تنگه هرمز؛ رقابت بر سر مسیر کشتیرانی در سایه تاکید ایران بر حاکمیت دریایی

به گزارش ایلنا، در پی افزایش دوباره تنش‌ها در تنگه هرمز، تحلیلگران از شکل‌گیری دو رویکرد متفاوت برای مدیریت عبور و مرور کشتی‌ها در این گذرگاه راهبردی خبر می‌دهند؛ مسیری که از یک سو بر نظارت جمهوری اسلامی ایران استوار است و از سوی دیگر، عمان با هماهنگی سازمان بین‌المللی دریانوردی مسیر موقت دیگری را برای تردد کشتی‌ها پیشنهاد کرده است.

این تحولات پس از آن شدت گرفت که آمریکا و ایران از روز جمعه بار دیگر حملات متقابلی را انجام دادند؛ رخدادی که تنها یک روز پس از اعلام عمان درباره ایجاد مسیر جدید دریایی در تنگه هرمز اتفاق افتاد. این اقدام با استقبال برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس و آمریکا همراه شد، اما جمهوری اسلامی ایران تأکید کرد هرگونه تردد باید در چارچوب مسیرهای تعیین‌شده و تحت مدیریت تهران انجام شود.

در همین راستا، روزنامه فایننشال تایمز به نقل از یک دیپلمات ایرانی گزارش داد تهران از ایجاد مسیر جدید دریایی از سوی عمان ابراز نارضایتی کرده است، زیرا این اقدام می‌تواند بر نحوه مدیریت تردد کشتی‌ها در این آبراه راهبردی تأثیر بگذارد. این دیپلمات همچنین از ادامه رایزنی‌های میانجی‌ها برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها و حفظ روند مذاکرات خبر داد.

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز تأکید کرد تنگه هرمز طی ۳۰ روز آینده همچنان تحت مدیریت و نظارت کامل ایران خواهد بود و پس از پایان عملیات پاکسازی موانع، شرایط به حالت عادی بازخواهد گشت. وی افزود هرگونه اقدام خارج از چارچوب توافقات انجام‌شده، با مفاد تفاهم موجود مغایرت دارد.

در مقابل، مقام‌های آمریکایی بار دیگر هشدار دادند در صورت تهدید امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز، به اقدام نظامی علیه زیرساخت‌های نظامی ایران ادامه خواهند داد.

از سوی دیگر، نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیش‌تر اعلام کرده بود عبور کشتی‌ها باید از مسیرهای تعیین‌شده توسط ایران انجام شود و هرگونه اعلام مسیر جدید بدون هماهنگی با جمهوری اسلامی ایران، اقدامی غیرقابل قبول و مخاطره‌آمیز خواهد بود.

در روزهای اخیر، برخی رسانه‌های غربی از افزایش استفاده کشتی‌های تجاری از مسیر جنوبی نزدیک به سواحل عمان خبر داده‌اند. با این حال، مرکز اطلاعات دریایی مشترک اعلام کرده است که طی ۷۲ ساعت گذشته، تردد شناورها هم در مسیر جنوبی عمان و هم در مسیر شمالی تحت مدیریت ایران افزایش یافته است.

بر اساس گزارش‌ها، شرکت‌های کشتیرانی برای انتخاب مسیر عبور، عواملی مانند امنیت، وضعیت مین‌روبی، هزینه‌های بیمه، احتمال اعمال تحریم‌های آمریکا و شفاف نبودن وضعیت آینده توافقات را در نظر می‌گیرند. در عین حال، کارشناسان معتقدند تداوم ابهام در نحوه مدیریت تنگه هرمز، هنوز مانع بازگشت کامل تردد دریایی به شرایط پیش از بحران شده است.

تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان به شمار می‌رود و حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی نفت و گاز از این مسیر انجام می‌شود؛ از این رو هرگونه تحول امنیتی یا سیاسی در این منطقه، می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازارهای جهانی انرژی و حمل‌ونقل دریایی به همراه داشته باشد.