چین؛ برنده پنهان تنشهای خاورمیانه در سایه درگیریهای آمریکا
همزمان با درگیریهای فزاینده آمریکا در خاورمیانه، تحلیلها نشان میدهد که چین بدون ورود به میدان جنگ، در حال تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی خود و بهرهبرداری از تمرکززدایی واشنگتن از شرق آسیاست.
به گزارش ایلنا به نقل از النشره، در حالیکه ایالات متحده آمریکا درگیر تنشها و جنگهای منطقهای، بهویژه تقابل با ایران است، تحلیلها نشان میدهد چین بهعنوان بزرگترین برنده ژئوپلیتیکی این وضعیت در حال تقویت موقعیت خود در معادلات جهانی است. این بهرهمندی نه به دلیل حضور مستقیم در جنگ، بلکه ناشی از تضعیف رقبا و ایجاد فرصتهای راهبردی برای پکن ارزیابی میشود.
ناظران معتقدند رقابت اصلی و پنهان، میان واشنگتن و پکن بر سر رهبری جهان و کنترل اقتصاد بینالمللی جریان دارد و جنگ اخیر عملا به تقویت موقعیت چین در برابر آمریکا منجر شده است. این رقابت عمدتا در آسیا، بهویژه در حوزه اقیانوس آرام متمرکز است، اما درگیری با ایران باعث شده تمرکز نظامی آمریکا به خاورمیانه منتقل شود و فشار بر چین در شرق آسیا کاهش یابد.
در همین راستا، منابع آگاه تأکید میکنند که تداوم درگیریها میتواند به اختلال در تردد نفتکشها در تنگه هرمز- بهعنوان یکی از مهمترین شریانهای انرژی جهان- منجر شود و افزایش شدید قیمت نفت را در پی داشته باشد. هرچند چین بزرگترین واردکننده انرژی است، اما بهدلیل دسترسی به نفت ایران با تخفیفهای ناشی از تحریمها، فشار کمتری نسبت به اقتصادهای غربی متحمل میشود. افزون بر این، توافق راهبردی ۲۵ ساله میان تهران و پکن در حوزههایی همچون انرژی، زیرساخت و حملونقل، میتواند وابستگی اقتصادی و سیاسی ایران به چین را در صورت تشدید بحران افزایش دهد.
همزمان، پکن تلاش کرده خود را بهعنوان یک میانجی دیپلماتیک معرفی کند؛ اقدامی که به گفته تحلیلگران، در راستای گسترش نفوذ چین در خاورمیانه و ارائه این کشور بهعنوان شریک اقتصادی جایگزین در برابر نفوذ آمریکا است. از سوی دیگر، بیثباتی ناشی از جنگ در خلیج فارس، از طریق افزایش تورم و نوسان بازارها، میتواند اقتصادهای غربی را که رقبای اصلی چین محسوب میشوند، تضعیف کند.
در سطحی کلانتر، یکی از محورهای اصلی رقابت میان چین و آمریکا، موضوع تایوان است. جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، میتواند تمرکز واشنگتن را از شرق آسیا منحرف کرده و فضای بیشتری برای پکن فراهم کند. چین تایوان را بخشی از خاک خود میداند و این جزیره را از زمان جنگ داخلی ۱۹۴۹ یک قلمرو جداشده تلقی میکند. از منظر ژئوپلیتیکی، تایوان در قلب زنجیره جزایر اول در اقیانوس آرام قرار دارد و حضور متحدان آمریکا در این منطقه، امکان مهار دریایی چین را فراهم کرده است. در صورت تسلط پکن بر تایوان، نفوذ دریایی چین بهطور قابلتوجهی گسترش یافته و مهار آن برای آمریکا دشوارتر خواهد شد.
از سوی دیگر، اهمیت اقتصادی و فناورانه تایوان نیز قابل توجه است. این جزیره یکی از قطبهای اصلی تولید نیمهرساناها در جهان بهشمار میرود و شرکتهایی مانند TSMC سهم عمدهای در تولید پیشرفتهترین تراشههای مورد استفاده در حوزههایی چون هوش مصنوعی، صنایع نظامی و فناوریهای نوین دارند. از اینرو، کنترل این منطقه به معنای دستیابی به اهرمهای کلیدی در اقتصاد و فناوری جهانی است.
در مجموع، اگرچه چین بهطور مستقیم در جنگهای جاری حضور ندارد، اما از پیامدهای آن بهره قابل توجهی میبرد. در شرایطی که جهان بهسمت چندقطبی شدن پیش میرود، درگیریهای فرسایشی میتواند به فرصتی برای قدرتهای نوظهور تبدیل شود. در صورت تداوم درگیریهای آمریکا در خاورمیانه، تمرکز این کشور بر شرق آسیا کاهش یافته و این امر میتواند مسیر را برای تقویت جایگاه چین در نظم آینده جهانی هموار سازد.
