الزامات تصمیم ۲۵۰ هزار میلیارد تومانی
به گزارش ایلنا، ۲۵۰ هزار میلیارد تومان منابع تبصره۱۴ لایحه بودجه که هفته گذشته در کمیسیون تلفیق مجلس تصمیماتی درخصوص آن گرفته شد، یکی از مهمترین ارکان بودجه برای موفقیت سیاستهای رفاهی برای مقابله با فقر و کاهش تبعیض در شرایط سخت و پیچیده کشور است. تبصره۱۴ لایحه بودجه که در قالب جدولی بنا بر ماده۳۹ قانون برنامه ششم توسعه ایجاد شد، به جزئیات منابع و مصارف هدفمندی میپردازد. مطابق برنامه ششم توسعه، دولت میتواند منابع حاصل از اصلاح قیمت حاملهای انرژی را با توجه قانون هدفمندکردن یارانهها بهمنظور ارتقای عدالت اجتماعی و حمایت اجتماعی از خانوارهای آسیبپذیر هزینه کند.
نکته قابل توجه این است که تبصره۱۴ در لایحه بودجه۹۹ با رشدی چشمگیر نسبت به سال۹۸ روبهرو شد. جمع کل دریافتیها در سمت منابع این تبصره در سال۹۹ نسبت به قانون بودجه۹۸، حدود ۷۸درصد رشد داشته است. سهم مصارف هدفمندی در لایحه بودجه سال۱۳۹۹ نیز نسبت به سال۹۸ بیش از ۱۴۰درصد افزایش یافته است. این افزایش بهعلت افزودن مواردی چون اجرای طرح حمایت معیشتی خانوارها، تغذیه و امور رفاهی دانشجویان، تولید و اشتغال (بند الف تبصره١٨) حملونقل ریلی، مسکن و نهادههای کشاورزی بوده است.
در این میان پرسش مهمی که مطرح است این است که در شرایط سخت و ویژه کشور که با فقر و تبعیض فزاینده روبهرو هستیم، بهترین شکل تخصیص منابع این تبصره کدام است؟ منابعی که معادل ۱۲.۷درصد از بودجه کشور، ۱۶.۹درصد از بودجه شرکتهای دولتی بانکها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت، ۴۴.۵درصد از بودجه عمومی دولت و ۵۱.۷درصدی از منابع عمومی است.
در همین چارچوب پیرامون مفاد تصویبشده در کمیسیون تلفیق باید پرسید آیا بهترین سیاست رفاهی برای مقابله با فقر و حمایت از فقرا و گروههای در معرض فقر، این است که همه افراد بدون توجه به میزان استحقاقشان یارانه یکسان دریافت کنند؟
در شرایطی که طبق آنچه وزیر رفاه (با استفاده از دادههای پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان) اعلام کرده است، «۱۱میلیون و ۹۰۰هزار خانوار ایرانی فاقد خودرو هستند و بخش اعظمی از جمعیت کشورمان مالک هیچ خانه و زمینی نیستند، تنها ۴۰درصد مردم ایران وام بانکی گرفتهاند و ۶۰درصد مردم تاکنون هیچ بهرهای از وامهای بانکی نبردهاند و از ۲۵میلیون خانوار تنها ۱۰۰هزار خانوار ایرانی تسهیلات بالای ۱۰۰ میلیون تومان گرفتهاند»، آیا اتخاذ رویکرد پرداخت فراگیر یارانه به همگان باعث نخواهد شد گروههای حاشیهای بیشتر به حاشیه بروند و فقرا فقیرتر شوند؟ آیا این شیوه سبب نمیشود کسانی که بیشترین مصرف بنزین را دارند با کسانی که کمترین میزان مصرف بنزین را دارند سهم یکسانی از کمکهای معیشتی دریافت کنند؟
واقعیت این است که نحوه تخصیص و سیاستگذاری رفاهیِ ۲۵۰هزار میلیارد تومان منابع تبصرهای که هدفش ارتقای عدالت اجتماعی، کاهش فقر و حمایت از اقشار آسیبپذیر است و نحوه اجرای آن بر زندگی همه ایرانیان اثرگذار است، باید از مسیر یک گفتوگوی اجتماعی با نخبگان، صاحبنظران و کارشناسان مطلع انجام گیرد.
جمعبندی اینکه تصمیمگیری پیرامون تبصره۱۴ لایحه بودجه را باید با مشورت صاحبنظران و متخصصان انجام داد. درخصوص این تبصره هم نکات مختلفی از سوی کارشناسان ارائه شده است. در این راستا پیشنهاد مشخص به کمیسیون تلفیق و رئیس مجلس این است که ساختار مناسبی برای گفتوگو پیرامون این تبصره ایجاد شود تا تصمیمگیری درخصوص مهمترین رکن بودجهای که اثر بیبدیلی بر میزان موفقیت سیاستهای مقابله با فقر و تبعیض دارد از مسیر گفتوگو و اجماع نخبگانی صورت گیرد.
روزبه کردونی