پیشگیری از زخم‌های حاد دهان در پرتودرمانی با یک چاشنی شگفت‌انگیز ایرانی
افشانه سماق در پیشگیری از زخم‌های حاد دهانی ناشی از پرتودرمانی در بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن کاربرد دارد.
این مطالعه تصادفی با عنوان «بررسی مقایسه‌ای اثر افشانه سماق و اسپری بنزیدآمین هیدروکلراید بر پیشگیری از موکوزیت حاد ناشی از پرتودرمانی در بیماران مبتلا به سرطان سر و گردن» صورت گرفت.
سرطان‌های سر و گردن یکی از انواع سرطان‌های سخت است که کیفیت زندگی بیمار را تحت تاثیر قرار می‌دهد. از طرفی پرتودرمانی به عنوان یکی از مهم ترین درمان‌های این بیماری ممکن است منجر به آسیب به بافت‌های سالم بدن شود؛ یکی از این آسیب‌ها تشکیل زخم‌هایی در مسیر دستگاه گوارش است.
شایع‌ترین نواحی ایجاد زخم، قسمت‌هایی از دهان از جمله لب بالا و پایین، سطح زبان، کام سخت و کام نرم و داخل گونه‌ها است.
زخم‌ها شبیه آفت دهانی هستند و گاهی برخی بیماران آن را با افت اشتباه می‌گیرند. این زخم‌ها درجات مختلفی دارد؛ برخی فقط در حد قرمزی و سوزش خفیف است و برخی تا عفونی شدن هم پیش می‌رود.
زخم ناحیه دهانی عارضه آزار دهنده‌ای است که کیفیت زندگی بیمار را کاهش و شانس بروز عفونت‌های ناحیه دهان و دندان‌ها را افزایش می‌دهد. این عارضه موکوزیت نام دارد. عارضه موکوزیت ممکن است به دنبال مصرف داروهای شیمی درمانی هم رخ دهد.
با وجود انجام مطالعات بسیاری بر روی اسپری‌ها و دهان شویه‌ها بر پایه کورتون، انواع ترکیبات ضد قارچ یا میکروبی، ضد التهاب‌ها و طیف گسترده ای از داروهای گیاهی، تاکنون درمان استانداردی برای پیگیری و کنترل موکوزیت معرفی نشده است.
هدف از انجام این مطالعه را استفاده از ترکیباتی اعلام کرد که نزدیک به رژیم غذایی مردم و در عین حال در دسترس و ارزان باشد.
در طب ایرانی سماق و گلاب به عنوان ترکیب موثر در کنترل زخم‌های دهانی شناخته می‌شود. در جریان این مطالعه سماق در گلاب خیسانده و از عصاره آن اسپری دهانشویه تولید می‌شود که به اصطلاح فارسی افشانه نام دارد.
از مقایسه اثر این افشانه با ترکیب بنزیدآمین هیدروکلراید به عنوان یکی از ترکیباتی که رادیوتراپ‌ها و متخصصین آنکولوژی برای پیشگیری و کنترل عوارض استفاده می‌کنند، به بیماران در گروه آزمایش مطالعه آموزش داده شد تا قبل و بعد از رادیوتراپی از این اسپری‌ها استفاده کنند. سپس هفتگی معاینات انجام شد و زمان بروز و شدت زخم بررسی شد.
برای هر دو محصول پیشگیری موثر، تاخیر در ایجاد زخم و کاهش شدت زخم گزارش شد، اما برتری افشانه سماق این بود که بیماران تمایل بیشتری برای استفاده از آن نشان دادند.
نتایج مطالعات نشان داد می‌توان از ترکیب سماق و گلاب به عنوان داروی مکمل با قیمت ارزان، ایمنی بالا و دسترسی مناسب برای پیشگیری از ایجاد موکوزیت بهره برد.
