هیچ کشوری مرزهای خود را به روی ایران نبسته است/ دلیل کندی تردد در مرز میرجاوه

سید حسین حسینی، مدیرکل دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا، درباره آخرین وضعیت مرزهای جاده‌ای کشور و انتشار اخباری در فضای مجازی مبنی بر عدم همکاری برخی کشورهای همسایه در تردد ناوگان باری اظهار داشت: در حال حاضر جریان صادرات و واردات در حال انجام است و هیچ کشوری مرز خود را به روی ایران نبسته و مرز زمینی بسته‌ای هم ‌ نداریم.

وی با اشاره به وضعیت مرز میرجاوه گفت: در مرز میرجاوه پاکستان مرز را نبسته است، اما فعالیت در این مرز به دلیل مسائل امنیتی در داخل پاکستان محدود شده و پذیرش ناوگان نیز با کندی انجام می‌شود. سایر مرزهای کشور فعال هستند و جریان تردد و تجارت در آنها ادامه دارد، هرچند ممکن است برخی اتفاقات موجب کند شدن روند فعالیت در یک مرز شود.

حسینی درباره وضعیت مرز پیشین نیز توضیح داد: آنچه در فضای مجازی درباره مرز پاکستان مطرح می‌شود، عمدتاً مربوط به مرز پیشین است. این مرز ماهیت بازارچه‌ای دارد و صرفاً بارهای ایرانی از آن عبور می‌کنند و سایر ملیت‌ها از این مسیر تردد ندارند.

مدیرکل دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری ادامه داد: در بازارچه‌ها، زمانی که کالا وارد یک کشور می‌شود، بخشی از عوارض، تعرفه‌های گمرکی و سود بازرگانی دریافت می‌شود و با توجه به روابط تجاری میان کشورها، ممکن است تعرفه‌های ترجیحی یا آزاد اعمال شود. ایران با پاکستان نیز دارای تعرفه‌های مشخص است.

وی افزود: در گذشته به دلیل بازارچه‌ای بودن مرز پیشین، برخی تجار پاکستانی تعرفه‌ها را به شکل فعلی پرداخت نمی‌کردند یا موضوع را با گمرک به‌درستی تطبیق نمی‌دادند، اما اکنون گمرک پاکستان اعلام کرده است که تعرفه‌ها باید به‌طور کامل و صحیح پرداخت شود. طبیعتاً پرداخت این تعرفه‌ها بر قیمت تمام‌شده کالا برای تجار پاکستانی تأثیر می‌گذارد و همین موضوع موجب شده پذیرش در این مرز تا حدودی کند شود.

حسینی تأکید کرد: بنابراین مشکل در این بخش از سمت ایران نیست، بلکه موضوع میان تجار و گمرک پاکستان است و گمرک این کشور اعلام کرده که تجار باید تعرفه مربوط به واردات کالا را پرداخت کنند.

وی با اشاره به موقعیت پاکستان گفت: پاکستان از یک طرف با هند مواجه است که ارتباط تجاری گسترده‌ای با آن ندارد و از طرف دیگر با افغانستان مواجه است که به دلیل درگیری‌ها، مرزهایش بسته شده است. در نتیجه، مسیر ایران و مسیر دریایی، عملاً راه‌های اصلی ارتباطی پاکستان محسوب می‌شوند.

مدیرکل دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری گفت: بخشی از توقف‌ها در مرز پیشین به موضوع عوارض گمرکی مربوط است که گمرک پاکستان از تجار خود خواسته آنها را پرداخت کنند و در نتیجه، صادرات پاکستانی نیز فعلاً تا حدودی متوقف یا با کاهش مواجه شده است.

حسینی در پاسخ به این سوال که چرا با وجود وضعیت حال حاضر مرز پاکستان و توقف ۴٠ روزه کامیون‌ها، به رانندگان اعلام نمی‌شود که نسبت به حرکت به سمت این مرز اقدام نکنند،  اظهار داشت: در ابتدا باید بگویم که ۴۰ روز توقف کامیون‌ها در این مرز درست نیست. البته در برخی موارد توقف‌های طولانی داریم؛ برای بعضی کالاها ۱۵ تا ۲۰ روز و در برخی موارد حتی تا ۲۵ روز توقف وجود دارد. همچنین ممکن است در مواردی که اسناد کالا کامل یا صحیح نباشد، کامیون مدت بیشتری متوقف شود، اما نمی‌توان گفت کامیون‌ها به‌طور عمومی ۴۰ روز در مرز متوقف هستند.

