«لبخند هستهای» آنکارا؛ پیام پنهان ترکیه به واشنگتن و منطقه
سکوت معنادار و لبخند وزیر خارجه ترکیه در پاسخ به پرسش درباره سلاح هستهای، گمانهزنیها درباره تغییر دکترین امنیتی آنکارا را تشدید کرده است؛ پیامی که هم آمریکا را مخاطب قرار میدهد و هم معادلات بازدارندگی در خاورمیانه را.
به گزارش ایلنا به نقل از رایالیوم، هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، در گفتوگویی تلویزیونی با شبکه «سیانان ترک» با اشاره به آنچه «ظلم هستهای» خواند، تصریح کرد کشورش ممکن است ناچار شود در چنین رقابتی وارد شود. هنگامی که مجری بهصراحت پرسید آیا ترکیه باید سلاح هستهای داشته باشد، فیدان پس از مکثی کوتاه و لبخندی معنادار، از پاسخ مستقیم خودداری کرد و گفت این مسائل «راهبردی و کلان» است و باید در چارچوبی گسترده بررسی شود.
او درباره احتمال هستهای شدن ایران نیز اظهار داشت آنکارا مایل نیست شاهد «تغییرات دراماتیک در توازن منطقه» باشد و هشدار داد برهم خوردن این توازن میتواند برخی کشورها را به سمت تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای سوق دهد. به گفته فیدان، کاهش یا تزلزل «چتر حمایتی آمریکا» ممکن است برخی دولتها را به بررسی سناریوهای «تسلیح هستهای سریع» وادار کند؛ اظهاراتی که از نگاه ناظران، پیامی هشدارآمیز به واشنگتن تلقی میشود.
کرملین نیز اعلام کرد این سخنان را با دقت دنبال کرده است. دیمیتری پسکوف، سخنگوی ریاستجمهوری روسیه، بدون ارائه توضیح بیشتر گفت اظهارات وزیر خارجه ترکیه توجه مسکو را جلب کرده است.
ترکیه عضو ناتو است و در چارچوب سازوکار «مشارکت هستهای» این پیمان، تسلیحات هستهای آمریکا در پایگاه اینجرلیک در خاک آن نگهداری میشود. با این حال این تسلیحات به طور کامل تحت مالکیت و کنترل فنی ایالات متحده است و آنکارا هیچ اختیار مستقلی برای استفاده از آنها ندارد.
در آمریکا نیز برخی چهرههای جمهوریخواه واکنش نشان دادهاند. لیندسی گراهام، سناتور نزدیک به جریانهای تندرو و از حامیان سرسخت اسرائیل، با انتقاد از برخی متحدان منطقهای واشنگتن از جمله ترکیه، مواضع آنان درباره ایران را در تعارض با منافع امنیت ملی آمریکا دانست؛ اظهاراتی که از سوی ناظران نوعی فشار سیاسی بر آنکارا ارزیابی میشود.
با این حال، از منظر حقوقی و فنی، ترکیه در حال حاضر برنامه تسلیحات هستهای ندارد و از امضاکنندگان معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) است. برنامه هستهای این کشور بر توسعه نیروگاههای برق برای اهداف غیرنظامی متمرکز است.
حتی در سناریویی افراطی که ترکیه بخواهد به تسلیحات هستهای آمریکا در خاک خود دست یابد، کارشناسان تأکید میکنند نیروهای ترک به کدهای فعالسازی و سازوکار کنترلی این سلاحها دسترسی ندارند و «دکمه شلیک» همچنان در اختیار رئیسجمهور آمریکا باقی میماند.
در مجموع، «لبخند» محتاطانه وزیر خارجه ترکیه بیش از آنکه اعلام یک تصمیم قطعی باشد، پیامی سیاسی در بحبوحه تحولات پرتنش منطقهای ارزیابی میشود؛ پیامی که هم متوجه واشنگتن است و هم بازیگران رقیب در منطقه.
