روایتهای متناقض از مذاکرات دوحه؛ اختلاف تهران و واشنگتن بر سر چیست؟
در حالی که مقامهای آمریکایی از برگزاری مذاکرات با ایران در دوحه سخن میگویند، تهران این ادعا را رد کرده و تأکید دارد سفر هیأت ایرانی به قطر صرفا برای پیگیری اجرای تفاهمنامه انجام میشود؛ موضوعی که تحلیلگران آن را نشانه اختلاف دو طرف بر سر چارچوب مذاکرات میدانند.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، در حالی که واشنگتن از برگزاری مذاکرات با ایران در دوحه خبر میدهد، تهران هرگونه دیدار برنامهریزیشده با هیأت آمریکایی را رد کرده است؛ موضوعی که بار دیگر اختلاف روایتهای دو طرف درباره روند گفتوگوها را آشکار کرده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا مدعی شده بود که به درخواست ایران، هیأتی آمریکایی برای مذاکره راهی دوحه شده یا خواهد شد. در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران تأکید کرده است که هیچ برنامهای برای دیدار با طرف آمریکایی وجود ندارد و تهران از حضور هیأت آمریکایی در قطر تنها از طریق رسانهها مطلع شده است.
با این حال، بقایی اعلام کرده است که یک هیأت کارشناسی ایرانی به دوحه سفر خواهد کرد، اما مأموریت این هیأت صرفا گفتوگو با مقامهای قطری درباره اجرای مفاد تفاهمنامه، از جمله پیگیری آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران و موضوع محدودیتهای صادرات نفت و پتروشیمی است و ارتباطی با مذاکره با آمریکا ندارد.
برخی تحلیلگران معتقدند تحولات اخیر، بهویژه تنشها در تنگه هرمز، فضای مذاکرات را پیچیدهتر کرده است. محمد الشرقاوی، استاد حلوفصل منازعات بینالمللی، معتقد است که تداوم تنشهای میدانی، روند دیپلماتیک را با خطر مواجه کرده و ادامه مذاکرات بدون توقف اقدامات تنشزا دشوار خواهد بود.
به گفته وی، موضوع تنگه هرمز اکنون حتی از پرونده هستهای نیز پیچیدهتر شده و اگر میانجیها نتوانند درباره نحوه پرداختن به این پرونده به راهحلی مشترک برسند، مذاکرات با موانع بیشتری روبهرو خواهد شد.
در مقابل، جان میلر فرمانده پیشین ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا، مدعی است که تنگه هرمز به اولویت اصلی دولت آمریکا تبدیل شده و هرگونه اقدام ایران در این آبراه میتواند تفاهمنامه میان دو طرف را با شکست مواجه کند. وی همچنین مدعی شد آزادسازی داراییهای ایران و کاهش تحریمها منوط به اجرای کامل تعهدات تهران درباره امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز خواهد بود.
از سوی دیگر، حسین ریوران پژوهشگر ایرانی، هرگونه هماهنگی برای برگزاری مذاکرات در دوحه را رد کرده و گفته است که هیأت ایرانی طبق برنامه، در پایان هفته راهی قطر خواهد شد، نه در تاریخی که مقامهای آمریکایی مطرح کردهاند. وی اظهارات ترامپ را تلاشی برای تحمیل روایت واشنگتن از روند مذاکرات توصیف کرد.
در همین حال، صالح المطیری، رئیس مرکز «المدار» برای مطالعات سیاسی، معتقد است که تناقض میان اظهارات و اقدامات تهران در موضوع مذاکرات، مسبوق به سابقه است و ایران پیش از این نیز در مواردی ابتدا مذاکره را رد کرده، اما در ادامه در گفتوگوها شرکت کرده است.
به باور این تحلیلگر، اختلاف اصلی دو طرف بیش از آنکه بر سر اصل مذاکرات باشد، به شکل برگزاری، دستورکار و چارچوب گفتوگوها مربوط میشود؛ مسئلهای که به گفته او، کار میانجیها را دشوارتر کرده و میتواند حلوفصل سایر اختلافات میان تهران و واشنگتن را نیز پیچیدهتر کند.
