تخاصم میان اروپا و آمریکا فرصتی مغتنم برای ماست/ کانال‌های دیپلماتیک باید در بالاترین سطح ممکن باز باشند

ابوالقاسم دلفی، دیپلمات بازنشسته در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، در رابطه با ارزیابی خود از اظهارات اخیر مقامات کشورهای اروپایی و تلاش این کشور بر تحت فشار قرار دادن ایران در عرصه‌ی جهانی، گفت: روابط ما با اروپا روابط پر پیچ و خم و پر مشکلی است. روابط ما با کلیت اروپا در وضعیت خوبی قرار ندارد به خصوص در موضوع هسته‌ای. ما به نوعی در بحث هسته‌ای اروپا را کنار گذاشته و مستقیما با آمریکایی‌ها و ترامپ مذاکره کردیم البته آمریکا هم اروپا را وارد بازی نکرد. پیچیدگی روابط ما با در این شرایط بیشتر شد.

اروپا به این نتیجه رسیده است که ما آن‌ها را کنار گذاشته‌ایم 

وی ادامه داد: ما پیش از مذاکرات هم مشکلاتی با اروپایی‌ها داشتیم. مشکلاتی در خصوص اوکراین، درباره اتباع اروپایی که در ایران دستگیر شده بودند و اتباع ایرانی که در اروپا در زندان بودند و مباحث انرژی و گرفتاری‌های اروپا وجود داشت و مباحث هسته‌ای هم به آن اضافه شد. مجموع این مسائل باعث شد که اروپایی‌ها به نتیجه برسند ما در موضوعات هسته‌ای اروپا را کنار گذاشته‌ایم و قائل به این نیستیم که می‌خواهیم کار کنیم. 

روابط ایران و اروپا وارد فضای جدیدی شد

این تحلیل‌گر مسائل اروپا با بیان اینکه اروپایی‌ها فکر می‌کردند ما در موضوع اوکراین کنار روس‌ها قرار گرفتیم، عنوان کرد: اروپایی‌ها ما را متهم می‌کنند که از نظر نظامی به روس‌ها کمک کردیم و به آن‌ها سلاح دادیم. ما خیلی از این موارد را تکذیب کردیم اما آن‌ها به این باور نرسیدند که ما در کنار روس‌ها نیستیم و مدعی بودند ما در کنار روس‌ها هستیم. به هر جهت این روابط با اروپایی‌ها جدای از مباحث گذشته در مسئله پرونده هسته‌ای ایران پس از اینکه مستقیم با آمریکایی‌ها وارد گفت‌وگو شدیم، وارد فضای جدیدی شد و آن‌ها خود را به دور از پرونده ایران می‌دانستند. 

می‌توانستیم برجام را حل و فصل کنیم اما نکردیم

وی افزود: در مورد پرونده هسته‌ای ایران از همان دوران اول ترامپ، آمریکا مسیر خود را جدا کرد و از مجموع ۱+۵ فقط اروپایی‌ها باقی مانده بودند. در ادواری می‌توانستیم با اروپایی‌ها قصه برجام را تمام کنیم. این وضعیت تاریخ روابط ما بود که باعث شد آن‌ها به سمت اسنپ بک و فشارهای بیشتر اقتصادی بروند و ما را به سمتی سوق دهند که بتوانند روابط را به شکل حداقلی داشته باشند. ما هم به دلیل مواضع اروپایی‌ها در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی و تحریم ترجیح دادیم کمتر با آن‌ها کار کنیم.

نباید به خاطر رابطه با شرق اروپا را از گردونه روابطمان خارج می کردیم

سفیر سابق ایران در فرانسه با تاکید بر اینکه  اروپا از گذشته سهم عمده‌ای در روابط خارجی ما داشته است، اظهار کرد: درست است که در مقاطعی روابط ایران و اروپا متشنج بوده است ولی نباید  رابطه با اروپا از گردونه روابط خارجی ایران حذف می‌شد‌. زمانی که روابط ما با شرق بیشتر شد، نباید اروپا را اینگونه از دور خارج می‌کردیم. در جنگ ۱۲ روزه اخیر هم دیدیم که امنیت رژیم صهیونیستی برای غرب اهمیت دارد و ما را به عنوان مهاجم تلقی کردند.

موضوعات سیاسی فی مابین ایران و اروپا از دستور کار خارج شده است

این دیپلمات ایرانی با بیان اینکه اروپایی‌ها در تحولات اخیر و موضوعات تظاهرات و نارضایتی داخلی با عینک حقوق بشری، آزادی بیان و حرکت‌های مردمی به موضوعات اخیر در ایران نگاه کردند، تاکید کرد: این وضعیتی است که با اروپا ساختیم و انتظار دیگری هم نمی‌شد از اروپا داشته باشیم. درست است که در این  تظاهرات اخیر مطالبات مردم به حق بود و بعد از آن به خشونت کشیده شد اما آن‌ها از خشونت‌طلب‌ها حمایت کردند و طبیعی است که این حرکات قابل قبول نباشد. در چهارچوب تحولات روابط ایران و اروپا تا زمانی که کانال گفت‌وگو با اروپا قطع باشد و روابط اقتصادی به دلیل تحریم‌ها قطع شده باشد، موضوعات سیاسی فی مابین ایران و اروپا از دستور کار خارج می‌شود.

