافی توافق را امضا کنند، آنوقت ما میتوانیم بگوییم که یک اتفاقی رخ داده است. مضاف بر اینکه الان عامل اسرائیل هم کاملاً مشخص است. رژیم صهیونیستی و نتانیاهو در روزهای گذشته با ترامپ صحبت کرده و دوباره گفته من با ترامپ هماهنگ هستم و همان مواضع ترامپ را هم تکرار کرد. از طرف دیگر، هر زمان که توافقی قرار بوده نزدیک شود، رژیم صهیونیستی به ایران حمله کرده است برای اینکه توافق را خراب کند. هیچ تضمینی نیست که اگر احتمال توافق افزایش پیدا کند، باز هم ما شاهد یک تهاجم و تجاوز رژیم صهیونیستی به ایران یا ترور مقامات ایرانی باشیم، برای اینکه این توافق حاصل نشود.
وی تاکید کرد: من وضعیت را در واقع خیلی روشن نمیبینم. به نظرم نباید عجله کرد. با کمال بیاعتمادی باید با آمریکاییها مذاکره کرد و این مطلب را باید برای پاکستان کاملاً تفهیم کنیم که آنگونه که شما به آمریکا اعتماد دارید، ما نداریم، و در واقع سفرها را نباید ما دلیل نزدیک شدن به توافق معنا کنیم.
نمیتوانیم به گمانهزنیها اعتماد کنیم
این دیپلمات پیشین در پاسخ به اینکه با توجه به فاصله بین خواستههای ایران و خواستههای آمریکا از یک سو و گمانهزنیهایی در خصوص توافق ۳۰ روزه یا ۶۰ روزه از سوی دیگر، آیا این فاصله ممکن است در این بین کاهش پیدا کند؟ چه تضمینی وجود دارد که آمریکا در میان همین مهلت، دوباره حمله نکند، گفت: گمانهها فراوان است؛ رسانهها اهل گمانهزنی هستند و انتشار اخبار جنجالی همراه با گمانهزنی، اینها جزو سیاستهای طبیعی همه رسانهها است و اشکالی هم ندارد. بالاخره اینگونه باید از اخبار را منعکس کنند. اما ما نمیتوانیم به این گمانهزنیها اعتماد کنیم یا آنها را یک امر قطعی بدانیم. مضاف بر اینکه هیچ تضمینی هم وجود ندارد که آمریکاییها، اگر هم توافقی شد ـ که فعلاً من بعید میدانم ـ بعد از یک مدت کوتاه یا میانمدتی، دوباره توافق را نقض نکنند. تضمینی وجود ندارد؛ حالا باید دنبال تضمین گشت.
پاکآیین تصریح کرد: گاهی گفته میشود که سازمان ملل متحد باید تضمین باشد، گاهی قدرتهای بزرگ چین و روسیه را مطرح میکنند، ولی واقعاً تضمینی که قطعی باشد، وجود ندارد، به یک فردی مثل ترامپ که به هیچکس، به هیچ ارزشی و به هیچ قانونی پایبند نیست، نمیتوان امید داشت چراکه هر زمان ممکن است به هر دلیلی که خودش تصور کند درست است، توافق را به هم بزند.
وی تاکید کرد: بنابراین با کمال بیاعتمادی و در عین حال با کمال اقتدار در حوزه نظامی ما مذاکرات و پیامهایی که رد و بدل میشود را با دقت بررسی کنیم و تصمیم نهایی را انشاءالله اتخاذ کنیم.
