راز تمدنهای فرازمینی؛ آیا واقعا ساخت ابرسازههای فضایی ممکن است؟
یک مطالعه جدید نشان میدهد «ابرسازههای فضایی» که سالها فقط در داستانهای علمی–تخیلی دیده میشدند، میتوانند از نظر فیزیکی قابل ساخت باشند و حتی بتوان رد آنها را در آسمان پیدا کرد.
ایده ساخت سازههایی غولپیکر در اطراف ستارهها، مدتها ذهن دانشمندان و نویسندگان علمی–تخیلی را درگیر کرده است. حالا پژوهشی تازه این فرضیه را یک گام به واقعیت نزدیکتر کرده و نشان میدهد ساخت چنین سازههایی نهتنها ممکن است، بلکه آنها میتوانند برای مدت بسیار طولانی پایدار بمانند.
به گزارش ساینسآلرت، کالین مکنس، دانشمند مهندسی از دانشگاه گلاسکو در پژوهشی جدید به بررسی امکانپذیری ساخت «ابرسازههای فضایی» توسط تمدنهای پیشرفته پرداخته است؛ سازههایی که هدفشان بهرهبرداری از انرژی ستارهها یا حتی جابهجایی آنها در کهکشان است.
یکی از این مفاهیم، «موتور ستارهای» است؛ ساختاری عظیم که با استفاده از فشار تابش یک ستاره، میتواند مدار آن را تغییر دهد. به بیان ساده، چنین موتوری میتواند یک منظومه ستارهای را مثلا برای فرار از یک فاجعه کیهانی در فضا جابهجا کند.
در کنار آن، مفهوم «حباب دایسون» قرار دارد؛ شبکهای از آینهها یا سازههای بازتابنده که یک ستاره را احاطه کرده و انرژی آن را در مقیاسی بسیار بزرگ جمعآوری میکنند. این ایده نخستینبار توسط فیزیکدان معروف Freeman Dyson مطرح شد و به یکی از مشهورترین فرضیهها در جستوجوی حیات فرازمینی تبدیل شده است.
پایداری ابرسازههای کیهانی
اما سؤال کلیدی اینجاست: آیا چنین سازههایی میتوانند بدون کنترل دائمی، پایدار بمانند؟ نتایج این مطالعه نشان میدهد پاسخ، «بله، تحت شرایط خاص» است.
محاسبات جدید که این سازهها را بهعنوان اجسام سهبعدی واقعی در نظر میگیرد (و نه فقط نقاط فرضی)، نشان میدهد برخی طراحیها ذاتا ناپایدارند. با این حال، اگر ساختار آنها به شکل خاصی تنظیم شود، مثلا استفاده از حلقهای که بخش عمده جرم را در خود نگه دارد، میتوان به پایداری بلندمدت رسید.
در مورد حباب دایسون نیز وضعیت مشابه است. یک ساختار یکپارچه احتمالا ناپایدار خواهد بود، اما اگر از تعداد بسیار زیادی اجزای سبک و کوچک تشکیل شده باشد که مانند ابری متراکم اطراف ستاره را احاطه کنند، میتواند تعادل گرانشی خود را حفظ کند.
اهمیت این یافتهها فقط در حوزه نظری نیست. چنین سازههایی میتوانند «امضای فناورانه» خاصی از خود بر جای بگذارند؛ مثلا تابش غیرعادی در طولموجهای فروسرخ یا تغییر در طیف نور ستاره. این نشانهها میتوانند به پروژههایی مانند SETI کمک کنند تا به دنبال تمدنهای پیشرفته در کیهان بگردند.
نکته جالبتر اینکه اگر این سازهها واقعا پایدار باشند، ممکن است بهعنوان یادگاری خاموش از تمدنهایی که روزگاری به سطح بالایی از پیشرفت رسیده بودند، حتی پس از نابودی سازندگانشان نیز باقی بمانند.
این پژوهش که در نشریه علمی Monthly Notices of the Royal Astronomical Society منتشر شده، نشان میدهد مرز میان علم و خیال شاید آنقدرها هم دور از هم نباشد.
