«ائتلاف مکه» و معادلات جدید منطقه؛ ترکیه خیز نظامی در عربستان برداشته است؟

به گزارش ایلنا، همزمان با تلاش عربستان، ترکیه و پاکستان برای فعال‌سازی تعهدات دفاعی مشترک در چارچوب «ائتلاف مکه»، گزارش‌های رسانه‌ای از بررسی طرحی در آنکارا برای استقرار نیرو و تجهیزات نظامی در عربستان حکایت دارد؛ اقدامی که در صورت تحقق می‌تواند فراتر از یک همکاری نظامی دوجانبه باشد و نشانه‌ای از ورود این ائتلاف به مرحله عملیاتی تلقی شود.

رسانه‌های ترکیه‌ای گزارش داده‌اند که آنکارا در حال بررسی ایجاد یک پایگاه نظامی در عربستان است؛ طرحی که همزمان با برنامه اعزام یک نیروی محدود و تجهیزات نظامی به این کشور طی هفته‌های آینده مطرح شده است.

بر اساس این گزارش‌ها، ترکیه قصد دارد سامانه‌های پدافند هوایی کوتاه‌برد و میان‌برد، تجهیزات جنگ الکترونیک، نیروهای فنی و تعدادی هواپیمای نظامی را در عربستان مستقر کند. این تجهیزات و نیروها قرار است در حفاظت از چهار تأسیسات اصلی گاز و تولید برق در این کشور مشارکت داشته باشند.

اعزام نیروهای ترکیه به عربستان نیازمند موافقت پارلمان این کشور است و شمار دقیق نیروهای اعزامی نیز هنوز مشخص نشده است. آنکارا تاکنون به‌طور رسمی این گزارش‌ها را تأیید نکرده است.

در صورت اجرایی شدن این طرح، حضور ترکیه در عربستان صرفا به همکاری‌های نظامی معمول محدود نخواهد ماند و می‌تواند سطح مشارکت آنکارا در ترتیبات امنیتی منطقه را افزایش دهد؛ به‌ویژه آنکه استقرار سامانه‌های پدافندی و جنگ الکترونیک، نشان‌دهنده تمرکز بر حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی عربستان در برابر تهدیدهای نظامی است.

توافق مکه در مسیر عملیاتی شدن

این تحولات پس از نشست فوق‌العاده کمیته سیاسی، راهبردی و دفاعی مرتبط با «توافق مکه» در ریاض در پنجم اکتبر صورت گرفته است؛ نشستی که نمایندگان عربستان، ترکیه و پاکستان در آن حضور داشتند.

در این نشست، کشورهای عضو بر حرکت سریع به سمت اجرای عملی تعهدات دفاع مشترک و اتخاذ اقدامات لازم برای تأمین نیرو و توانمندی‌های نظامی و استقرار آنها در عربستان تأکید کردند.

هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه نیز اعلام کرده است که آنکارا آماده پاسخگویی به نیازهای نظامی و فنی عربستان در چارچوب تعهدات ناشی از توافق مکه است؛ موضوعی که نشان می‌دهد نقش ترکیه در این سازوکار تنها به سطح سیاسی محدود نمانده و ابعاد نظامی آن نیز در حال بررسی است.

حضور یاشار گولر، وزیر دفاع ملی ترکیه و ژنرال سلجوق بایراکتاراوغلو، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح این کشور در نشست ریاض نیز بر اهمیت موضوع برای ساختار دفاعی ترکیه تأکید دارد.

از این منظر، فعال شدن «ائتلاف مکه» می‌تواند به تدریج به ایجاد یک سازوکار دفاعی مشترک میان اعضای آن منجر شود؛ سازوکاری که در مرحله نخست بر حفاظت از زیرساخت‌ها و تقویت پدافند عربستان متمرکز است، اما در صورت گسترش دامنه تعهدات، می‌تواند ابعاد منطقه‌ای گسترده‌تری پیدا کند.

نگرانی از کشیده شدن ترکیه به جنگ یمن

با این حال، احتمال استقرار نیروهای ترکیه در عربستان با مخالفت‌هایی در داخل این کشور نیز روبه‌رو شده است.

اوزگور اوزل، رهبر حزب جمهوری‌خواه خلق و از چهره‌های اصلی مخالف دولت ترکیه، ضمن انتقاد از فعال شدن تعهدات دفاعی آنکارا، هشدار داده است که اعزام نیرو به عربستان می‌تواند ترکیه را در مسیر ورود مستقیم یا غیرمستقیم به جنگ یمن قرار دهد.

وی تأکید کرده است که اعزام نیروهای نظامی ترکیه به خارج از کشور نیازمند موافقت پارلمان است و نسبت به آنچه «ماجراجویی» خوانده که ممکن است نظامیان ترکیه را وارد درگیری‌های یمن کند، هشدار داده است.

در همین حال، نگرانی مطرح‌شده از سوی مخالفان ترکیه نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی آنکارا، تفکیک مأموریت دفاع از خاک و زیرساخت‌های عربستان از احتمال درگیر شدن در تحولات نظامی پیرامون یمن است؛ موضوعی که می‌تواند بر نحوه و دامنه مشارکت ترکیه در «ائتلاف مکه» تأثیر بگذارد.