«کلید هرمز» در دست چه کسی است؟ مسابقه زمان میان تهران و واشنگتن

به گزارش ایلنا، تنگه هرمز به کانون اصلی کشمکش میان ایران و آمریکا تبدیل شده است؛ واشنگتن در تلاش است با ترکیبی از فشار نظامی، اقتصادی و دیپلماتیک مسیر بازگشت جریان انرژی و کشتیرانی به وضعیت مطلوب خود را هموار کند، در حالی که تهران با طرح شروطی سخت، تلاش دارد قواعد جدیدی برای عبور و مرور در این آبراه راهبردی تعیین کند.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، با بیان اینکه واشنگتن در «میانه بازی» قرار دارد، از تلاش این کشور برای استفاده همزمان از ابزارهای دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی سخن گفته است؛ اظهاراتی که نشان می‌دهد دولت ترامپ در پی آن است پیش از آنکه هزینه‌های جنگ و اختلال در بازار انرژی افزایش بیشتری پیدا کند، راهی برای پایان دادن به بحران هرمز پیدا کند.

یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های آمریکا، نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در ماه نوامبر است. افزایش قیمت انرژی و ادامه فرسایشی جنگ با ایران می‌تواند فشار سیاسی بر دولت ترامپ را افزایش دهد و در صورت پیروزی دموکرات‌ها، اجرای برنامه‌های دولت آمریکا را با موانع جدی مواجه کند.

همزمان، فشارهای نظامی نیز بر واشنگتن افزایش یافته است. در حالی که وزارت جنگ آمریکا از صنایع دفاعی خواسته روند تحویل مهمات و تسلیحات را سرعت بخشند، ژنرال دان کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، درباره گزینه‌های نظامی موجود هشدار داده و بر ضرورت یافتن راهی برای خروج از جنگ تأکید کرده است.

از سوی دیگر، کاهش ذخایر راهبردی نفت آمریکا به حدود ۳۰۴.۸ میلیون بشکه، یعنی پایین‌ترین سطح از سال ۱۹۸۳، نشان می‌دهد تداوم اختلال در عرضه جهانی انرژی می‌تواند برای واشنگتن هزینه‌زا باشد.

در مقابل، تهران نیز به‌نظر می‌رسد روی عامل زمان حساب ویژه‌ای باز کرده است. مقام‌های ایرانی ضمن استقبال از مذاکرات با میانجیگری عمان، تأکید کرده‌اند که هرگونه بازگشایی تنگه هرمز منوط به پذیرش شروط ایران خواهد بود.

محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، پایان کامل جنگ، رفع محاصره دریایی، خروج نیروهای آمریکایی، لغو تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و پرداخت غرامت جنگی را از جمله شروط تهران اعلام کرده و تأکید کرده است که این شورا «هیچ امتیازی» واگذار نخواهد کرد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز تصریح کرده است که توافق با عمان درباره مسیر جدید عبور و مرور به معنای بازگشایی تنگه هرمز نیست و هرگونه تغییر در وضعیت تنگه به تعهدات واشنگتن و جبران خسارت‌های ناشی از نقض توافقات پیشین بستگی دارد.

این موضع‌گیری‌ها نشان می‌دهد تهران صرفاً به دنبال بازگشت وضعیت هرمز به شرایط پیش از جنگ نیست، بلکه تلاش دارد از موقعیت راهبردی این آبراه برای تحمیل ترتیبات جدید و افزایش هزینه‌های آمریکا استفاده کند.

با این حال، ایران نیز با فشارهای اقتصادی سنگینی مواجه است. بر اساس آمار مورد استناد گزارش، تورم سالانه مواد غذایی در ایران در ماه تیر به ۱۲۸.۱ درصد رسیده و تورم کالاهای اساسی از جمله نان و غلات نیز از ۱۱۶ درصد عبور کرده است. واشنگتن امیدوار است فشارهای اقتصادی در کنار فشار نظامی و محاصره دریایی، توان تهران برای ادامه مقاومت را کاهش دهد.

به این ترتیب، تنگه هرمز اکنون به میدان اصلی یک جنگ فرسایشی تبدیل شده است؛ جنگی که در آن آمریکا می‌خواهد جریان انرژی و نظام کشتیرانی را به وضعیت مورد نظر خود بازگرداند و ایران در تلاش است از موقعیت خود برای تغییر قواعد بازی و تحمیل هزینه‌های بیشتر به واشنگتن استفاده کند.

در نهایت، عامل تعیین‌کننده می‌تواند زمان باشد: اگر فشار انتخاباتی، کاهش ذخایر و فرسایش نظامی آمریکا را به پذیرش امتیازهای بیشتر سوق دهد، تهران دست بالا را خواهد داشت؛ اما اگر فشار اقتصادی و محاصره دریایی توان ایران برای ادامه این وضعیت را کاهش دهد، واشنگتن می‌تواند شروط خود را پیش ببرد.

در غیر این صورت، تنگه هرمز همچنان در مرکز یک رویارویی فرسایشی باقی خواهد ماند؛ رویارویی‌ای که نتیجه آن نه فقط سرنوشت کشتیرانی در این آبراه، بلکه بخشی از معادلات قدرت در منطقه را تعیین خواهد کرد.

زیبا اکبرزاده