جشن استقلال در آمریکای چندپاره؛ اختلافها پررنگتر از آتشبازیها
جشنهای دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال آمریکا امسال زیر سایه دوقطبی سیاسی، کاهش اعتماد عمومی و نگرانیهای اقتصادی برگزار شد؛ وضعیتی که به گفته تحلیلگران، این کشور را با یکی از پیچیدهترین مقاطع تاریخ معاصر خود روبهرو کرده است.
به گزارش ایلنا، ایالات متحده آمریکا امسال دویستوپنجاهمین سالگرد اعلام استقلال خود را در شرایطی برگزار کرد که جشنهای چهارم ژوئیه، برخلاف سالهای گذشته، زیر سایه اختلافات سیاسی، کاهش اعتماد عمومی به نهادهای حاکمیتی و نگرانیهای فزاینده اقتصادی قرار گرفت.
روزنامه انگلیسی تایمز در گزارشی تحلیلی، فضای حاکم بر آمریکا را یکی از بدبینانهترین مقاطع چند دهه اخیر توصیف کرده است. جرارد بیکر، نویسنده این گزارش، معتقد است جامعه آمریکا امروز بیش از هر زمان دیگری با دوگانگی سیاسی، فرسایش سرمایه اجتماعی و تردید نسبت به آینده روبهرو است.
به نوشته بیکر، آمریکاییها سالها با این روایت تاریخی رشد کردهاند که کشورشان از دل مبارزه با استعمار، عبور از جنگ داخلی و پشت سر گذاشتن بحرانهای بزرگ، به قدرت نخست جهان تبدیل شده است؛ اما اکنون این پرسش بیش از گذشته مطرح است که آیا ایالات متحده همچنان توان حفظ این جایگاه را دارد یا وارد دورهای از افول شده است.
این تحلیلگر در مقایسهای تاریخی یادآور میشود که آمریکا در جشن دویستمین سال استقلال در سال ۱۹۷۶ نیز با بحرانهایی چون رسوایی واترگیت، استعفای ریچارد نیکسون، شکست در جنگ ویتنام و رکود اقتصادی روبهرو بود، اما آن زمان اختلافات سیاسی دستکم برای مدتی کوتاه جای خود را به همبستگی ملی داد. به اعتقاد او، جشنهای امسال چنین ویژگیای نداشت و حتی در برخی ایالتهای تحت مدیریت دموکراتها، مقامهای محلی از حضور در برنامههای رسمی خودداری کردند.
بر اساس نظرسنجیهای مورد استناد تایمز، تنها ۳۴ درصد آمریکاییها معتقدند کشورشان در مسیر درستی حرکت میکند، در حالی که حدود ۶۰ درصد مسیر کنونی را نادرست ارزیابی میکنند. همچنین بیش از سهچهارم شهروندان بر این باورند که نسل آینده نسبت به امروز شرایط نامطلوبتری خواهد داشت و میزان افتخار به هویت آمریکایی نیز به پایینترین سطح خود در دهههای اخیر رسیده است.
بیکر ریشه این بدبینی را در شکاف عمیق سیاسی بر سر عملکرد دولت دونالد ترامپ میداند. مخالفان ترامپ او را متهم به تضعیف نهادهای دموکراتیک و تمرکز بیسابقه قدرت در قوه مجریه میکنند، در حالی که حامیانش اقدامات او را واکنشی به سیاستهای جریانهای چپگرا و تلاش برای حفظ ارزشهای سنتی آمریکا میدانند.
به نوشته تایمز، این بحران داخلی همزمان با چالشهای خارجی مهمی همچون رقابت فزاینده چین، پیامدهای جنگهای اخیر، نگرانی از پیشرفت سریع هوش مصنوعی و تأثیر شبکههای اجتماعی بر انسجام اجتماعی، چشمانداز آمریکا را پیچیدهتر کرده است.
با این حال، بیکر معتقد است اعلام پایان دوران قدرت آمریکا شتابزده است. او تأکید میکند ساختار قانون اساسی این کشور همچنان از سازوکارهای نظارتی و توازن قوا برخوردار است؛ موضوعی که به گفته وی در تصمیمهای اخیر دیوان عالی آمریکا، از جمله ابطال برخی فرمانهای اجرایی ترامپ، نمود یافته است.
این تحلیلگر همچنین بر تداوم برتری اقتصاد آمریکا تأکید میکند و مینویسد ایالات متحده همچنان بزرگترین مقصد سرمایهگذاری جهان، پیشتاز نوآوری در حوزه فناوری و هوش مصنوعی و مالک بخش عمده داراییها و بازارهای مالی بینالمللی است. به گفته او، با وجود افزایش بدهی ملی به حدود ۴۰ تریلیون دلار، ظرفیت بالای نوآوری و بهرهوری همچنان از مهمترین نقاط قوت اقتصاد آمریکا به شمار میرود.
در مقابل، «جمیل اسمیت» در روزنامه گاردین نگاه متفاوتی ارائه کرده و اساسا چهارم ژوئیه را مناسبتی شایسته جشن نمیداند. او استدلال میکند اعلام استقلال در سال ۱۷۷۶ را نمیتوان نقطه آغاز واقعی آزادی و برابری در آمریکا دانست، زیرا نظام بردهداری همچنان پابرجا بود و تحقق آرمانهای آزادی در دهههای بعد و با اصلاحات قانون اساسی و لغو بردهداری امکانپذیر شد.
اسمیت بر این باور است آمریکا پروژهای ناتمام است که همچنان به اصلاحات بنیادین نیاز دارد؛ اصلاحاتی که از مسیر تقویت دموکراسی، گسترش حقوق مدنی، کاهش نفوذ پول در سیاست و حفظ حافظه تاریخی جامعه میگذرد.
در همین حال، روزنامه پولیتیکو در گزارشی از روند برگزاری جشنهای امسال نوشت که مراسم دویستوپنجاهمین سالگرد استقلال، بیش از آنکه رنگوبوی ملی داشته باشد، به نمایش سیاسی دولت ترامپ تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، کمیته مستقل «آمریکا ۲۵۰» که از سالها پیش مأمور برنامهریزی برای برگزاری مراسمی غیرسیاسی و ملی بود، به دلیل کمبود بودجه نتوانست بسیاری از برنامههای خود را اجرا کند و در مقابل، دولت ترامپ مدیریت بخش عمده مراسم را در اختیار گرفت.
پولیتیکو همچنین از برگزاری بزرگترین نمایش آتشبازی تاریخ آمریکا در واشنگتن خبر داد؛ مراسمی که با شلیک حدود ۸۵۰ هزار گلوله آتشبازی در مدت ۴۰ دقیقه برگزار شد، اما به اعتقاد بسیاری از ناظران، بیش از آنکه نماد وحدت ملی باشد، جلوهای از فضای دوقطبی حاکم بر سیاست آمریکا را به نمایش گذاشت.
در نهایت، پرسشی که جرارد بیکر در آغاز تحلیل خود مطرح میکند، همچنان بیپاسخ باقی مانده است: آیا آمریکا وارد دوران افول شده یا این بحران نیز همچون بحرانهای پیشین، تنها یکی دیگر از فراز و نشیبهای تاریخ این کشور خواهد بود؟
