خبرگزاری کار ایران

نقش شرکت‌های تامین سرمایه در بازار سرمایه و پول ایران

نقش شرکت‌های تامین سرمایه در بازار سرمایه و پول ایران

در کشورهای توسعه یافته شرکت های تأمین سرمایه به طور خاص نقش اصلی را در تأمین مالی شرکت ها و صنایع، در بازار سرمایه بر عهده دارند. در ایران نیز با استمرار روند خصوصی سازی و شکل گیری رقابت در میان صنایع و شرکت ها و به تبع آن، تکاپو برای تأمین مالی ارزان تر و سریع تر، شرکت های تأمین سرمایه به تدریج جایگاه مناسب خود را کسب خواهند کرد.

شرکت‌های تامین سرمایه از جمله نهادهای مالی تأثیرگذار و واسطه‌ای در تسهیل تأمین مالی در بازار سرمایه هستند.

به گزارش ایلنا، در کشورهای توسعه یافته شرکت‌های تأمین سرمایه به طور خاص و هلدینگ خدمات مالی به طور عام، نقش اصلی را در تأمین مالی شرکت­‌ها و صنایع، در بازار سرمایه بر عهده دارند. در ایران نیز با استمرار روند خصوصی سازی و شکل­ گیری رقابت در میان صنایع و شرکت­‌ها و به تبع آن، تکاپو برای تأمین مالی ارزان­‌تر و سریع­‌تر، شرکت­های تأمین سرمایه به تدریج جایگاه مناسب خود را یافته و تثبیت خواهند کرد. تأمین مالی از بازار سرمایه طی سالهای اخیر با توسعه فرابورس و انتشار اوراق صکوک مختلف در این بازار رشد قابل توجهی را داشته است و انتظار می‌رود این رشد طی سالیان آتی به مدد شرکت‌های تأمین سرمایه همچنان ادامه داشته باشد.

بررسی روش­های تأمین مالی در بازار پول نشان دهندة آن است که اگرچه رقم مطلقِ «افزایش ماندة تسهیلات بانکی» با وجود فراز و نشیب، از رشد نسبی برخوردار است ولی سهم این بخش در تأمین مالی صنایع و شرکت­‌ها کاهش چشمگیری در سال­های اخیر داشته است. در میان انواع تسهیلات مالی نیز حجم عقود مبادله­ای و عقود مشارکتی و بویژه عقد مشارکت مدنی روند افزایشی داشته است و از مبلغ حدود چهار هزار میلیارد ریال در سال ۱۳۹۱به حدود پنج هزار میلیارد ریال در سال ۱۳۹۲رسیده است که رشدی ۲۵ درصدی را طی این مدت شاهد بوده‌ایم.

بررسی‌ها نشان می‌دهد از سال ۱۳۸۸ به بعد تسهیلات اعطایی بانک‌ها و موسسات مالی در قالب عقود مشارکتی رشد قابل توجهی کرده و بالا‌ترین میزان پرداخت تسهیلات را به خود اختصاص داده است.

تأمین مالی صورت پذیرفته در بازار سرمایه طی سال­های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲ عمدتاً به صورت افزایش سرمایه شرکت­های بورسی و غیر بورسی بوده است و اوراق بهادار با درآمد ثابت منتشره(اوراق مشارکت شرکتی و اوراق اجاره) در ابتدای دوره مزبور سهمی از تأمین مالی شرکت­‌ها و صنایع بورسی و غیربورسی نداشته است، ولی در سال­های اخیر با طراحی و بکارگیری ابزارهای جدید در این حوزه، این اوراق نیز سهمی از تأمین مالی شرکت­‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.

یکی از وظایف اصلی شرکت‌های تأمین سرمایه، تعهد پذیره‌نویسی اوراق بهادار می‌باشد. در جدول ذیل سهم شرکت‌های تأمین سرمایه از تعهد پذیره‌نویسی اوراق بهادار منتشره دارای مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار در سال ۱۳۹۲ نشان داده شده است. به جز سهم پایین شرکت‌های تأمین سرمایه در تعهد پذیره‌نویسی افزایش سرمایه شرکت‌های پذیرفته شده در بورس و فرابورس، در سایر موارد، شرکت‌های تأمین سرمایه سهم قابل قبولی را به خود اختصاص داده‌اند.

