ویتامین ارزانی که از پیشرفت سرطان خون جلوگیری می‌کند
نتایج یک کارآزمایی بالینی روی ۱۰۹ بیمار مبتلا به اختلالات خونی پیش‌سرطانی یا سندرم میلودیسپلاستیک نشان می‌دهد مصرف روزانه هزار میلی‌گرم ویتامین C با کاهش ۶۵ درصدی خطر مرگ همراه بوده است؛ یافته‌ای امیدوارکننده که هنوز به تأیید در مطالعات بزرگ‌تر نیاز دارد.
یکی از راه‌های غلبه بر برخی سرطان‌ها، جلوگیری از شکل‌گیری آنها از همان ابتدا است. در همین راستا، توجه فزاینده‌ای به استفاده از ویتامین C برای مقابله با اختلالات خونی پیش‌سرطانی و سرطان‌های خون در مراحل اولیه معطوف شده است.
سطح ویتامین C در بدن افراد مبتلا به سرطان‌های خون اغلب به‌طور مزمن پایین است؛ از دیرباز این بحث مطرح بوده که آیا جبران کمبود این ویتامین می‌تواند به‌عنوان روشی برای درمان سرطان عمل کند یا خیر.
تاکنون، شواهد موجود در این زمینه بسیار متناقض و متفاوت بوده‌اند.
به‌منظور گردآوری داده‌های بیشتر- به‌ویژه در مورد تأثیرات ویتامین C پیش از آنکه سرطان به‌طور کامل شکل بگیرد- تیمی متشکل از پژوهشگران دانشگاه کپنهاگ دانمارک و مؤسسه ون اندل، یک کارآزمایی بالینی فاز ۲ را با شرکت ۱۰۹ نفر به پایان رسانده‌اند.
«پیتر جونز»، متخصص اپی‌ژنتیک از مؤسسه ون اندل، می‌گوید: «ما بسیار هیجان‌زده‌ایم و با احتیاط خوش‌بین هستیم که نتایج ما بتواند روزی به روشی ساده برای بهبود مراقبت‌ها و پیامدهای درمانی برای افراد مبتلا به اختلالات پیش‌لوسمی تبدیل شود.»
نرخ بقای بهتر در میان افرادی که ویتامین C مصرف می‌کردند، یکی از یافته‌های کلیدی این گزارش بود.
تمامی شرکت‌کنندگان در این کارآزمایی، تشخیص‌هایی نظیر «سیتوپنی کلونال با اهمیت نامشخص» (CCUS) یا بدخیمی‌های میلوئیدی کم‌خطر مانند «سندرم میلودیسپلاستیک» (MDS) داشتند؛ شرایطی که همگی می‌توانند به نوعی سرطان خون سرسخت و دشوار، یعنی «لوسمی میلوئیدی حاد» (AML) منجر شوند.
در حال حاضر، هیچ درمان شناخته‌شده‌ای برای جلوگیری از تبدیل CCUS به AML وجود ندارد. برای درمان MDS می‌توان از پیوند سلول‌های بنیادی استفاده کرد، اما این روش برای همه بیماران مناسب نیست.
بر اساس تحقیقات پیشین، مشخص شده است که ویتامین C به عنوان یک کمک‌کننده مهم برای آنزیم TET۲ (نوعی پروتئین فعال) عمل می‌کند.
آنزیم TET۲ می‌تواند با کنترل «کلیدهای ژنی» (تنظیم‌کننده‌های ژن)، به محافظت در برابر سلول‌های سرطانی کمک کند. در اختلالات خونی، نظیر آنچه در این پژوهش بررسی شده، عملکرد TET۲ اغلب دچار اختلال می‌شود.
فرضیه این است که تأمین و حفظ سطح کافی ویتامین C باعث می‌شود TET۲ به درستی کار کند و وظیفه خود، یعنی پیشگیری از سرطان، را به انجام برساند. البته این موضوع به‌طور مستقیم در این کارآزمایی اندازه‌گیری نشده و نیازمند تأیید در مطالعات آینده است.
«استاین اولریک میکلسن»، متخصص خون‌شناسی از دانشگاه کپنهاگ، می‌گوید: «ویتامین C از آن جهت اهمیت دارد که در طیف وسیعی از عملکردهای زیستی، از جمله فعالیت آنزیم‌هایی که عملکرد طبیعی سلول‌ها را تنظیم می‌کنند، نقش دارد.»
علاوه بر نرخ بقا، در گروهی که ویتامین C دریافت کردند، تعداد کمتری از افراد به سمت ابتلا به سرطان‌های خون تهاجمی و پرخطر پیش رفتند (۵ شرکت‌کننده در برابر ۹ شرکت‌کننده). با این حال، از آنجا که مجموع شرکت‌کنندگان تنها ۱۰۹ نفر بود، این تفاوت از نظر آماری معنادار نیست.
از دیگر نشانه‌های مثبت در این کارآزمایی می‌توان به افزایش کمتر برخی نشانگرهای زیستی التهابی (که نشان‌دهنده تحت فشار بودن سیستم بدن است) در مقایسه با گروه دارونما، و همچنین بازگشت سطح ویتامین C به حد طبیعی در افرادی که در ابتدا دچار کمبود این ویتامین بودند، اشاره کرد.
در مجموع، نتایج مثبت هستند و نشان می‌دهند که ویتامین C می‌تواند راهکاری نسبتاً ساده و کم‌هزینه برای کاهش احتمال بروز سرطان در افراد در معرض خطر بالا باشد.
با این حال، برای اظهار نظر قطعی در این باره که آیا مصرف ویتامین C می‌تواند خطر سرطان را کاهش دهد یا طول عمر را افزایش بخشد، انجام یک کارآزمایی بالینی بزرگ‌تر (فاز ۳) ضروری است.
