الجزیره: اگر ایران تنگه هرمز را ببندد چه میشود؟
با تشدید تهدیدات نظامی میان تهران و واشنگتن، تنگه هرمز بار دیگر به محور توجه جهانی تبدیل شده است؛ مسیری حیاتی که روزانه حدود ۲۱ درصد نفت جهان از آن عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند بازار انرژی جهانی را دچار شوک کند.
به گزارش ایلنا، الجزیره در گزارشی به تبعات بسته شدن تنگه هرمز پرداخته و نوشته است: با تشدید تهدیدات نظامی میان آمریکا و ایران، تنگه هرمز بار دیگر به صدر اخبار بازگشته و بهعنوان نقطهای حیاتی برای بازارهای انرژی جهان و ابزار فشار سیاسی شناخته میشود که میتواند تنشها را از سطح گفتار سیاسی به شوک اقتصادی جهانی منتقل کند.
این گذرگاه دریایی تنها مسیر عبور کشتیها نیست و از نظر تاریخی، با مناقشات بزرگ در خلیجفارس پیوند خورده است. طی جنگ ایران و عراق، تنگه هرمز صحنه جنگ نفتکشها شد؛ کشتیهای نفتی هر دو طرف هدف قرار گرفتند، ناوبری دریایی دچار اختلال شد و قیمت نفت بهطور بیسابقهای افزایش یافت، که اهمیت سیاسی و اقتصادی این تنگه را بیش از پیش برجسته کرد.
تنگه هرمز آبهای خلیجفارس را به خلیج عمان و دریای عرب متصل میکند و طول آن حدود ۱۸۰ کیلومتر است، در حالی که عرض آن در باریکترین نقطه به ۳۳ کیلومتر میرسد و عمق آن تا ۶۰ متر اجازه عبور بزرگترین نفتکشها را میدهد. این تنگه دو مسیر عبور دریایی به عرض سه کیلومتر در هر جهت دارد که با یک منطقه جداساز از هم تفکیک شده و آبهای سرزمینی آن تحت کنترل ایران و عمان است. روزانه حدود ۲۱ میلیون بشکه نفت از این مسیر عبور میکند که معادل ۲۱ درصد مصرف جهانی است.
اهمیت تنگه هرمز محدود به نفت نیست؛ بیش از ۲۰ درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی مایع نیز از این مسیر عبور میکند و آن را به شریان اصلی تأمین انرژی در آسیا، بهویژه چین، هند، ژاپن و کرهجنوبی و همچنین اروپا تبدیل کرده است.
هرگونه بسته شدن کامل تنگه میتواند قیمت نفت را ظرف چند روز تا حدود ۲۰۰ دلار برای هر بشکه افزایش دهد، هزینههای بیمه دریایی را بالا ببرد و کمبود شدید عرضه ایجاد کند؛ سناریویی که میتواند شوک بزرگی به بازار انرژی جهانی وارد کند.
از نظر نظامی، آزادی ناوبری در این تنگه برای آمریکا و متحدانش خط قرمز محسوب میشود و هرگونه تلاش برای بستن آن میتواند به مداخله نظامی مستقیم منجر شود، با این حال ایران نیز برای صادرات نفت و واردات نیازهای اساسی خود به این مسیر وابسته است.
در سالهای اخیر، تهران بارها تهدید به استفاده از تنگه هرمز به عنوان ابزار فشار کرده است؛ مانند حملات به نفتکشها در خلیج عمان در سال ۲۰۱۹ و توقیف کشتیهای تجاری، و سپس افزایش گشتهای دریایی و تهدید به اقدامات بازدارنده.
الجزیره در ادامه گزارش مدعی شده است: ایران برای ایجاد اختلال در ناوبری از روشهای غیرمتعارف استفاده میکند که شامل هزاران مین دریایی، قایقهای سریع مجهز به موشک و توپ، پهپادهای انتحاری و سامانههای مختلکننده ناوبری جهانی است.
با این تجهیزات، تنگه هرمز میتواند از یک مسیر حیاتی انرژی به صحنهای بالقوه برای تنشهای نظامی و اقتصادی جهانی تبدیل شود، جایی که محاسبات امنیتی و اقتصادی در هم تنیده شده و پیشبینی نتایج آن دشوار است.
