بنبست مذاکرات اسلامآباد؛ سه سناریو پیشروی تقابل واشنگتن و تهران
پس از پایان دور تازه مذاکرات میان آمریکا و ایران در اسلامآباد و بدون دستیابی به هیچ توافقی، اکنون سه سناریوی اصلی پیش روی آینده تقابل واشنگتن و تهران مطرح شده است؛ وضعیتی که به گفته رسانههای غربی، نشانهای از یک «بنبست راهبردی» و آغاز مرحلهای مبهم از تنش یا آرامش شکننده در منطقه است.
به گزارش ایلنا، بر اساس گزارش روزنامههایی مانند نیویورکتایمز، واشنگتنپست و تلگراف، شکست این دور از گفتوگوها چندان غیرمنتظره نبوده و ریشه در اختلافات عمیق دو طرف دارد؛ بهویژه درباره برنامه هستهای ایران و همچنین ترتیبات امنیتی منطقه.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا که ریاست هیأت آمریکایی را بر عهده داشت، پس از پایان مذاکرات گفت واشنگتن نتوانسته به هیچ «پیشرفت واقعی» دست پیدا کند. او مدعی شد: «نتوانستیم به نقطهای برسیم که ایران شروط ما را بپذیرد… ما انعطاف زیادی نشان دادیم اما نتیجهای حاصل نشد.»
با این حال، مقامات ایرانی بر حق مشروع کشور در زمینه غنیسازی اورانیوم و حفظ توانمندیهای راهبردی تأکید دارند؛ موضوعی که به گفته تحلیلگران، همچنان اصلیترین گره اختلافات باقی مانده است.
علاوه بر موضوع هستهای، پروندههایی مانند کنترل تنگه هرمز، رفع تحریمهای اقتصادی، آزادسازی داراییهای بلوکهشده ایران، پرداخت غرامتهای مرتبط با جنگ و همچنین درخواست آتشبس در لبنان نیز از محورهای اختلاف بوده است.
برخی رسانههای غربی گزارش دادهاند که آمریکا در این مذاکرات یک پیشنهاد «بپذیر یا رد کن» ارائه کرده، اما ایران آن را نپذیرفته است؛ موضوعی که نشاندهنده تشدید رویکرد فشار از سوی واشنگتن و در عین حال مقاومت طرف ایرانی ارزیابی میشود.
واشنگتنپست این دور از مذاکرات را بالاترین سطح تماس مستقیم دو طرف در دهههای اخیر توصیف کرده، اما تأکید کرده که هیچ پیشرفت ملموسی حاصل نشده و تنها روزنهای محدود برای ادامه گفتوگوها باقی مانده است.
روزنامه آیپیپر بریتانیا نیز هشدار داده است که آتشبس موجود در منطقه بسیار شکننده است و تداوم تنشهای میدانی میتواند کل مسیر دیپلماسی را با خطر جدی مواجه کند.
در این میان، روزنامه تلگراف سه سناریوی اصلی را برای آینده این بحران مطرح کرده است:
اول: ازسرگیری مذاکرات تحت فشار
در این سناریو، خروج هیأت آمریکایی میتواند یک اقدام تاکتیکی برای وادار کردن ایران به امتیازدهی بیشتر تلقی شود؛ اما احتمال دارد این روند تنها موجب طولانیتر شدن بحران و تداوم بنبست فعلی شود.
دوم: بازگشت به تنش نظامی
این گزینه شامل درگیریهای گستردهتر یا عملیات محدود، بهویژه در منطقه حساس تنگه هرمز است. خطر اصلی این سناریو، اختلال در بازارهای جهانی انرژی، افزایش قیمت نفت و بالا رفتن فشارهای داخلی بر دولت آمریکا عنوان شده است.
سوم: پایان درگیری بدون توافق
در این حالت، رئیسجمهور آمریکا ممکن است بدون دستیابی به توافق رسمی، عملیات یا فشارهای نظامی را متوقف کند؛ اقدامی که از نگاه برخی تحلیلگران میتواند بهعنوان عقبنشینی واشنگتن تعبیر شود و مسائل اصلی، بهویژه پرونده هستهای ایران را بدون حلوفصل رها کند.
آنچه از جمعبندی این گزارشها برمیآید این است که آمریکا در موقعیتی قرار گرفته که نه تمایل به جنگی پرهزینه و فرسایشی دارد و نه توان دستیابی به توافقی جامع را؛ در مقابل، ایران نیز بر حفظ حقوق و مواضع راهبردی خود پافشاری میکند. به این ترتیب، آینده این پرونده همچنان در قالب سه مسیر کلی یعنی مذاکرات فرسایشی، تشدید تنش یا توافقی شکننده، در هالهای از ابهام قرار دارد.
