شوخی شوخی، با چنگیز مغول هم شوخی؟!
کتاب «همینه» در قالب طنز تاریخی نوشته شده؛ نویسنده با نثر محاورهای و شوخ، وقایع و شخصیتهای جدی تاریخ را بهگونهای روایت میکند که هم خواندنی باشد و هم فاصله انتقادی خواننده با جلال و جبروت تصنعی و قراردادی این چهرهها حفظ شود.
کتاب «همینه» نوشته کورش علیانی یک اثر طنز تاریخی است که با زبانی گزنده به سراغ پادشاهان و سرداران مشهور تاریخ اسلام و ایران میرود و سازوکار قدرت و تباهی را به شوخی میگیرد. محور کتاب، روایت سرگذشت پادشاهان و «قبلههای عالم» است که در دورههای مختلف با تصمیمها و رفتارشان کشور را به باد دادهاند و زندگی مردم را تباه کردهاند. در فصلها و روایتهای مختلف، به شخصیتهایی چون صلاحالدین ایوبی، چنگیزخان مغول، سلطان جلالالدین و محمد خوارزمشاه و برخی چهرههای دیگر پرداخته میشود و از خلال روایت زندگی آنها نقدی بر ساختار قدرت و استبداد ارائه میشود.
این کتاب در قالب طنز تاریخی نوشته شده؛ نویسنده با نثر محاورهای و شوخ، وقایع و شخصیتهای جدی تاریخ را به گونهای روایت میکند که هم خواندنی باشد و هم فاصله انتقادی خواننده با جلال و جبروت تصنعی و قراردادی این چهرهها حفظ شود. طنز کتاب به هجو و هزل سخیف نمیغلتد؛ تمرکز بر طنز انتقادی و موقعیتمحور است و در بسیاری بخشها از الگوی آثاری مانند «چنین کنند بزرگان» ویل کاپی (ترجمه نجف دریابندری) الهام گرفته شده است، البته با مضمون و بافت تاریخیِ بومیشده.
علیانی در مقدمه کتاب اینطور نوشته است: «دیدم کسانی به این کشور حکم کردهاند که اگر ذیجودشان را به جشنوارهها میرساندند، خودبهخود و بیهیچ تقلا برنده بزرگترین جایزههای طنز میشدند. نمیتوانم بگویم بسیاری از شاهان دلقک بودهاند؛ دلقک آدم شریفی است که در برابر دستمزد محدود و با تلاش و هنرش ما را میخنداند؛ اینها مجسمههای بلاهت بودهاند و همان قدر که از دور خنده دار هستند، زندگی کردن زیر سایه گندناکشان بدترین زجرها بوده؛ و پدران ما این زجرها را کشیدهاند. صدای محمد نوری را شنیدهاید که میخواند: خون دلها خوردهایم… رنج دوران بردهایم…»
داغ ترین های لحظه
«همینه» را میتوان در ادامه جریان طنز تاریخی پس از انقلاب دانست که تلاش میکند تاریخ قدرت را برای مخاطب امروز «روایتپذیر» و همزمان «قابل نقد» کند، بیآنکه به سطح لطیفه و شوخی صرف تقلیل یابد. برای خوانندهای که به نثر داستانی/ مقالهای طنز و بازخوانی انتقادی تاریخ سیاسی علاقه دارد، این کتاب در کنار آثاری مانند ترجمههای طنز تاریخی کلاسیک، منبعی قابل توجه و نسبتاً خوشخوان است.
در بخش شاه سلطانحسین کتاب میخوانیم: «از وقتی که محمود به فرمانروایی قندهار رسید، شروع کرد به سامان دادن امور و رسیدن به امور معوّقه؛ ازجمله این امور معوقه کشتن حاکم افغان هرات بود که محمود اصلاً از قیافهاش خوشش نمیآمد و با قندهاریها از دو طایفه بودند. محمود بعد از کشتن حاکم هرات، نامهای به شاه سلطان حسین نوشت که: بله من حاکم جدید قندهارم و زدهام محض خاطرِ گلِ رویِ شما این بابا را، که از دشمنان شما بود، کشتهام؛ و حالا شما لطف کنید یک سفر بیایید تا مشهد و زیارتی کنید و بعد از آن سر یابوی مبارک را این طرفی بچرخانید و در هرات به ما ملحق شوید، تا دوتایی بزنیم و باقی کس و کار یارو را هم ناکار کنیم! شاه سلطان حسین هم که درست نفهمیده بود قضیه از چه قرار است، اول از خودش پرسید که مگر قند هم هار میشود؟ و بعد یادش آمد که چند سال پیش هم همین سوال را کرده و کسی جوابی بهش نداده؛ بعد با خودش فکر کرد: بد هم نیست. نامه محبتآمیزی است…»
ناشر کتاب «همینه» انتشارات سوره مهر بوده، که در ۱۶۰ صفحه و با قیمت ۱۴۰ هزار تومان آن را منتشر و عرضه کرده است.
