بازگشت ارز صادر کنندگان خرد دو برابر شده است

به  گزارش ایلنا، در برنامه میز اقتصاد امروز (چهاردهم شهریور) روند تغییرات و نرخ ارز و برنامه دولت برای کاهش التهابات با حضور آقای مهدی دارابی، دستیار رئیس کل بانک مرکزی و آقای پور ابراهیمی رئیس کمیسیون اقتصاد مجمع تشخیص مصلحت  مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

دستیار رئیس کل بانک مرکزی با اشاره به عوامل بنیادین نوسانات ارزی اعلام کرد که جهت‌گیری و روند بلندمدت نرخ ارز، پیش از هر چیز متأثر از فعال بودن موتور‌های تورمی در اقتصاد کشور است؛ معضلی که محصول عملکرد یک یا دو سال اخیر و حتی یک دهه گذشته نیست، بلکه ریشه در ناترازی‌های انباشته‌شده طی چند دهه دارد.

وی ناترازی‌های ساختاری و کسری بودجه مزمن دولت را مهم‌ترین پیش‌ران‌های رشد نرخ ارز دانست و تأکید کرد که تداوم این ناترازی‌ها طی دهه‌های متمادی، ساختار ارزی را ملتهب کرده و مسیر صعودی قیمت ارز را در افق بلندمدت رقم زده است.

دارابی با اشاره به ریشه‌های چندوجهی تورم مزمن، از دست رفتن صادرات بنزین و گازوئیل و تبدیل این مزیت به واردات را عامل زوال میلیارد‌ها دلار منابع ارزی دانست و اضافه کرد که زیان تجمیعی این ناترازی طی سال‌ها، روند بازار ارز را به‌وضوح ملتهب کرده است.

وی در برنامه میز اقتصاد گفت: در سال‌های ۹۸ و ۹۹ کشور صادرکننده‌ی بنزین و گازوئیل بود و چند میلیارد دلار از این محل درآمد ارزی داشت؛ اما در سال‌های اخیر نه‌تنها این صادرات حذف شده، بلکه واردات بنزین جایگزین آن شده و بخشی از محصولات پتروپالایشی نیز به‌جای صادرات به مصرف سوخت داخلی اختصاص یافته است.

به گفته‌ی دارابی پس از هر تمدید، بانک‌ها برای همین بدهی‌های وصول‌نشده شناسایی سود کرده و دولت نیز حتی از محل این سودِ صوری، و مالیات دریافت می‌کند؛ به‌گونه‌ای که از انباشت بدهی‌ای که از سال‌ها قبل منشأ گرفته، مجدداً چرخه‌ی مالی تغذیه می‌شود.

دارابی ادامه داد: بانک‌های ناتراز از جمله عوامل اصلی دامه‌ی تورم‌اند و بزرگ‌ترین بخش ناترازی سیستم بانکی امروز متوجه بانک‌های دولتی است؛ این ناترازی حاصل چند سال اخیر نیست، بلکه برآیند سال‌ها انباشت بدهی و سیاست‌های غیرانضباطی مالی است که هم‌زمان منابع ارزی و ریالی اقتصاد را تحت فشار قرار داده است.

دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در ادامه با اشاره به وجود روند صعودی مزمن نرخ ارز دو عامل را عامل افزایش شیب این روند در سال جاری اعلام و تشریح کرد: آسیب به صنایع در فضای جنگی یکی از مهم‌ترین عوامل تعیین‌کننده نرخ ارز در کشور، فروش نفت و ارز‌های نفتی و محصولات پتروشیمی است و دوم محدودیت‌های صادراتی به دلیل شرایط جنگی، بخشی از صادرات پتروشیمی زیار و فولاد کاهش یافته و نیاز وارداتی نیز نصیب کشور شده است.

وی افزود: به دلیل محدودیت‌های ایجاد شده در محاصره، فروش نفت کشور نیز دچار محدودیت شده و این امر نیز بر بازار ارز اثر گذارده است.

در ادامه برنامه رئیس کمیسیون اقتصاد مجمع تشخیص مصلحت نظام، بر وضعیت مثبت تراز تجاری کشور تأکید کرد وگفت: ما در طول این چند دهه، حتی در دوران دفاع مقدس و پس از آن، همیشه تراز تجاری مثبت داشته‌ایم. امروز هم مجموع کل منابع حاصل از صادرات غیرنفتی و نفتی کشور، تقریبا یک و نیم برابر میزان کل نیاز کشور برای مجموع واردات (کالای اساسی و غیر اساسی) است.

پورابراهیمی در پاسخ به راهکار‌های مقابله با تأثیر شایعات و افزایش تقاضای احتیاطی و خروج سرمایه، اظهار داشت: همانطور که اشاره شد، وضعیت ارزی ما آنقدر بد و غیرمطلوب نیست که گاهی در رسانه‌ها منعکس می‌شود و بر موج شایعات سوار می‌شود.

وی تأکید کرد: برای فاصله گرفتن از این جو روانی و کاهش فشار‌های وارده، نیازمند اطلاع‌رسانی شفاف و دقیق هستیم تا تقاضای احتیاطی و خروج سرمایه کنترل شود و تغییرات قیمت ارز در یکی دو هفته گذشته، نشان‌دهنده تأثیر همین عوامل روانی و رسانه‌ای بر بازار است.

