تسلیم عینالاسد به عراق؛ تحولی در معادلات امنیتی و حضور آمریکا در منطقه
تسلیم پایگاه عینالاسد به نیروهای عراقی، نقطه عطفی در روابط بغداد و واشنگتن است که سوالات جدیدی در مورد آینده پایگاههای آمریکایی و نفوذ واشنگتن در عراق تا سال ۲۰۲۶ بهوجود آورده است. در این میان، نگرانیها درباره پایگاه «الحریر» و حضور باقیمانده نیروهای آمریکایی در کردستان عراق افزایش یافته است.
به گزارش ایلنا به نقل از الاخبار، تسلیم پایگاه عینالاسد به عراق، اقدامی صرفا نظامی نبوده بلکه تحولی امنیتی است که کارتهای حضور آمریکا در عراق را دوباره جابجا کرده و بحثها در مورد آینده پایگاههای آمریکایی در این کشور را داغ کرده است. این اقدام که در سایه تنشهای داخلی عراق و اختلافات مربوط به حضور نیروهای خارجی انجام شده، موجب سوالات جدی در مورد وضعیت پایگاه «الحریر» در اربیل و آینده نفوذ آمریکا تا سال ۲۰۲۶ شده است.
طبق گزارشهای منتشر شده، تسلیم پایگاه عینالاسد به عراق بهعنوان نماد نفوذ آمریکا در این کشور، نقطه عطفی در روابط پیچیده میان بغداد و واشنگتن بهشمار میرود. این اقدام در حالی صورت گرفته که عراق درگیر بحثهای داخلی شدیدی در مورد حاکمیت و وضعیت سلاحهای شبهنظامیان و همچنین تأثیرات تحولات منطقهای است.
سرلشکر رعد البشر الجبوری، فرمانده عملیات استان الانبار، در گفتوگو با «الاخبار» تأکید کرد که تسلیم پایگاه عینالاسد یک گام در جهت تقویت ثبات داخلی عراق و بازگرداندن حاکمیت ملی به کشور است. او با اعلام اینکه «نیروهای امنیتی عراق آماده هستند تا هرگونه وضعیت اضطراری را مدیریت کنند»، تأکید کرد که این پایگاه اکنون کاملا تحت کنترل نیروهای عراقی است.
در همین راستا، کمیته عالی نظامی عراق برای پایان مأموریت ائتلاف بینالمللی اعلام کرد که تمامی پایگاهها و مراکز نظامی مستشاران ائتلاف در مناطق فدرال تخلیه شدهاند. این کمیته تصریح کرد که نیروهای عراقی آمادهاند تا از بازگشت گروه تروریستی داعش جلوگیری کنند و از مرزها حفاظت کنند. در این میان، نیروهای الحشد الشعبی نیز حضور خود را در مرزهای سوریه به ویژه در استان نینوا تقویت کردهاند تا مانع از ایجاد هرگونه خلا امنیتی شوند.
اما این «دستاورد حاکمیتی» از دید برخی بازیگران عراق به اندازه کافی قانعکننده نبوده است. نگرانیها به ویژه در مورد پایگاه الحریر در اربیل بالا گرفته است، چرا که این پایگاه اکنون به عنوان آخرین نقطه اصلی حضور نظامی آمریکا در عراق شناخته میشود. انتقال تجهیزات و نیروهای آمریکایی از عینالاسد به الحریر بر اساس توافقی که در سال ۲۰۲۴ میان بغداد و واشنگتن به امضا رسید، قرار است منجر به خروج تدریجی آمریکا از عراق تا سپتامبر ۲۰۲۶ شود.
مقاومت: تسلیم «عینالاسد» به معنای بازگشت کامل حاکمیت نیست
به گفته عماد الملا، کارشناس امنیتی، «آمریکا در حال تغییر موضع و جابجایی نیروهای خود است، نه خروج کامل از عراق»، و «نیروهای آمریکایی تمرکز خود را بیشتر بر پایگاه الحریر متمرکز کردهاند. او معتقد است که این تغییرات باعث افزایش تنشها میشود، زیرا گروههای مسلح به وضوح ارتباط بین حضور نیروهای آمریکایی و ادامه تسلیح خود را درک کردهاند. وی همچنین اشاره کرد که ممکن است این تغییرات بخشی از یک استراتژی برای کاهش هزینههای حضور آمریکا باشد.
از سوی دیگر، گروههای مقاومت عراق، تسلیم عینالاسد را بهعنوان بازگشت کامل حاکمیت عراق نمیپذیرند. یکی از فرماندهان برجسته این گروهها به «الاخبار» گفت که «حاکمیت عراق زمانی بازمیگردد که تمام نیروهای آمریکایی از کشور خارج شوند». او تاکید کرد که «سلاح مقاومت باید حفظ شود و نمیتوان آن را تحویل داد مگر اینکه آخرین سرباز خارجی از خاک عراق بیرون برود».
در این میان، ایران نیز از صحنه دور نمانده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در کنفرانس خبری مشترک با همتای عراقی خود در تهران اظهار داشت که «تخلیه پایگاه عینالاسد نشاندهنده همکاری نزدیک ایران و عراق است» و آن را نشانهای از «تحکیم استقلال و حاکمیت عراق» دانست.
تحولات منطقهای و آینده پایگاه الحریر
احمد الموسوی، رئیس مرکز «فکر» برای مطالعات سیاسی، به «الاخبار» گفت که «تسلیم عینالاسد باید در بستر تحولات سریع منطقهای، از جمله وضعیت غزه، لبنان و سوریه، و همچنین تغییر اولویتهای واشنگتن در منطقه بررسی شود». او همچنین هشدار داد که «در حالی که طرح عراق-آمریکا برای خروج تدریجی تا ۲۰۲۶ پیشبینی شده است، اما این روند به شرایط سیاسی و امنیتی و توانایی بغداد در مدیریت این تحولات بستگی دارد.»
الموسوی در ادامه گفت که «تحرکات داعش همچنان ادامه دارد و تغییرات در الگوهای آن بهویژه در مناطق غربی و شمالی عراق قابل توجه است». وی تاکید کرد که «آینده عراق بهویژه در این مناطق حساس نیازمند مدیریت دقیق و محتاطانه است تا از هرگونه استفاده احتمالی گروههای افراطی از خلأهای امنیتی جلوگیری شود.»