ما دلبستگی نسبت به روابط با اروپا نداریم

وی اضافه کرد: برجام که ما مدعی هستیم زمانش گذشته و سر رسیده و اسنپ بک هم موضوعیتی ندارد. بنابراین ما دلبستگی نسبت به روابط با اروپا نداریم. متقابلا اروپا هم همان مواضع گذشته خود را نسبت به اوکراین دارد، ضمن اینکه روابطی با منطقه و کشورهای خلیج فارس دارند مثل انگلیسی‌ها و فرانسوی‌ها که روابطشان را با این کشورها تقویت کردند.

اشتراک در روابط ما و اروپا در حال از بین رفتن است

دلفی در پاسخ به این سوال که به نظر شما اروپا دیگر نیازی به برقراری روابط گسترده با ایران ندارد، توضیح داد:  تامین انرژی اروپایی‌ها توسط روسیه قطع شد و امروز نیاز آن‌ها به انرژی از قطر و عربستان تأمین می‌شود و اروپا از این منظر روابطش را با کشورهای منطقه تقویت کرده است. لذا نقاط اشتراک و دلبستگی در روابط ما و اروپا در حال از بین رفتن است. در حالی که روابط ما و آمریکا در شرایطی خاص قرار دارد اگر اروپا را هم از دست دهیم، فشار غرب به شکل واحد علیه ما تشدید خواهد شد.

روابط اروپا و آمریکا در بدترین وضعیت خود قرار دارد

این تحلیلگر روابط بین‌الملل با طرح این پرسش که چرا اروپا این اقدامات را علیه ما انجام می‌دهد، گفت: دلیل رفتارهای اروپا با ما این است که دلبستگی و انگیزه‌ای برای روابط با ما ندارد که بخواهند به این روابط با ایران امیدوار باشند. روابط ما و اروپا اگر قرار است منفعت و فایده‌ای برای غرب نداشته باشد، بی‌اهمیت می‌شود. در شرایط فعلی روابط اروپا و آمریکا در بدترین وضعیت خود قرار دارد. موضوعات مربوط به گریلند که ترامپ قصد دارد آن را بخرد و یا تسخیر کند، در شرایط حادی قرار گرفته است. تحریم‌های آمریکا علیه اروپا، موضوعات مربوط به ناتو و هزینه‌های دفاعی اروپا و اوکراین، نقاطی هستند که باعث اختلاف میان آمریکا و اروپا شده است.

شکاف میان اروپا و آمریکا غنیمت است

وی با اشاره به این نکته که هیچگاه بعد از جنگ جهانی دوم مناسبات آتلانتیک به این حد از شکاف نرسیده بوده است‌، یادآور شد: این وضعیت اخیر اروپا و آمریکا غنیمتی برای ما است که از این وضعیت و فرصت استفاده کنیم تا بتوانیم از وزنه اروپا در مقابل آمریکا بهره‌برداری کنیم. این استفاده می‌تواند در حدی باشد که امکان پذیر است و شرایط مهیا شود که برای دو طرف برد-برد باشد تا روابط با اروپا را از این وضعیت خارج کنیم. فرانسوی‌ها، آلمان‌ها و انگلیسی‌ها انگیزه بیشتری برای کار کردن با ما دارند؛ هم به دلایل اقتصادی و هم به دلایل سیاسی. آن‌ها زندانی‌های دو تابعیتی در ایران دارند، همه این موارد موضوعاتی است که می‌تواند دلیل کار کردن باشد. می‌توان شرایط پر پیچ و خم روابط با اروپا را مقداری بهتر کرد.

تخاصم اروپا و آمریکا منافع زیادی برای ما ندارد ولی فرصت خوبی است

وی درباره فرصت مهمی که ایران در شکاف پیش‌آمده میان اروپا و آمریکا به دست آورده است توضیح داد:  وضعیتی که آمریکا و اروپا درگیرند آن هستند، فرصت بسیار مغتنمی برای ما است. ما می‌توانیم از این وضعیت شرایط مناسبی برای خودمان ایجاد کنیم. البته نباید فکر کنیم تخاصم اروپا و آمریکا می‌تواند برای ما بهره‌برداری زیادی داشته باشد ولی فرصتی برای دیپلماسی و باز شدن پنجره گفت‌وگو ایجاد می‌کند. این پنجره مذاکره می‌تواند برای ما منافعی داشته باشد. همین منافع اهرمی در روابط است تا از مواضع خصمانه و غیرقابل قبول آن‌ها در امور داخلی ما جلوگیری کند.

نمی‌توانیم دست به تغییر سطح روابط با اروپا بزنیم

دلفی خاطنشان کرد: دخالت های اروپایی‌ها در امور داخلی ایران غیرقابل قبول است اما انگیزه نیست که شما بتوانید در مقابل آن توجیهی داشته باشید. وضعیت روابط به شکلی نیست که دست به تغییر سطح روابط بزنیم. هر چقدر در صحنه دیپلماتیک خودمان را محدود کنیم، بیشتر از همه ضرر خواهیم کرد. کانال‌های دیپلماتیک باید در بالاترین سطح ممکن باز باشند و باید امکانات مذاکراتی را برای خودمان حفط کنیم.