هیچ طرحی نمیتواند حاکمیت ایران بر تنگه هرمز را انکار کند
این دیپلمات پیشین در پاسخ به این سوال که ارزیابی شما از سفر مقامات پاکستان، به چین و دیدار با رئیسجمهور چین، چیست و آیا چین به عنوان یک تضمین میتواند در حل بحران منطقه خاورمیانه تعیین شود، گفت: مسئله غرب آسیا و تنگه هرمز، مسئله اول امروز جهان است و به طور طبیعی پاکستان وقتی در این مورد هم صحبت میکند، به این معنا نیست که بخواهد نقش خودش را به چین واگذار کند یا اینکه چین را در نقشه سهیم کند. چینیها هم علاقهمند نیستند که نقشی مانند پاکستان را ایفا کنند؛ اگرچه اهل مشاوره هستند، اما به دنبال این نیستند که نقش میانجی را داشته باشند. ولی به نظرم سفر مقامات پاکستانی به چین بیشتر برای توجیه چینیها درباره روند این تبادل پیامها و استفاده از قدرت چین در شورای امنیت سازمان ملل برای یافتن یک راهحل بینالمللی جهت خاتمه جنگ آمریکا با ایران است.
پاکآیین در بخش دیگری از صحبتهای خود درباره اینکه کشورهای غربی مثل انگلیس و فرانسه برای مدیریت تنگه هرمز اخیراً طرحهایی را مطرح کردند و حتی گفتند که احتمال دارد که به شورای امنیت هم این موضوع کشیده شود و در آنجا هم این موضوع مطرح شود، نظر شما در این باره چیست آیا این طرحها میتواند راهی برای حل بحران خاورمیانه باشد، گفت: هر کشوری میتواند طرحی را ارائه دهد، حق هر کشوری است که طرح خود را ارائه دهد؛ این مسئلهای نیست. اما هیچ طرحی نمیتواند حاکمیت ایران بر تنگه هرمز را انکار کند و ما قطعاً چنین چیزی را از سوی هر کشور یا هر نهادی، حتی اگر شورای امنیت سازمان ملل متحد هم باشد، نخواهیم پذیرفت. مضاف بر اینکه با توجه به موضع چین و روسیه، تصویب هر طرحی علیه ایران در شورای امنیت سازمان ملل بسیار بعید است، چراکه دو کشور به حاکمیت سرزمینی ایران معتقد هستند و از آن دفاع میکنند. طبعا هر کشوری بخواهد با ما خصومت بورزد، یعنی با خصومت با ما رفتار کند، طبعا ما هم در تنگه هرمز به همان نسبت با او رفتار خواهیم کرد.
احتمال جنگ منتفی نیست اما آمریکاییها بیشتر دنبال حفظ وضعیت «نه جنگ نه صلح» هستند
وی همچنین درباره ارزیابیاش از مواضع کشورهای منطقه و رایزنیهایی که برای دستیابی به توافق به ایران و آمریکا انجام میشود، گفت: به هر میزان که کشورهای منطقه برای تأمین امنیت خلیج فارس و دریای عمان رایزنی کنند و طرح دهند و سعی شود که بدون دخالت بیگانگان امنیت این آبراهه حفظ شود، این کار ارزشمندی است و معتقدم کشورهای منطقه به این جمعبندی میرسند که باید به دنبال اداره منطقهای بدون نفوذ آمریکا باشند؛ چون هدف آمریکاییها از حضور در اینجا فقط حفظ و حمایت از منافع اسرائیل است، نه منافع کشورهای منطقه. لذا هر اقدامی که در جهت ایجاد یک رژیم امنیتی مشترک با حضور کشورهای منطقه دنبال شود، اقدام مفیدی است و ما هم از آن استقبال میکنیم.
این دیپلمات پیشین درباره اینکه با توجه به مشخص نبودن احتمال توافق، احتمال وقوع جنگ را چقدر پیشبینی میکنید، تصریح کرد: به نظر میرسد که آمریکاییها سعی دارند همین وضعیت را حفظ کنند و از این مسیر بر ایران فشار بیاورند. البته احتمال جنگ منتفی نیست؛ همانطور که عرض کردم ممکن است اسرائیل شرارت کند، ولی از بیانات مقامات آمریکایی اینطور برداشت میشود که بیشتر دنبال حفظ وضعیت «نه جنگ نه صلح» هستند.
