سقوط لوهانسک؛ آیا روسیه به اهداف راهبردی خود نزدیکتر شد؟
با اعلام وزارت دفاع روسیه مبنی بر کنترل کامل بر منطقه لوهانسک، جنگ در شرق اوکراین وارد مرحلهای جدید شده است؛ مرحلهای که فراتر از عملیات نظامی مستقیم، این پرسش را مطرح میکند که آیا مسکو در حال حرکت به سمت تثبیت دستاوردهای خود است یا زمینه را برای دور تازهای از تشدید درگیریها فراهم میکند.
به گزارش ایلنا به نقل از ارمنیوز، لوهانسک در شرق اوکراین و در قلب منطقه دونباس قرار دارد و به دلیل موقعیت جغرافیایی خود که از سه جهت با خاک روسیه هممرز است، از ابتدای جنگ یکی از اهداف راهبردی مسکو بهشمار میرفت؛ چرا که کنترل آن به معنای تأمین خطوط تدارکاتی و ایجاد عمق دفاعی مهمی است.
اهمیت این منطقه تنها به موقعیت جغرافیایی محدود نمیشود، بلکه لوهانسک از نظر اقتصادی نیز جایگاه ویژهای دارد. این منطقه یکی از قطبهای صنعتی اوکراین محسوب میشود و دارای ذخایر قابل توجه زغالسنگ و زیرساختهای حیاتی برای صنایع سنگین شرق این کشور است.
لوهانسک تا سال ۲۰۱۴ یک استان عادی اوکراین بود، اما پس از تحولات شرق این کشور، گروههای جداییطلب «جمهوری خلق لوهانسک» را اعلام کردند. این منطقه در سال ۲۰۲۲ از سوی روسیه به رسمیت شناخته شد و سپس بهعنوان یکی از چهار منطقه الحاقی به خاک روسیه معرفی شد؛ اقدامی که با مخالفت کییف و بخش عمدهای از جامعه بینالمللی مواجه شد.
در همین راستا، محمود افندی، تحلیلگر مسائل روسیه، تأکید کرد که کنترل لوهانسک بخشی از یک راهبرد تدریجی روسیه است که بر انباشت دستاوردها بهجای پیروزی سریع استوار است. به گفته وی، مسکو این تحول را پایان یک مرحله نمیداند، بلکه آن را گامی در مسیر گستردهتری برای تسلط بر شرق و جنوب اوکراین تلقی میکند؛ مناطقی مانند بخشهایی از دونباس، خرسون و زاپروژیا همچنان در محاسبات نظامی روسیه قرار دارند.
وی افزود که کندی پیشروی نیروهای روسی لزوماً نشانه ضعف نیست، بلکه نشاندهنده تلاش برای کاهش تلفات و پرهیز از بسیج گسترده است؛ موضوعی که موجب اتخاذ رویکردی محتاطانه در میدان نبرد شده است. این رویکرد همچنین با درک مسکو از ماهیت طولانیمدت جنگ مرتبط است، چرا که روسیه بر فرسایش تدریجی نیروهای اوکراینی و تضعیف انسجام جبهه آنها تمرکز دارد.
افندی همچنین به کاهش نسبی حمایت غرب از اوکراین اشاره کرد و گفت مشکلاتی مانند کمبود مهمات و اختلافات درون اتحادیه اروپا، فضای بیشتری برای مانور روسیه ایجاد کرده است. به گفته او، مسکو با اتکا به این شرایط، در پی تحمیل شروطی در مذاکرات احتمالی از جمله خروج اوکراین از دونباس است.
در مقابل، جیمز بوسبوتینیس، کارشناس مسائل دفاعی بریتانیا، معتقد است که اعلام کنترل کامل بر لوهانسک لزوما به معنای ورود روسیه به مرحله تثبیت دستاوردها نیست. به گفته او، وضعیت میدانی همچنان پیچیده و ناپایدار است.
وی افزود که سرعت پیشروی نیروهای روسیه کاهش یافته و در مقابل، ارتش اوکراین توانسته حملات متقابل محدودی انجام دهد و ضربات عمیقی به اهدافی در داخل خاک روسیه وارد کند؛ امری که میتواند بر تداوم عملیات نظامی تأثیر بگذارد.
این کارشناس همچنین به چالشهای روسیه از جمله تلفات انسانی و کیفیت نیروها اشاره کرد و گفت اتکا به نیروهای کمتجربهتر موجب افزایش فرسایش شده و فشار بیشتری بر نظام جذب نیرو وارد میکند.
به باور او، این شرایط توان روسیه برای تثبیت موقعیتهای بهدستآمده و حرکت به سمت عملیات تهاجمی گسترده را محدود میکند و دستاوردهای این کشور را در معرض تهدید قرار میدهد.
بوسبوتینیس تأکید کرد که ادبیات رسمی روسیه درباره «حتمی بودن پیروزی» بیشتر در چارچوب فشار سیاسی بر اوکراین و متحدانش قابل ارزیابی است، بهویژه در شرایطی که مسکو تلاش دارد کییف را مانع اصلی هرگونه راهحل دیپلماتیک معرفی کند.
