کشورهای عربی تا چه حد توان فشار بر ترامپ برای لغو محاصره تنگه هرمز را دارند؟/دلایل لزوم تداوم دیپلماسی منطقه‌ای ایران

محمدصالح صدقیان، رییس مرکز عربی مطالعات ایران در تشریح واکنش عملی کشورهای عربی منطقه به اجرای طرح محاصره تنگه هرمز توسط ایران در گفت‌وگو با ایلنا اظهار کرد: قبل از هر چیز باید توجه داشت که ما با فردی مانند ترامپ روبه‌رو هستیم که حتی خود آمریکایی‌ها می‌گویند باید بررسی کنیم آیا از نظر روانی مشکل دارد یا نه. او مدام درباره ایران صحبت می‌کند و آخرین بار درباره پاپ لئو حرف زد و بعداً اظهاراتش را حذف کرد. به‌طورکلی، این فرد به مشکلی برای جامعه جهانی تبدیل شده است. اکنون نیز مذاکرات به هم خورد، در حالی که ایرانی‌ها بسیار مایل بودند به نتیجه مثبت برسند. بزرگترین هیئتی که به اسلام‌آباد رفت، هیئت ایرانی بود، اما از طرف آمریکایی آنچه را که باید می‌دیدیم، ندیدیم.این در حالیست که ترامپ یک مشکل منطقه‌ای ایجاد کرده و هم مشکلات جهانی، از جمله بازار نفت و گاز طبیعی را وارد یک فضای خطرناک کرده است. بر این اساس فکر می‌کنم کشورهای منطقه باید واقع‌بینانه به مسائل نگاه کنند. 

وی ادامه داد: در این میان باید توجه داشت که دیپلماسی منطقه‌ای ایران همچنان فعال است و شاهد تماس وزیر خارجه با همتای عربستانی خود بودیم که این نشان می‌دهد کشورهای خلیج فارس هم نمی‌خواهند با جمهوری اسلامی ایران درگیری داشته باشند. گمان می‌کنم بعد از جنگ، یک نظام یا رژیم امنیتی-سیاسی جدید در منطقه شکل بگیرد و کشورهای عربی نیز با وضعیت عدم تعرض و عدم تجاوز بین دو طرف موافق باشند. من چندان نگران آینده روابط ایران با کشورهای خلیج فارس نیستم، اما وضع کنونی بسیار حساس است. مسئله تنگه هرمز و بنادر کشورهای خلیج فارس بسیار مهم است و تماس‌های تلفنی بین آقای عراقچی و وزرای خارجه منطقه تأثیر بسیار مثبتی دارد. اگر این تماس‌ها بیشتر شود و ما توضیح دهیم که چه کار می‌خواهیم بکنیم و چه باید بکنیم، اثر مثبت خواهد داشت.  

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: اینکه آیا کشورهای عربی منطقه می‌تواند به ترامپ فشار بیاورند تا محاصره شکسته شود یا تنگه هرمز را باز کند، به نظر می‌رسد فعلاً زورشان به واشنگتن نمی‌رسد. ترامپ نتوانسته همه کشورهای منطقه را با خود همراه کند و هیچ ائتلاف جهانی یا منطقه‌ای شکل نگرفته است و فقط امارات از ابتدا اعلام کرد که اگر ترامپ بخواهد تنگه هرمز را باز کند، با او همراهی می‌کند. مسئله اقتصادی برای کشورهای خلیج فارس بسیار مهم است و از لحاظ سیاسی نیز اهمیت دارد اما کشورهای حاشیه خلیج فارس خود را میان منازعه آمریکا و ایران می‌بینند و مدیریت این وضعیت برای آنها بسیار دشوار بوده و در شرایط سیاسی، امنیتی و اقتصادی دشوار قرار گرفته‌اند و  بعید می‌دانم بتوانند کاری بکنند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: کشورهای عربی منطقه با یک رویداد چندوجهی روبرو هستند که یک سوی آن آمریکا و اسرائیل قرار دارند و سوی دیگر آن، ایران ایستاده است. این در حالیست که دیدگاه ترامپ و مواضع وی هم به نوعی تحکمی و توهین‌آمیز است. او علنا به کشورهای منطقه و حتی به اروپا می‌گوید که «من اصلاً از تنگه هرمز استفاده نمی‌کنم؛ این برای شماست. اگر نمی‌خواهید، خداحافظ». بر همین اساس باید گفت که کشورهای عربی حوزه خلیج فارس می‌خواهند تنگه هرمز باز شود، اما نه از راه جنگ، بلکه به شیوه‌های دیگر. بنابراین در این وضعیت باید گفت‌وگوها و رایزنی ایران با کشورهای عربی خلیج فارس مداومت داشته باشد تا آنها هم بتوانند کنش‌گری مثبت خود را برای پایان جنگ فعلی به کار بگیرند.