جنگ ایران؛ آغاز فروپاشی ائتلافهای سنتی آمریکا
در پی تداوم جنگ علیه ایران و افزایش تبعات آن در منطقه، نشانههای فاصلهگیری متحدان از واشنگتن بیش از پیش آشکار شده و بسیاری از کشورها در حال بازتعریف روابط راهبردی خود هستند؛ روندی که از تضعیف نفوذ جهانی آمریکا حکایت دارد.
به گزارش ایلنا، در حالی که جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران وارد مراحل حساسی شده، گزارشها از پیامدهای فراتر از میدان نبرد حکایت دارد؛ پیامدهایی که بهگفته ناظران، میتواند به تضعیف جایگاه جهانی واشنگتن و شکاف در ائتلافهای سنتی آن منجر شود.
بر اساس گزارشی از رسانه آمریکایی «پولیتیکو»، ادامه این جنگ نهتنها هزینههای اقتصادی و امنیتی برای آمریکا بهدنبال داشته، بلکه روندی از «فرسایش نفوذ» این کشور در سطح بینالمللی را تسریع کرده است؛ روندی که بهگفته تحلیلگران، بازگرداندن آن در کوتاهمدت آسان نخواهد بود، بهویژه در شرایطی که رقبایی مانند چین در حال بهرهبرداری از این وضعیت هستند.
در این گزارش آمده است که سیاستهای دولت دونالد ترامپ، بهویژه رویکردهای پرتنش اقتصادی و نظامی، باعث شده فاصله میان آمریکا و متحدانش افزایش یابد. بهگفته یک دیپلمات آسیایی، بسیاری از کشورها از «بیثباتی و آشفتگی» ناشی از این جنگ خسته شدهاند و نسبت به پیامدهای اقتصادی آن نگرانند؛ موضوعی که پرسشهای جدی درباره میزان اتکاپذیری آمریکا بهعنوان یک شریک راهبردی ایجاد کرده است.
نشانههای این فاصلهگیری را میتوان در مواضع برخی متحدان غربی مشاهده کرد. برای نمونه، نخستوزیر کانادا روابط اقتصادی کشورش با آمریکا را «نقطه ضعف» توصیف کرده و خواستار کاهش وابستگی به واشنگتن شده است. همزمان گزارشهایی از تلاش برخی کشورها برای گسترش همکاری با چین، بهویژه در حوزههای اقتصادی و انرژی، منتشر شده است.
در حوزه انرژی نیز، پیامدهای جنگ بهوضوح قابل مشاهده است. بسته شدن تنگه هرمز و حملات متقابل، بازار جهانی انرژی را دچار شوک کرده و موجب افزایش قیمتها شده است. هرچند آمریکا بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت و گاز، در کوتاهمدت از این وضعیت سود برده، اما تحلیلگران معتقدند این مزیت پایدار نخواهد بود.
در مقابل، بسیاری از کشورها بهدنبال کاهش وابستگی به منابع انرژی سنتی و حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر هستند. کشورهای آسیایی برنامههایی برای توسعه زیرساختهای انرژی پاک و حتی بازگشت به انرژی هستهای در دستور کار قرار دادهاند. در اروپا نیز تلاشها برای افزایش بهرهوری انرژی و گسترش خودروهای برقی شدت گرفته است. این روند میتواند در بلندمدت به کاهش نفوذ انرژیمحور آمریکا منجر شود.
از منظر نظامی نیز، نشانههایی از تضعیف هماهنگی میان آمریکا و متحدانش دیده میشود. برخلاف برخی جنگهای گذشته، دولت ترامپ پیش از آغاز عملیات، هماهنگی لازم با متحدان اروپایی را انجام نداده و همین موضوع موجب نارضایتی در میان آنها شده است. حتی در واکنش به تحولات تنگه هرمز، برخی کشورهای اروپایی بدون مشارکت آمریکا بهدنبال طراحی سازوکارهای مستقل برای حفاظت از مسیرهای تجاری رفتهاند.
در حوزه دیپلماتیک نیز، گزارشها از افزایش «روایتهای ضدآمریکایی» در سطح جهانی حکایت دارد. برخی اقدامات واشنگتن، از جمله ابتکارات یکجانبه در موضوعات منطقهای، با استقبال سرد متحدان مواجه شده و به افزایش انزوای این کشور دامن زده است.
با این حال، مقامات آمریکایی تلاش دارند این روند را بهگونهای متفاوت روایت کنند. آنها مدعیاند که اقدامات دولت ترامپ در نهایت به تقویت امنیت جهانی و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای منجر خواهد شد. همچنین برخی چهرههای نزدیک به دولت معتقدند که این جنگ میتواند در آینده دستاوردهای راهبردی برای آمریکا بههمراه داشته باشد.
در مجموع، آنچه از تحولات اخیر برمیآید، شکلگیری نوعی بازآرایی در معادلات جهانی است؛ جایی که جنگ علیه ایران نهتنها معادلات منطقهای، بلکه توازن قدرت و اعتماد میان آمریکا و متحدانش را نیز با چالشهای جدی مواجه کرده است.
