منطقه و سناریوهای پیش روی «ائتلاف بازندگان»

به گزارش ایلنا، در آمریکا، نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای به معنای پایان حضور دونالد ترامپ در قدرت نیست و او دست‌کم دو سال دیگر در کاخ سفید باقی خواهد ماند؛ هرچند برخی معتقدند این نتایج می‌تواند دامنه تحرکات سیاسی او را محدود کند. در سرزمین‌های اشغالی نیز هنوز مشخص نیست مخالفان بنیامین نتانیاهو تا چه اندازه توانایی دارند با تشکیل ائتلافی سیاسی، زمینه پایان حضور او در رأس دولت را فراهم کنند.

در چنین شرایطی، آینده سیاسی نتانیاهو همچنان به چند سناریوی متفاوت گره خورده است. اگر مخالفان او در تشکیل ائتلاف حاکم ناکام بمانند، نتانیاهو می‌تواند تا زمان برگزاری انتخابات جدید در قدرت باقی بماند. در این فاصله، او تلاش خواهد کرد موقعیت خود را تقویت کند؛ به‌ویژه آنکه در انتخابات گذشته نیز مسائل امنیتی و ادعای مقابله با تهدیدهای پیش روی تل‌آویو، از محورهای اصلی کارزار انتخاباتی او بود.

با این حال، حتی اگر نشانه‌هایی از موفقیت مخالفان در تشکیل ائتلاف پدیدار شود، بعید است نتانیاهو در برابر این روند منفعل بماند. یکی از سناریوهای پیش روی او می‌تواند آغاز یک عملیات نظامی گسترده باشد؛ اقدامی که با برجسته کردن تهدیدهای امنیتی، زمینه طرح ضرورت تشکیل دولت وحدت را فراهم کند. این سناریو از آن جهت اهمیت دارد که دونالد ترامپ نیز پیش‌تر حمایت خود را از نتانیاهو اعلام کرده و تشکیل چنین دولتی را ترجیح می‌دهد؛ دولتی که می‌تواند دست‌کم برای دو سال دیگر، موقعیت سیاسی نخست‌وزیر اسرائیل را حفظ کند.

در سوی دیگر، جنگ علیه ایران و به‌ویژه پیامدهای اقتصادی آن، از جمله عواملی است که در تحلیل دلایل شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات اخیر مورد توجه قرار گرفته است. این مسئله ترامپ را با ضرورت یافتن راهی برای پایان دادن به جنگ و مهار تبعات آن روبه‌رو می‌کند. با این حال، چنین ضرورتی لزوما به معنای آمادگی او برای پذیرش امتیازهای بزرگ نیست؛ به‌خصوص آنکه ترامپ همواره رقبای دموکرات خود را به عقب‌نشینی در برابر ایران متهم کرده و توافق هسته‌ای امضاشده در دولت باراک اوباما را نمونه‌ای از این رویکرد دانسته است؛ توافقی که خود او در دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش از آن خارج شد.

نکته مهم دیگر این است که ترامپ از نظر محدودیت‌های انتخاباتی، در موقعیت متفاوتی قرار دارد. او پس از پایان دوره کنونی نمی‌تواند بار دیگر نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری شود و بنابراین، از این منظر، با محدودیت‌های معمول یک رئیس‌جمهور در آستانه رقابت مجدد روبه‌رو نیست. همچنین میزان پایبندی او به ملاحظات درون‌حزبی جمهوری‌خواهان، به‌ویژه پس از شکست انتخاباتی اخیر، محل بحث است. از این رو، نمی‌توان احتمال اتخاذ تصمیم‌های مهم و حتی غیرمنتظره از سوی او در ماه‌های پیش رو را نادیده گرفت.

مجموع این شرایط، معادله‌ای حساس را پیش روی منطقه قرار داده است؛ معادله‌ای که می‌توان آن را شکل‌گیری نوعی «ائتلاف بازندگان» میان نتانیاهو و ترامپ توصیف کرد. هر دو با پیامدهای سیاسی انتخابات اخیر مواجه‌اند و در پی راهی برای بهبود موقعیت خود هستند. نتانیاهو همچنان می‌کوشد در قدرت باقی بماند؛ چه از مسیر تشکیل دولت وحدت و چه از طریق برگزاری انتخابات مجدد کنست. ترامپ نیز با چالشی سیاسی روبه‌روست و ممکن است برای تغییر تصویری که از نتایج انتخابات اخیر و موقعیت او در عرصه داخلی شکل گرفته، به دنبال یک دستاورد بزرگ باشد؛ دستاوردی که می‌تواند در قالب یک توافق سیاسی گسترده یا حتی تشدید درگیری‌ها دنبال شود.

بر این اساس، منطقه در مرحله پیش رو با مجموعه‌ای از سناریوهای نامطمئن روبه‌رو خواهد بود. نتانیاهو و ترامپ ممکن است به‌سادگی پیامدهای انتخابات را نپذیرند و برای تغییر آثار سیاسی آن به اقداماتی فراتر از روال معمول متوسل شوند. از این منظر، تحولات آینده نه‌تنها به تصمیم‌های واشنگتن و تل‌آویو، بلکه به چگونگی بازتاب نتایج انتخابات در معادلات سیاسی این دو طرف نیز بستگی دارد؛ روندی که می‌تواند مسیر تحولات منطقه را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار دهد.

زیبا اکبرزاده