چین چگونه طرح ترامپ برای انزوای اقتصادی ایران را ناکام میگذارد؟
دولت دونالد ترامپ در حالی فشارهای اقتصادی علیه ایران را تشدید کرده که ناکامی در گزینه نظامی و بنبست در مسیر مذاکرات، واشنگتن را بیش از گذشته به استفاده از ابزار تحریمها سوق داده است؛ اما اجرای این راهبرد با یک مانع بزرگ روبهروست: چین، بزرگترین خریدار نفت ایران.
به گزارش ایلنا، شبکه «سیانان» در تحلیلی به قلم «آرون بلیک» نوشته است که راهبرد جدید آمریکا برای تحت فشار قرار دادن ایران، واشنگتن را در برابر یک انتخاب دشوار قرار داده است؛ اینکه برای محدود کردن درآمدهای نفتی تهران، تا چه اندازه حاضر است با پکن وارد رویارویی اقتصادی شود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، بسته جدید تحریمها علیه ایران را یکی از «سختترین تحریمها در تاریخ» توصیف کرده و مدعی شده است که این فشارها میتواند به «فروپاشی نظام ایران» منجر شود. او حتی از تعبیر «روز فرود اقتصادی» استفاده کرده و این کارزار را به عملیات متفقین در نرماندی در جنگ جهانی دوم تشبیه کرده است.
با این حال، بلیک معتقد است چین بزرگترین مانع در مسیر اجرای این سیاست است؛ چراکه این کشور مهمترین شریک تجاری ایران و بزرگترین خریدار نفت آن محسوب میشود.
بر اساس این تحلیل، چین مقصد حدود ۹۰ درصد نفت ایران است. کارشناسان اقتصادی که با سیانان گفتوگو کردهاند نیز معتقدند هدف قرار دادن شرکتها و مؤسسات چینی دخیل در خرید نفت ایران میتواند فشار بر اقتصاد تهران را به شکل قابلتوجهی افزایش دهد.
با این حال، واشنگتن تاکنون از هدف قرار دادن بزرگترین بانکهای چینی که در خرید نفت ایران نقش دارند، خودداری کرده است.
بسنت در حالی تأکید کرده «هیچکس از تحریمهای آمریکا در امان نیست» که درباره اینکه کدام کشورها یا نهادها هدف تحریمهای بعدی قرار خواهند گرفت و این اقدامات چه زمانی اجرا میشود، توضیح مشخصی نداده است.
وی هشدار داده هر نهادی که در تسهیل معاملات مرتبط با ایران نقش داشته باشد، ممکن است هدف وزارت خزانهداری آمریکا قرار گیرد. بسنت همچنین مدعی شده است طرفهایی که در انتقال درآمدهای نفتی ایران نقش داشته باشند، با تحریم مواجه خواهند شد؛ با این حال، بر اهمیت «دیپلماسی آرام» در تعامل با کشورها تأکید کرده است.
بلیک معتقد است این مواضع نشان میدهد دولت ترامپ هنوز درباره عبور از مرحله تهدید و ورود به مرحله اقدام عملی علیه طرفهای چینی تردید دارد؛ چراکه تحریم مؤسسات مالی چین میتواند به رویارویی گستردهتر میان واشنگتن و پکن منجر شود و پیامدهایی برای نظام مالی جهانی داشته باشد.
سابقه عقبنشینی ترامپ در برابر چین
تحلیل سیانان میافزاید که تردید دولت ترامپ در رویارویی مستقیم با چین بیسابقه نیست. ترامپ در سالهای اخیر بارها میان تشدید فشار بر پکن و عقبنشینی برای حفظ منافع اقتصادی و سیاسی آمریکا در نوسان بوده است.
بلیک به عقبنشینی ترامپ از جنگ تجاری با چین در اکتبر و موافقت او با یک آتشبس یکساله اشاره میکند؛ تصمیمی که پس از آن گرفته شد که پکن با محدود کردن صادرات عناصر و مواد معدنی کمیاب و توقف خرید دانههای سویا از آمریکا، اهرمهای فشار خود را تقویت کرد.
ترامپ همچنین سال گذشته از اجرای قانونی فدرال برای محدود کردن فعالیت «تیکتاک»، متعلق به یک شرکت چینی، جلوگیری کرد؛ این در حالی بود که دولت نخست او پیشتر این اپلیکیشن را تهدیدی برای امنیت ملی آمریکا معرفی کرده بود.
به نوشته بلیک، این رویکرد در سفر ترامپ به چین در ماه مه نیز دیده شد. رئیسجمهور آمریکا در این سفر از فشار علنی بر شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، درباره مسئله تایوان خودداری کرد و حتی از شدت مواضع قبلی خود در این زمینه کاست.
ترامپ همچنین از برخی وعدههای پیشین خود برای اعمال فشار بر پکن با هدف آزادی جیمی لای، سرمایهدار و فعال رسانهای هنگکنگی، عقبنشینی کرد و مواضع قبلی خود درباره جلوگیری از خرید زمینهای کشاورزی آمریکا توسط چین و محدود کردن صدور روادید برای دانشجویان چینی را نیز تعدیل کرد.
در مجموع، تحلیل سیانان نشان میدهد راهبرد فشار حداکثری واشنگتن علیه تهران با یک چالش اساسی روبهروست: آمریکا برای قطع درآمدهای نفتی ایران ناچار است به شبکه خرید نفت در چین فشار وارد کند، اما چنین اقدامی میتواند جبهه تازهای از رویارویی اقتصادی میان واشنگتن و پکن ایجاد کند؛ مسئلهای که ممکن است هزینه اجرای سیاست ضدایرانی ترامپ را برای آمریکا بهشدت افزایش دهد.
