«مناطق آزمایشی» و «آزادی عمل»؛ توافق لبنان و اسرائیل چه ابعاد پنهانی دارد؟
منابع آگاه میگویند حساسترین بخش مذاکرات، اختلاف بر سر محدوده اجرای توافق و درخواست رژیم صهیونیستی برای حفظ حق انجام حملات نظامی در لبنان بوده؛ موضوعی که با مخالفت قاطع بیروت روبهرو شده است.
به گزارش ایلنا، پس از اعلام رسمی امضای «توافق چارچوبی» میان لبنان و رژیم صهیونیستی با حضور مارکو روبیو وزیر خارجه آمریکا، لبنان وارد مرحلهای پیچیدهتر از تحولات سیاسی و امنیتی شده است؛ مرحلهای که با تمدید مذاکرات در واشنگتن برای یک روز دیگر، اختلافات عمیق دو طرف بر سر نحوه خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان را آشکار کرد.
بر اساس این توافق، حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان تا زمان خلع سلاح حزبالله ادامه خواهد یافت. همزمان رسانههای عبری نیز گزارش دادند که ارتش این رژیم در امتداد «خط زرد» در جنوب لبنان باقی میماند؛ موضوعی که در کنار پروندههای موسوم به «مناطق آزمایشی» و «آزادی عمل نظامی»، از مهمترین ابعاد پنهان توافق جدید به شمار میرود.
وزارت خارجه آمریکا پیشتر از ادامه مذاکرات و برگزاری دور پنجم گفتوگوها فراتر از زمان تعیینشده خبر داده بود؛ این در حالی است که هیئتهای لبنانی و اسرائیلی مقر وزارت خارجه آمریکا را ترک کرده بودند.
منابع آگاه اعلام کردند تمدید مذاکرات ناشی از اختلاف بر سر متن بیانیه پایانی بوده است. اسرائیل بر دستیابی به توافقی دوجانبه با تعهدات مشخص اصرار داشت، اما هیئت لبنانی ترجیح داد تنها بیانیهای کلی درباره نیت طرفین برای ادامه مذاکرات صادر شود و از پذیرش تعهدات نهایی در این مرحله خودداری کرد.
یک منبع آمریکایی نیز اعلام کرد مهمترین مانع مذاکرات، مسئله خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان بوده است. به گفته این منبع، بیروت خواستار جدول زمانی مشخص برای پایان اشغال نظامی است، در حالی که واشنگتن از طرحی حمایت میکند که خروج تدریجی نیروهای اسرائیلی را به اجرای همزمان ترتیبات امنیتی مشروط میکند.
منابع مطلع از روند مذاکرات در گفتوگو با «ارم نیوز» تأکید کردند که بدون فشارهای گسترده آمریکا و همچنین تلاش برخی کشورهای عربی برای نزدیک کردن دیدگاههای طرفین، دستیابی به یادداشت تفاهم امکانپذیر نبود.
به گفته این منابع، این فشارها زمینهساز شکلگیری تفاهمهای اولیهای شد که با مذاکرات پیشین در سوئیس همخوانی داشت و بر تثبیت آتشبس و بررسی سازوکار خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان متمرکز بود.
این منابع افزودند اختلافات اصلی بر دو پرونده متمرکز بوده است. نخست، تعیین «مناطق آزمایشی» برای آغاز اجرای میدانی توافق؛ جایی که رژیم صهیونیستی خواهان محدود شدن این مناطق به شمال رودخانه لیتانی بود، اما هیئت لبنانی با حضور نمایندگان سیاسی و نظامی خود بر استقرار این مناطق در جنوب رود لیتانی اصرار داشت؛ مناطقی که همچنان کانون اصلی اراضی مورد مناقشه محسوب میشوند.
همچنین رژیم صهیونیستی پیشنهاد کرده بود این مناطق تنها به بخش غربی جنوب لبنان محدود شود؛ جایی که حضور نظامی آن محدودتر بوده است. در مقابل، طرف لبنانی خواستار گنجاندن مناطق راهبردی تحت اشغال اسرائیل شد تا هرگونه توافق، گامی عملی در مسیر بازپسگیری سرزمینهای اشغالی باشد.
به گفته منابع آگاه، حساسترین محور مذاکرات، درخواست رژیم صهیونیستی برای حفظ آزادی انجام عملیات نظامی و حملات هوایی در جنوب لبنان در صورت تشخیص آنچه «تهدیدات امنیتی» میخواند، و حتی گسترش این اختیار به سایر مناطق لبنان بوده است.
منابع مذکور تأکید کردند هیئت لبنانی این درخواست را بهطور قاطع رد کرده و بر این نکته پافشاری کرده است که هرگونه توافق آینده باید بر پایه احترام کامل به حاکمیت لبنان باشد و هیچگونه مجوزی برای اقدام نظامی رژیم صهیونیستی در حریم هوایی، آبهای سرزمینی یا خاک لبنان صادر نشود.
این منابع همچنین اعلام کردند میانجیها در ساعات پایانی مذاکرات بر ایجاد سازوکاری برای تداوم ارتباط میان دو طرف تمرکز کردهاند؛ سازوکاری که از نگاه آنان مهمترین تضمین برای حفظ آتشبس و جلوگیری از تشدید دوباره تنشها به شمار میرود.
بر اساس گزارش منابع دیپلماتیک، مذاکرات کنونی از مرحله بررسی اصول کلی عبور کرده و اکنون بر تدوین سازوکارهای اجرایی آتشبس، نحوه استقرار نیروها و نظام نظارت میدانی متمرکز شده است. در این چارچوب، نقش ارتش لبنان در اجرای ترتیبات امنیتی در مناطقی که احتمال خروج نیروهای اسرائیلی از آنها وجود دارد، پررنگتر خواهد شد.
این رویکرد از حمایت رسمی در داخل لبنان برخوردار است و آمریکا نیز ارتش لبنان را اصلیترین شریک برای اجرای تعهدات امنیتی و حفظ ثبات در جنوب این کشور میداند.