دارابی با اشاره به ماده ۱۱ مصوبه برنامه هفتم توضیح داد که در سال‌های گذشته مقررات دست‌وپاگیر بانک مرکزی پیش روی صادرکنندگان قرار داشته و آنان مجبور به عرضه ارز خود با نرخ دستوری در سامانه‌ای بودند که دستیابی به آن متعارف نبود

وی نخستین اصلاح در دی‌ماه از سمت بانک مرکزی مبنی بر اصلاح این نرخ دستوری را عامل اصلی افزایش دوباره بازگشت ارز صادرکنندگان به چرخه‌ی اقتصادی عنوان کرد و خاطرنشان کرد که پس از این اصلاح، بازگشت ارز صادرکنندگان دو برابر شده است.
دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به اقدامات این نهاد برای ساماندهی تقاضای احتیاطی مردم در بازار ارز و سکه، از طراحی یک بستر جایگزین خبر داد که به‌واسطه آن شهروندان ناگزیر به مراجعه به بازار غیررسمی برای پوشش نگرانی‌های خود نخواهند بود.
دارابی گفت: نمیتوانیم به مردم بگوییم حق ندارید به دنبال تقاضای احتیاطی بروید؛ اما این وظیفه بانک مرکزی است که جایگزینی برای مردم فراهم کند. او با اشاره به تأکید روز گذشته دکتر همتی، از صدور مجوز معاملات سکه توسط بانک مرکزی خبر داد.
به‌گفته او از این پس بانک مرکزی به شهروندانی که نگرانی بابت تقاضای احتیاطی دارند، سکه ارائه خواهد داد؛ به صورتی که اگر پس از گذشت چند ماه قیمت سکه افزایش نیابد و یا حتی روند نزولی داشته باشد، فرد میتواند به‌جای دریافت سکه، سود سپرده بانکی یا سود سرمایه‌گذاری را به اختیار خود دریافت کند.
دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی اضافه کرد هدف از این اقدام آن است که حداقل بخشهایی از تقاضای احتیاطی مردم از کانال رسمی پاسخ داده شود تا نیازها به بازار غیررسمی سرایت نکند و التهاب بازار ارز و سکه مهار شود. وی افزود: هیئت عالی بانک مرکزی دو مصوبه مهم در این خصوص داشت؛ صندوق درآمد ثابت ارزی را گذاشتیم و سپرده سرمایه‌گذاری خاص ارزی را گذاشتیم.
دارابی گفت: همه مصوبات لازم صندوق‌ها در بانک مرکزی انجام شده، الان سمت وزارت اقتصاد و بورس است تا این کار را اجرایی کند، چون همه مجوز‌های آن را بانک مرکزی داده، هیچ مانعی در بانک مرکزی نیست.
وی همچنین با اشاره به استقبال گسترده از صندوق‌های درآمد ثابت به‌عنوان بستر جایگزین تقاضای احتیاطی، اعلام کرد که صندوق‌ها و بانک‌های متعددی درخواست مجوز برای این فعالیت را ثبت کرده‌اند و به گفته او این استقبال نشان‌دهنده موفقیت این طرح در جذب منابع مردم است.
در ادامه برنامه رئیس کمیسیون اقتصاد مجمع تشخیص مصلحت نظام، با اولویت دانستن تسهیل صادرات کشور در شرایط کنونی، از تعیین تکلیف ارزهای رسوب‌شده در قالب سیاست‌های سرکوب ارزی سال‌های گذشته خبر داد.
وی نخستین و مهم‌ترین اولویت در شرایط فعلی را تسهیل صادرات کشور برشمرد و گفت که مواد قانونی، از جمله ماده ۱۱ قانون برنامه هفتم پیشرفت، به صراحت مجوز هر اقدامی را می‌دهد که به افزایش ورود ارز بیشتر به کشور کمک کند؛ از این رو تمرکز بانک مرکزی بر این بخش است تا اقدامات در همین راستا انجام شود.
پورابراهیمی به ارزهای رسوب‌شده در سال‌های گذشته تحت سیاست‌های سرکوبی بانک مرکزی اشاره و تأکید کرد: طبیعتاً انتظار می‌رود نسبت به این ارزها تعیین تکلیف شود تا منابع محبوس‌شده به چرخه اقتصادی بازگردد و فشار بر بازار ارز کاهش یابد.

رئیس کمیسیون اقتصاد مجمع تشخیص مصلحت همچنین بر ضرورت تدوین و طراحی ابزارهای جدید برای جذب منابع و مدیریت نقدینگی تاکید کرد و گفت : بانک مرکزی می تواند در بستر بازار سرمایه سکوهای تامین مالی جمعی ارزی و صندوق های ارزی را گسترش دهد . 

دارابی گفت : همان‌طور که از سال قبل شاید هیچ کسی این شرایط را حدس نمی‌زد بانک مرکزی ذخایر خود را افزایش داد. بسیاری از مسیرهای ارزی ما که امروز آمریکا تحریم کرده ما اینها را از قبل پیش‌بینی کرده بودیم که این مسیرها دچار مشکل می شوند و مسیرهای جایگزین و امن برای تسویه ارزی را ایجاد کردیم.