وی درباره دلایل شلوغی مرزهای پاکستان گفت: چند عامل در این زمینه مؤثر است. یکی از عوامل، بسته شدن تجارت پاکستان با افغانستان است. بخشی از بارهایی که پیش از این از پاکستان به سمت افغانستان و آسیای میانه منتقل می‌شد، اکنون از مسیر ایران عبور می‌کند و همین موضوع موجب افزایش حجم ورودی‌ها و شلوغی مرزهای ایران شده است.

مدیرکل دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری عامل دوم را افزایش تقاضای پاکستان برای انرژی عنوان کرد و گفت: پاکستان به دلیل شرایط جنگی و محدودیت‌های ایجادشده در مسیر تأمین انرژی، در دریافت عمده گاز خود از قطر و برخی کشورهای عربی با مشکلاتی مواجه شده است. در نتیجه، تقاضای این کشور برای دریافت گاز از ایران افزایش پیدا کرده است.

وی ادامه داد: در گذشته ممکن بود روزانه ۲۰ تا ۳۰ محموله را به سمت پاکستان عبور دهیم، اما اکنون تقاضای پاکستان برای دریافت گاز به حدود ۶۰ تا ۷۰ محموله رسیده و دو تا سه برابر شده است.

حسینی افزود: پاکستان در گذشته بخش قابل توجهی از انرژی مورد نیاز خود را از طریق نفتکش‌های بزرگ و از مسیر دریایی و کشورهایی مانند قطر تأمین می‌کرد، اما اکنون به دلیل دشوار شدن این مسیر، بخشی از نیاز خود را از طریق کپسول‌ها و تانکرهای گاز ایرانی تأمین می‌کند.

وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از صف‌های موجود در مرز پاکستان مربوط به ناوگان حامل سوخت است، اظهار داشت: حدود ۸۰ درصد ناوگانی که قصد حرکت به سمت پاکستان را دارد، مربوط به سوخت است. افزایش تقاضا برای سوخت نیز طبیعتاً موجب افزایش صف و زمان انتظار در مرز شده است.

حسینی سومین عامل شلوغی مرزها را محدود شدن فعالیت مرز میرجاوه دانست و گفت: میرجاوه یکی از مرزهای اصلی و اساسی در این مسیر است، اما به دلیل مسائل امنیتی نیمه‌فعال شده و در نتیجه، بخشی از بار و تردد به مرز پیشین و دیگر مرزهای فعال منتقل شده است. همین سرریز بار موجب افزایش تراکم و شلوغی در سایر مرزها شده است.

مدیرکل دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری در پاسخ به این سوال  که چرا برای مدیریت صف‌های طولانی اطلاع‌رسانی و نوبت‌دهی مناسب انجام نمی‌شود، گفت: نوبت‌دهی مجازی را از ۲۹ مردادماه راه‌اندازی کرده‌ایم، اما اجرای موفق این طرح مستلزم همکاری تمامی دستگاه‌ها و ارگان‌های مستقر در مرز است.

وی توضیح داد: برای مدیریت صف و ترافیک ناوگان باید به راننده اعلام شود که در چه تاریخی و چه ساعتی به مرز مراجعه کند و مثلاً اگر نوبت او برای ۱۰ روز آینده است، در همان زمان به مرز مراجعه کند.

حسینی تأکید کرد: برای اجرای این طرح، تمامی دستگاه‌ها و مجموعه‌های فعال در مرز باید همکاری کنند و از سامانه‌ای که سازمان راهداری مستقر کرده، تبعیت داشته باشند. اگر برخی مجموعه‌ها خارج از صف و خارج از نوبت اقدام کنند، طرح نوبت‌دهی عملاً موفقیت‌آمیز نخواهد بود.

وی افزود: این طرح حدود دو هفته است که اجرا شده و برای موفقیت آن باید اعتماد رانندگان جلب شود. راننده باید اطمینان داشته باشد که اگر نوبت گرفته و به او اعلام شده است ۱۰ یا ۱۵ روز دیگر مراجعه کند، در زمان مقرر پذیرش خواهد شد. اگر در همین مدت مشاهده کند که منطقه آزاد یا بازارچه، خارج از صف و نوبت ناوگان را عبور می‌دهد، دیگر به سامانه اعتماد نمی‌کند و ترجیح می‌دهد در محل مرز منتظر بماند تا نوبتش برسد.

مدیرکل دفتر ترانزیت و حمل‌ونقل بین‌المللی سازمان راهداری با تأکید بر ضرورت همکاری مسئولان استانی گفت: اجرای این طرح نیازمند همکاری مسئولان استان است. اگر مسئولان امنیتی استان و نیروهای نظامی و انتظامی استان همراهی نکنند، مدیریت صف‌ها و اجرای صحیح این طرح امکان‌پذیر نخواهد بود.

گفت‌وگو: مهدیانی