بهترین رفتار با فرزند سیگاری

دوره نوجوانی که حد فاصل دوره کودکی و جوانی است، دوره ای حساس بوده و خانواده ها باید از شرایط ویژه این دوره اطلاع داشته باشند و مراقب فرزندان خود باشند. بنابراین باید بیشتر آن ها را در پناه گرفته و سعی کرده موقعیت حساس آن ها را درک کنند. مطرح شدن مشکلات نوجوان در جمع صمیمی و محیط خانواده بدون ترس از نصیحت و تنبیه، موجب می شود راه های منطقی از سوی والدین برای رفع آن ارائه شود و نیازی به دخالت دوستان او نباشد.

اگر متوجه شدیم فرزندمان سیگار میکشد چه کنیم؟

خانه و خانواده به عنوان محیطی که فرزند بیشترین وقت خود را در آن می گذراند، نقش تربیتی مهمی دارد و تمام شکست و موفقیت فرزندان را می توان در شیوه تربیتی خانواده جستجو کرد. والدین با هوشیار بودن و تحت نظر داشتن رفت و آمد های نوجوان خود، می توانند فرزندان را از بلای مهلک اعتیاد به سیگارنجات دهند.

از موارد پیشگیرانه برای روی نیاوردن نوجوان به سیگار وترک اعتیاد سیگاربرای نوجوان می توان به تلاش برای کم کردن فشارهای روانی، تقویت و تشویق به موقع موفقیت ها، آموزش قبل از سن پانزده سالگی، مهیا کردن تفریحات سالم و سازنده و درونی کردن ارزش ها اشاره کرد.

جلوگیری از سیگاری شدن فرزند 

چطور می توانیم از افزایش گرایش نوجوانان به مصرف سیگار جلوگیری کرده و از سیگاری شدن آن ها پیشگیری کنیم؟دکتر معصومه فارسی نژاد، روانشناس و روان درمانگر نوجوان و استاد دانشگاه زندگی به این سؤال پاسخ می دهد.

شیوه فرزندپروری والدین در رفتار و عملکرد نوجوان تأثیرگذار است

فارسی نژاد با اشاره به کاهش سن مصرف سیگار در بین نوجوانان، ریشه و اساس این معضل را نشأت گرفته از خانواده می داند و می گوید: «دوران نوجوانی، دوران بحران و فشار- رفتارهای تکانشی و منطقی شدن است و همه ی این ها به نوعی پایه و اساس رفتارهای نوجوان را تشکیل می دهد.

در دوران نوجوانی، فشار همسالان بسیار بالا می رود و نوجوانان اغلب در مکانی مثل مدرسه، افکار و استدلال هایشان را با یکدیگر به اشتراک می گذارند؛ اما در این دوران، نقش والدین در شیوه فرزند پروری و نوع ارتباط مؤثر با فرزندان می تواند در رفتار و عملکرد نوجوان بسیار تعیین کننده باشد.»

این روان درمانگر می گوید از بعد روانکاوی، گرایش به سیگار در سنین نوجوانی می تواند مربوط به مرحله دهانی رشد کودک است: «زمانی که نوزاد از شیر مادر تغذیه می کند، اگر مادر، مادر کافی نباشد و کودک در دو سال ابتدایی زندگی از لحاظ نیاز به بقا که از راه مکیدن تأمین می شود، ارضا نشود، این مسئله ممکن است باعث گرایش به سیگار شود.»

طرحواره های ناسازگار می تواند افراد را گرفتار سیگار کند

فارسی نژاد معتقد است که زندگی در بزرگ سالی ما، تحت تأثیر دوران کودکی قرار دارد: «دقیقاً از تولد تا یازده سالگی، طرحواره های ناسازگار توسط مراقبت کننده های اولیه و محیط رشد کودک شکل می گیرد؛ بنابراین، هر حرکت غیرمترقبه و نامناسب که در قبال کودک انجام شود، آن حرکت مانند یک تله در مغز کودک هک خواهد شد.»

او ادامه می دهد: «تله های زندگی باعث می شود تا فرد در بزرگ سالی با مکانیزم های دفاعی ناکارآمد مثل تسلیم، اجتناب و جبران افراطی، الگوهای تکراری متأثر از والدینش را در رفتارش اعمال کند؛ به طور مثال، سیگار کشیدن والدین در مقابل فرزند باعث می شود تا کودک الگوبرداری کرده و حتی در بازی هایش نقش پدر را با گذاشتن مداد در گوشه لب هایش ایفا کند.»

از دوره ابتدایی، کودکان را با آفات سیگار آشنا کنید

فارسی نژاد می گوید والدین باید از همان دوران دبستان، بچه ها را با مضرات سیگار آشنا کنند: «با توجه به علاقه مندی نوجوانان به شبکه های اجتماعی خوب است که والدین در کنار فرزندشان، با جست وجو در گوگل، او را با مواد تشکیل دهنده سیگار آشنا کنند و ببینند که این مواد چه سود و زیانی برای بدن دارد. در بحث درمانی-شناختی یکی از راه های مهم برای شناخت یک آسیب، درست کردن جدول سود و زیان است؛ والدین به شرط داشتن یک ارتباط مؤثر، باید در این مورد فرزندشان را همراهی کرده و او را از آسیب های سیگار آگاه کنند.»

این روان درمانگر، یکی از راه ها برای عبور از فشارهای دوران بلوغ و پیشگیری از گرایش نوجوانان به سمت سیگار را همدلی و همراهی والدین دانست و افزود: «اگر والدین نسبت به نوجوان و دغدغه هایش دید همدلانه ای داشته باشند، نوجوان می تواند مسائلی که در طی دوران رشد برایش حادث می شود را کنترل و مدیریت کند.»

فیلم و سریال های ایرانی باید آسیب شناسی شود

این روانشناس با اشاره به تأثیر محتواهای نمایش خانگی بر کودکان و نوجوانان عنوان می کند: «تلویزیون صرفاً جنبه سرگرمی ندارد بلکه جنبه آموزشی هم دارد؛ ازاین رو برخی پیام ها در سریال ها می تواند اثربخشی قابل توجهی بر مخاطبان به ویژه قشر کودک و نوجوان داشته باشد؛ به همین دلیل لازم است تا سریال‎ها و فیلم های ایرانی با کمک یک روانشناس آسیب شناسی شود.»

او ادامه می دهد: «با توجه به جنبه سرگرمی و آموزشی سریال های نمایش خانگی، فعالان این حوزه باید توجه داشته باشند که جنبه آموزشی سریال ها باید کارشناسی شده باشد لذا بهتر است که کارگردان ها یک روانشناس در کنار خود داشته باشند تا سریال را از بعد سلامت روان جامعه موردبررسی قرار دهد و باعث شود تا دیالوگ های تأثیرگذاری در راستای معضلات سیگار در سریال گنجانده شود.»

فارسی نژاد در توصیه ای به والدین افزود:«ازآنجایی که تقلید و الگوبرداری یک غریزه نیرومند در کودکان و نوجوانان به شمار می آید، والدین باید در انتخاب فیلم حساسیت بیشتری به خرج دهند؛ چراکه کودکان و نوجوانان درک درستی از رفتار و حرکات شخصیت ها در فیلم ها ندارند و ممکن است از هر رفتار و اصطلاح رایجی در فیلم تقلید کنند.»