اهداف اسرائیل از تشدید حملات به لبنان/آینده توافق ابراهیم

جلال چراغی، کارشناس مسائل سیاسی منطقه در تشریح دلایل دور جدید حملات اسرائیل به لبنان در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: واقعیت این است که رژیم صهیونیستی در تلاش است یک معادله جدید ایجاد کند و از شرایط فعلی مذاکرات ایران و آمریکا نیز بهره‌برداری می‌کند. تا زمانی که جنگ متوقف نشده یا توافقی میان دو طرف حاصل نشده است، این رژیم می‌کوشد از این خلأ، فرصت و مهلت باقی‌مانده حداکثر استفاده را ببرد و بیشترین ضربه را وارد کند. علت دوم به شخص نتانیاهو بازمی‌گردد. او و حزبش به احتمال زیاد در انتخابات آینده با شکست مواجه خواهند شد. از سوی دیگر، حزب‌الله اخیراً با استفاده از پهپادهای فیبر نوری عملکرد موفقی داشته و همین مسئله موجب شده نتانیاهو تلاش کند فضای داخلی و جریان رسانه‌ای اسرائیل را به نفع خود تغییر دهد. نتانیاهو در جنگ با ایران نیز به اهداف موردنظر خود دست نیافت و در عمل معادلات برخلاف خواسته او پیش رفت. پیروزی ایران در این تقابل به ضرر اسرائیل تمام شد و حتی روند عادی‌سازی روابط در قالب توافقنامه‌های ابراهیم را نیز تحت تأثیر قرار داد. اکنون هیچ‌یک از کشورهای منطقه تمایل جدی برای پیوستن به این توافقات ندارند.

وی ادامه داد: ترامپ نیز تلاش داشت از پرونده ایران برای تحت فشار قرار دادن کشورهای عربی و پیشبرد روند عادی‌سازی استفاده کند، اما در این زمینه نیز موفقیتی به دست نیاورد؛ چراکه آن هیبت و نفوذ سابق آمریکا در منطقه دیگر وجود ندارد. نمونه آن را می‌توان در مواضع عمان مشاهده کرد که در برابر فشارها ایستادگی نشان داد. حتی این احتمال وجود دارد که عربستان در آینده بخشی از رویکردهای خود را از آمریکا به سمت روسیه و چین تغییر دهد. مجموعه این عوامل سبب شده فشارهای آمریکا در حمایت از اسرائیل کارایی گذشته را نداشته باشد. به همین دلیل، نتانیاهو به دنبال جبران شکست‌های خود است؛ چه برای افکار عمومی داخلی اسرائیل و انتخابات آینده، چه برای ترمیم جایگاه منطقه‌ای اسرائیل پس از شکست‌های اطلاعاتی و ناکامی‌های متعدد در برابر حزب‌الله. مقاومت لبنان در ماه‌های اخیر موفق عمل کرده و تقریباً هر روز به اسرائیل خسارت وارد می‌کند و تلفات می‌گیرد. به همین علت بود که برخی مقامات اسرائیلی اعلام کردند در مقابل کشته شدن هر سرباز، ده‌ها خانه در بیروت تخریب خواهد شد. این اظهارات نشان می‌دهد که اسرائیل همچنان از همان روش همیشگی خود یعنی هدف قرار دادن غیرنظامیان، مناطق مسکونی و ایجاد ویرانی برای تحت فشار قرار دادن طرف مقابل استفاده می‌کند.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: ریشه اصلی این اقدامات را باید در شکست‌ها و ناکامی‌های اسرائیل جست‌وجو کرد. به همین دلیل است که فشارها افزایش یافته تا شاید به نتیجه‌ای دست پیدا کنند. با این حال، حزب‌الله تحت تأثیر این فشارها قرار نخواهد گرفت. موضوع مذاکرات ایران و آمریکا نیز یک وضعیت «نه جنگ، نه صلح» ایجاد کرده است. حتی ممکن است در آینده نزدیک توافقی میان ایران و آمریکا حاصل شود که دست‌کم مانع ادامه حملات گسترده شهری علیه بیروت شود. اگر آتش‌بس در چنین شرایطی برقرار شود، این مسئله کاملاً به زیان نتانیاهو خواهد بود. به همین دلیل، نتانیاهو با شتاب فراوان و تحت تأثیر ملاحظات داخلی و منطقه‌ای تلاش می‌کند پیش از هرگونه آتش‌بس یا توافق احتمالی میان ایران و آمریکا، تصویری از پیروزی برای خود ایجاد کند. اگر شرایط در همین نقطه متوقف شود، او در سطح داخلی، منطقه‌ای و حتی در روابط با دولت آمریکا بخشی از جایگاه خود را از دست خواهد داد. از همین رو، حملات گسترده را ادامه می‌دهد، غیرنظامیان را هدف قرار می‌دهد و می‌کوشد با اقدامات نظامی، وضعیت را به نفع خود تغییر دهد.

