دونباس در اولویت نخست؛ آیا پوتین به هدف ثابت جنگ نزدیک شده است؟

با ادامه جنگ در شرق اوکراین، اکنون این پرسش مطرح است که آیا تحولات اخیر در میدان نبرد، روسیه را به هدفی که ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور این کشور بارها بر آن تأکید کرده- یعنی کنترل کامل بر دونباس- نزدیک‌تر کرده است یا خیر.

پوتین در روزهای گذشته بار دیگر تأکید کرد که پیشروی نظامی در دونباس و روند مذاکرات درباره اوکراین، دو مسیر متضاد نیستند و می‌توانند به‌صورت هم‌زمان ادامه یابند. او همچنین گفت نیروهای روسی در حال پیشبرد تدریجی آن چیزی هستند که «آزادسازی کامل دونباس» نامیده می‌شود و این منطقه همچنان محور اصلی سیاست و عملیات نظامی روسیه باقی مانده است.

در همین چارچوب، وزارت دفاع روسیه از پیشروی نیروهای این کشور در بخش‌هایی از شمال استان دونتسک خبر داده و اعلام کرده است که تمرکز اصلی عملیات‌ها بر محور شهرهای اسلاویانسک، کراماتورسک و کوستیانتینیفکا قرار دارد. به گفته این وزارتخانه، نیروهای روسی به بخش‌هایی از شهر کوستیانتینیفکا رسیده‌اند و عملیات نظامی در اطراف این شهر همچنان ادامه دارد. همچنین گزارش‌هایی از تخلیه برخی مناطق در کراماتورسک و انتقال بخشی از تاسیسات صنعتی و نیروهای کار به مناطق غربی اوکراین منتشر شده است.

در مقابل، اوکراین نیز بر ادامه مقاومت در این منطقه تأکید دارد. فرمانده کل نیروهای مسلح اوکراین اعلام کرده است که دونباس دارای خطوط دفاعی مستحکم و موقعیت‌های راهبردی مهمی است و عقب‌نشینی از این منطقه در دستور کار کی‌یف قرار ندارد. او تاکید کرده که این منطقه از نظر نظامی و امنیتی اهمیت بالایی برای اوکراین دارد و از مهم‌ترین خطوط دفاعی کشور در شرق محسوب می‌شود.

ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین نیز بار دیگر اعلام کرده است که هیچ توافقی که شامل واگذاری دونباس باشد، از سوی کی‌یف پذیرفته نخواهد شد. او همچنین تاکید کرده که عملیات‌های نظامی اوکراین علیه اهداف روسی در داخل خاک روسیه و مناطق تحت کنترل مسکو ادامه خواهد داشت.

در این میان، شهر کوستیانتینیفکا به یکی از مهم‌ترین نقاط درگیری تبدیل شده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که درگیری‌های سنگین در این شهر منجر به تصرف برخی ساختمان‌ها توسط نیروهای روسی و پیشروی محدود آن‌ها در بخش‌هایی از مناطق شهری شده است. با این حال، وضعیت میدانی همچنان متغیر و ناپایدار توصیف می‌شود.

هم‌زمان با این تحولات، اختلاف رویکرد میان مسکو و کی‌یف بیش از پیش آشکار شده است؛ روسیه بر تکمیل کنترل دونباس تاکید دارد، در حالی که اوکراین بر حفظ تمامیت ارضی خود پافشاری می‌کند. همین موضوع باعث شده آینده نبرد در این منطقه همچنان نامشخص باقی بماند و چشم‌انداز روشنی برای پایان درگیری‌ها وجود نداشته باشد.

الکساندر زاسپکین، دیپلمات سابق روسیه، می‌گوید که شروط مسکو برای حل بحران اوکراین متعدد و پیچیده است و تحقق آن‌ها نیازمند زمان خواهد بود. با این حال، به گفته او، خروج اوکراین از دونباس می‌تواند تنها با یک تصمیم سیاسی در کی‌یف رخ دهد و در صورت وقوع چنین اتفاقی، زمینه برای آغاز مذاکرات جدی‌تر فراهم خواهد شد. او تأکید کرده که روسیه در هر زمان آماده مذاکره است، اما طرف اوکراینی چنین شرطی را نمی‌پذیرد و در نتیجه جنگ ادامه خواهد داشت.

از سوی دیگر، برخی تحلیلگران روس معتقدند هدف اصلی مسکو یعنی کنترل دونباس، بیش از گذشته در دسترس قرار گرفته است. به گفته آن‌ها، این منطقه نه‌تنها یک هدف نظامی، بلکه یک محور راهبردی برای امنیت روسیه محسوب می‌شود و کنترل کامل آن می‌تواند موازنه ژئوپلیتیکی جدیدی در منطقه ایجاد کند.

این تحلیلگران همچنین تاکید دارند که روسیه از این جبهه برای فرسایش توان نظامی اوکراین و کاهش ظرفیت تسلیحات غربی استفاده کرده و به‌تدریج به دنبال تثبیت موقعیت خود در میدان است. از نگاه آن‌ها، کنترل کامل دونباس می‌تواند به ایجاد یک منطقه حائل امنیتی برای روسیه منجر شود.

با این حال، کارشناسان اوکراینی تأکید می‌کنند که کی‌یف تسلیم نخواهد شد و مقاومت ادامه خواهد داشت. آن‌ها معتقدند جنگ ممکن است طولانی‌تر از آن چیزی باشد که پیش‌بینی می‌شود و هزینه‌های انسانی و اقتصادی سنگینی برای هر دو طرف به همراه خواهد داشت.

در مجموع، با وجود پیشروی‌های میدانی روسیه و پافشاری اوکراین بر دفاع از دونباس، این منطقه همچنان در مرکز یک جنگ فرسایشی قرار دارد؛ جنگی که نتیجه نهایی آن همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و می‌تواند نقشه سیاسی و امنیتی شرق اروپا را در آینده تغییر دهد.