بر اساس این گزارش، تا انتهای سال ۱۳۹۲ هشت شرکت تامین سرمایه در بازار سرمایه ایران مجوز فعالیت داشته‌اند که آخرین مجوز شرکت تامین سرمایه مربوط به شرکت تامین سرمایه کاردان می‌باشد که در تاریخ ۱۳۹۲.۱۱. ۴ مجوز خودر را از سازمان بورس و اوراق بهادار دریافت کرده است.

حوزۀ اصلی فعالیت شرکت­های تأمین سرمایه در ایران، ارائه خدمات تعهدپذیره­نویسی، بازارگردانی اوراق بهادار، ارائه خدمات مشاور عرضه و پذیرش و ارزش‌گذاری اوراق بهادار می‌­باشد. بررسی صورت سود و زیان ترکیبی شرکت­های تأمین سرمایه فعال، نشان می‌­دهد سهم درآمدی شرکت­های تأمین سرمایه از خدمات اصلیِ برشمرده شده، روندی افزایشی داشته است با این حال عمده درآمدهای شرکت‌های تامین سرمایه، درآمدهای فرعی ناشی از سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار بوده است. شکل زیر ترکیب درآمدی شرکتهای تامین سرمایه از کل درآمد‌ها را در سال ۱۳۹۲ نشان می‌دهد.

کاهش سهم درآمدهای تخصصی در سبد درآمدی شرکت‌های تامین سرمایه از جهات مختلف قابل بررسی است. یکی از این موارد به عوامل بیرونی همچون سهم پایین انتشار اوراق بهادار با درآمد ثابت در بازار سرمایه و نیز تعیین دستوری نرخ بهره این اوراق از سوی بانک مرکزی مربوط بوده که طبیعتاً ابتکار عمل را از این شرکت‌ها سلب نموده و سبب گردیده که از ظرفیت‌های مقرراتی فعلی خود نیز برای کسب سود و گسترش فضای کسب و کار بهره کافی نبرند.

بررسی‌ها نشان می‌دهد؛ از چهار حوزه درآمدی فعال بانک‌های سرمایه‌گذاری بین المللی یعنی مشاوره در زمینه ادغام و تملک، تعهد پذیره نویسی سهام و اوراق با درآمد ثابت و اعطای وام و تسهیلات بجز مورد آخر که برای شرکت‌های تامین سرمایه ایرانی ممنوع است، در سه حوزه دیگر تقاضای کافی از سوی بازار برای خدمات شرکت‌های تامین سرمایه وجود نداشته که این امر به ایجاد ظرفیت مازاد در این شرکت‌ها منجر و انگیزه‌ای برای ورود این شرکت‌ها به حوزه‌های غیرتخصصی را فراهم می‌آورد.
ترکیب سهامداران شرکتهای تامین سرمایه نیز نشان دهنده آن است که حدود ۶۴% سهام شرکت‌های تامین سرمایه بطور مستقیم یا غیر مستقیم در اختیار بانک‌ها است، که این موضوع نشان دهنده آن است که شرکت‌های تامین سرمایه در ایجاد درآمد به سهامداران خود وابسته بوده و قسمتی از درآمدهای خود را به واسطه انعقاد قرارداد با اشخاص وابسته کسب می‌نمایند(حدود ۳۳% درآمد‌ها در نتیجه معامله با اشخاص وابسته می‌باشد)؛ علیهذا نظر به اینکه کیفیت سودآوری این صنعت در مقایسه با سنوات گذشته رشد چشمگیری داشته(به عنوان مثال درآمد تعهد پذیره نویسی نسبت به مجموع درآمدهای شرکت‌های تامین سرمایه از ۰.۱% در سال ۱۳۸۷ به ۳۱% در سال ۱۳۹۲ افزایش یافته)، لیکن کماکان تا رسیدن به حد مطلوب فاصله زیادی وجود دارد.


ارسال نظر
پیشنهاد امروز