وی افزود: از سوی دیگر، در داخل لبنان نیز برخی چهره‌ها از جمله وزیر امور خارجه این کشور، جنگ جاری را نه جنگ میان اسرائیل و لبنان، بلکه جنگ میان اسرائیل و حزب‌الله تلقی می‌کنند. حتی در بحث آتش‌بس نیز بیشتر بر توقف درگیری میان اسرائیل و حزب‌الله تمرکز دارند تا حل‌وفصل یک منازعه فراگیر میان اسرائیل و لبنان. این معادلات نیز باعث شده رژیم صهیونیستی با تصور وجود فرصت، به اقدامات تهاجمی خود ادامه دهد. در خصوص ادامه این روند و حملات زمینی، باید گفت حتی اگر اسرائیل مناطقی را اشغال کند، قادر به تثبیت حضور خود در جنوب لبنان نخواهد بود. چنین اشغالی در بهترین حالت موقتی خواهد بود و بیشتر با هدف اعاده حیثیت نتانیاهو و ارتش اسرائیل انجام می‌شود. به نظر نمی‌رسد این رژیم بتواند مناطق اشغالی را برای مدت طولانی حفظ کند. علاوه بر این، حزب‌الله یک نیروی چریکی و نامتقارن است و تجربه نشان داده که مقابله بلندمدت با چنین نیرویی برای ارتش‌های کلاسیک بسیار دشوار است. نیروهای حزب‌الله شناخت کاملی از منطقه دارند و همین مسئله کار را برای نیروهای اسرائیلی پیچیده می‌کند. حتی اکنون نیز نظامیان اسرائیلی در مناطق جنوبی و اطراف رود لیتانی و حتی در بخش‌هایی از فلسطین اشغالی احساس امنیت کامل ندارند. بنابراین، ورود به جنوب یا شمال لیتانی لزوماً به معنای توانایی تثبیت حضور در آن مناطق نخواهد بود.

چراغی گفت: در شرایط فعلی، اسرائیل بیشتر در مرحله تلاش برای بازسازی چهره آسیب‌دیده خود قرار دارد. طی ماه‌های اخیر، پهپادهای حزب‌الله علاوه بر وارد کردن خسارت، بسیاری از مراکز حساس اسرائیل را شناسایی کرده‌اند. این پهپادها تصاویر و اطلاعات دقیقی از مناطق حساس در شمال فلسطین اشغالی جمع‌آوری کرده‌اند؛ موضوعی که نگرانی عمیقی برای اسرائیل ایجاد کرده است. به همین دلیل، رژیم صهیونیستی و کابینه آن تحت فشار جریان‌های تندرو از یک سو به هدف قرار دادن منازل مسکونی و غیرنظامیان روی آورده‌اند تا مردم لبنان را علیه حزب‌الله تحریک کنند و از سوی دیگر، با اشغال برخی مناطق به دنبال کسب دستاوردهای تبلیغاتی و رسانه‌ای در سطح داخلی، منطقه‌ای و جهانی هستند. در سطح داخلی، مسئله انتخابات آینده مطرح است. در سطح منطقه‌ای نیز روند عادی‌سازی روابط با کشورهای عربی با چالش‌های جدی مواجه شده و پس از تضعیف جایگاه پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، این روند بیش از گذشته آسیب دیده است. در سطح جهانی نیز اسرائیل تلاش می‌کند توان بازدارندگی و اعتبار ازدست‌رفته خود را بازیابی کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: رژیم صهیونیستی همچنین می‌کوشد پیام‌هایی به کشورهای منطقه، از جمله مصر، ارسال کند؛ به‌ویژه پس از تحرکات اخیر ارتش مصر در شبه‌جزیره سینا. اسرائیل تلاش دارد تصویری را که سال‌ها تحت عنوان «ارتش شکست‌ناپذیر» از خود ساخته بود، تا حدی احیا کند. به همین دلیل، همزمان به کشتار غیرنظامیان در جنوب لبنان و بیروت ادامه می‌دهد و می‌کوشد از فرصت باقی‌مانده در فضای مذاکرات ایران و آمریکا استفاده کند. از سوی دیگر، نتانیاهو تلاش می‌کند بر ترامپ نیز فشار وارد کند تا روند درگیری‌ها با ایران از سر گرفته شود. از نگاه او، یک رویارویی جدید شاید بتواند بخشی از اعتبار ازدست‌رفته اسرائیل را بازگرداند. با این حال، دولت آمریکا و حتی ارتش اسرائیل به خوبی می‌دانند که ذخایر سامانه‌های دفاع موشکی و موشک‌های رهگیر و دیگر تجهیزات مشابه، در شرایطی نیست که بتوانند در برابر حجم بالای حملات موشکی ایران مقاومت طولانی‌مدت داشته باشند. با وجود این، نتانیاهو به دلایل شخصی و انتخاباتی تلاش می‌کند وضعیت منطقه را متشنج نگه دارد و مانع شکل‌گیری ثبات شود؛ زیرا هرگونه توافق و آرامش منطقه‌ای در شرایط کنونی می‌تواند بیش از همه به زیان او و رژیم صهیونیستی تمام شود.