در گفت‌وگو با ایلنا مطرح شد:
زلزله اقتصادی در خلیج‌فارس و سرنوشت مبهم نفت/ تمام کشورهای منطقه در یک کشتی سوراخ نشسته‌اند
یک کارشناس حوزه انرژی گفت: بسته بودن تنگه هرمز تنها به زیان مصرف‌کنندگان نیست؛ کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات، عراق و کویت که بخش اعظم نفت خود را از همین معبر صادر می‌کنند، با اختلال درآمدهای ارزی مواجهند. در این میان، تنها رقبایی مانند ایالات متحده سود برده و حجم صادرات خود را به بالاترین ارقام تاریخی رسانده است.
محمود خاقانی در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا، درباره چشم انداز بازار نفت باتوجه به بسته ماندن تنگه هرمز و تداوم محاصره دریایی اظهار داشت: سناریوی بسته شدن این تنگه یا محاصره دریایی، فراتر از یک تنش نظامی، یک زلزله اقتصادی است. باید ابتدا مرز بین اقتصاد و سیاست را مشخص کنیم. یعنی اگرچه ابزاری برای بازگرداندن وزن به میز مذاکره در شرایط تحریم‌های فزاینده است اما به لحاظ اقتصادی کشور خودمان را نیز تحت فشار قرار داده است.
وی افزود: تداوم بسته ماندن تنگه هرمز نشان می‌دهد که هزینه تداوم فشار به ایران تنها محدود به خود ایران نیست، بلکه هزینه‌اش به جیب مصرف‌کنندگان در چین، هند و اروپا نیز خواهد رفت.
این کارشناس حوزه انرژی با بیان اینکه مصرف کنندگان در تلاشند که ریسک سقوط بازار انرژی جهان را به جان نخرند، تصریح کرد: بستن تنگه می‌تواند نظم حاکم بر خلیج فارس را مختل کند و باعث شود بازیگری مانند چین را که بزرگترین خریدار نفت منطقه است، روانه دیگر بازارها کند.
وی تاکید کرد: اثرات بر بازار جهانی فراتر از یک افزایش ساده در قیمت است؛ ما با یک شوک عرضه ساختاری روبرو هستیم. وقتی ۲۰ میلیون بشکه نفت از بازار حذف می‌شود، قیمت نفت به طور قطع به سطوح بی‌سابقه می‌رسد.
خاقانی بیان کرد: این افزایش قیمت، ناشی از رشد اقتصادی نیست، بلکه ناشی از کمبود است. این یعنی جهان با پدیده رکود تورمی مواجه می‌شود؛ قیمت‌ها بالا می‌رود، اما تولید جهانی به دلیل هزینه‌های بالای انرژی متوقف یا بسیار کند می‌شود. این به معنای بحران در اقتصاد آمریکا، اروپا و به‌ویژه اقتصادهای نوظهور آسیا است.
وی خاطرنشان کرد: موضوع دیگر اینکه نرخ‌های بیمه کشتی‌های تجاری در کل جهان جهش می‌یابد. این یعنی هزینه حمل و نقل کالا نه فقط نفت، بلکه مواد غذایی و کالاهای مصرفی در سراسر جهان افزایش می‌یابد و زنجیره تأمین جهانی با چالش مواجه می‌شود.
این کارشناس حوزه انرژی خاطرنشان کرد: همچنین بسته ماندن تنگه هرمز، باعث فرار سرمایه از بازارهای نوظهور شده که خود باعث بی‌ثباتی در سیستم مالی جهانی می شود.
وی تاکید کرد: به هرحال اکنون سایه سنگین بحران‌های منطقه‌ای همچنان بر آبراه حیاتی خلیج فارس سنگینی می‌کند، تداوم انسداد تنگه هرمز به نقطه‌عطفی در معادلات اقتصاد سیاسی انرژی تبدیل شده است. از یک‌سو، این سناریو برای ایران، به‌ویژه در بخش صادرات نفت و تحرک‌های راهبردی، پیامدهایی دوگانه به همراه داشته و از سوی دیگر، زلزله‌ای سهمگین در بازارهای جهانی و اقتصاد دیگر کشورهای تولیدکننده و مصرف‌کننده انرژی ایجاد کرده است.
این کارشناس حوزه انرژی گفت: خروج میلیون‌ها بشکه نفت از خلیج فارس، شوک عرضه‌ای را به بازار تحمیل کرده که هیچ منبع جایگزینی در کوتاه‌مدت قادر به جبران آن نیست. این امر به جهش قیمت فرآورده‌های نفتی، بنزین و گاز طبیعی در بازارهای اروپا، آسیا و آمریکا منجر شده است.
وی خاطرنشان کرد: بسته بودن تنگه هرمز تنها به زیان مصرف‌کنندگان نیست؛ کشورهایی مانند عربستان سعودی، امارات، عراق و کویت که بخش اعظم نفت خود را از همین معبر صادر می‌کنند، با اختلال درآمدهای ارزی مواجهند در این میان، تنها رقبایی مانند ایالات متحده سود برده و حجم صادرات خود را به بالاترین ارقام تاریخی رسانده است.
خاقانی گفت: آنچه اکنون باید در نظر داشته باشیم اینکه نباید با کوبیدن بر طبل جنگ یعنی آنچه امریکا و اسراییل بدنبال آنند یک زمین سوخته از خود در خاورمیانه باقی بگذاریم. اکنون همه کشورهای منطقه در کشتی سوراخ نشسته‌اند که امثال نتانیاهو بدنبال تداوم بحران برای حفظ قدرت خود است.
وی با بیان اینکه در شرایط فعلی موضوع دیگر اینکه چاه های نفت کشور در آستانه صدمه جدی هستند و سرمایه گذار به کشور ورود نمی کند، گفت: این در حالی است که کشورهایی مثل روسیه هم در پی حفظ منافع خود است، چین هم باتوجه به تامین انرژی خود از دریای سرخ و دیگر مسیرها حتی از ونزوئلا و افریقا در قبال مسایل مربوط به ایران سکوت کرده است، پاکستان نیز با بستن مرزهای خود با ایران از امریکا پول دریافت می‌کند که روپیه را تقویت کند. درواقع تمام کشورها در صدد حداکثر کردن منافع خود هستند، عراق نیز بعنوان یک کشور غیرمستقل که پول نفتش توسط امریکا مدیریت می‌شود با بستن مرزها بروی ایران بدنبال حفظ منافع خود است.
این کارشناس انرژی تاکید کرد: نتانیاهو نیز به پیشدستی ایران برای حمله امید بسته است تا بحران ادامه داشته باشد.
وی درباره استفاده از مسیرهای جایگزین توسط دیکر کشورها گفت: مسیرهای جایگزین گران و تنگه هرمز مسیر مستقیم است. برای احداث خط لوله کشورها باید حق ترانزیت بپردازند، بنابراین اگر بحران ادامه پیدا کند تمامی کشورهای منطقه متضرر خواهند بود.
