در گفتوگو با ایلنا مطرح شد؛
تجارت با عراق با قوت برقرار است/ دلیل کاهش ارزش صادرات به بغداد
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق با تاکید بر اینکه تجارت ایران و عراق با وجود شایعات همچنان با قوت برقرار است، گفت: ساختار تجارت همچنان بهشدت به نفع ایران است. واردات ایران از عراق سهم بسیار محدودتری دارد و همین عدم توازن، در کنار رقابت فزاینده ترکیه، چین و سایر تأمینکنندگان، یکی از مسائل راهبردی روابط اقتصادی دو کشور است.
جهانبخش سنجابی شیرازی، دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق در گفتوگو با ایلنا و در پاسخ به این سوال که «وضعیت تجارت ایران و عراق در شرایط حساس کنونی و با وجود شایعات بسته شدن مرزهای عراق با ایران چگونه است؟» گفت: عراق همچنان یکی از مهمترین بازارهای صادراتی ایران و یکی از اصلیترین شرکای تجاری کشور است.
عراق دومین مقصد صادراتی ایران شد
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق به کاهش ارزش صادرات ایران به عراق در سال گذشته اشاره کرد و گفت: با وجود کاهش ارزش صادرات در برخی دورهها، بهویژه در سال ۱۴۰۴، تجارت کالاهای غیرانرژی با عراق همچنان فعال و دارای ظرفیت رشد است؛ به طوری که در پنجماهه نخست ۱۴۰۴، صادرات ایران به عراق با احتساب گاز حدود ۳.۷۵ میلیارد دلار گزارش شد و بدون احتساب گاز حدود ۲.۷۹۷ میلیارد دلار بود؛ بنابراین بخش مهمی از افت ارزش صادرات به کاهش صادرات گاز مربوط بوده است.
سنجابی شیرازی ادامه داد: در ششماهه نخست ۱۴۰۴ نیز عراق با حدود ۴.۵۸۹ میلیارد دلار، دومین مقصد صادراتی ایران بوده است.
تجارت با عراق همچنان برقرار است
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق با بیان اینکه سازمان توسعه تجارت بر ضرورت اصلاح ساختار تجارت و افزایش واردات از عراق در کنار صادرات تأکید کرده است، گفت: در سال ۱۴۰۵، فرصت اصلی ایران در عراق صرفاً افزایش حجم صادرات سنتی نیست؛ بلکه حرکت از صادرات کالاهای کمارزشتر به محصولات با ارزش افزوده، خدمات فنی و مهندسی، زنجیره تأمین، انبارداری، لجستیک، سرمایهگذاری مشترک و تولید در عراق اهمیت بیشتری یافته است..
به گفته سنجابی شیرازی، عراق دومین مقصد صادراتی ایران با ارزش حدود ۴.۵۹ میلیارد دلار در شش ماهه اول سال ۱۴۰۴ بوده است.
وی افزود: دادههای منتشرشده برای ۱۴۰۵ نشان میدهد تجارت همچنان برقرار است، اما باید آمار نهایی گمرک برای مقایسه دقیق سالانه ملاک قرار گیرد.
مهمترین کالاهای صادراتی ایران به عراق
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق در مورد سبد صادراتی ایران به عراق، گفت: سبد صادراتی ایران به عراق عمدتاً شامل محصولات فولادی و فلزی، مصالح ساختمانی، سیمان، کاشی و سرامیک، محصولات پتروشیمی و پلیمرها، محصولات پلاستیکی، میوه و ترهبار، مواد غذایی و لبنیات، خشکبار، مواد شوینده و برخی کالاهای صنعتی و مصرفی است. در گزارش سهماهه نخست ۲۰۲۶ نیز هیدروکربنهای گازی، میلگرد و مفتول فولادی، سیب و گلابی، کاشی و سرامیک، لوازم پلاستیکی خانگی و پلیمرهای اتیلن از اقلام مهم اعلام شدهاند.
سنجابی شیرازی در مورد تراز تجاری ایران و عراق نیز گفت: ساختار تجارت همچنان بهشدت به نفع ایران است. واردات ایران از عراق سهم بسیار محدودتری دارد و همین عدم توازن، در کنار رقابت فزاینده ترکیه، چین و سایر تأمینکنندگان، یکی از مسائل راهبردی روابط اقتصادی دو کشور است. در سال ۱۴۰۵، سیاست تجاری مناسب باید علاوه بر حفظ بازار صادراتی، مسیر واردات هدفمند از عراق، سرمایهگذاری مشترک و شکلگیری زنجیرههای ارزش دوطرفه را نیز دنبال کند.
کاهش ارزش صادرات به عراق به دلیل افت صادرات انرژی است
دبیرکل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق در پاسخ به این سوال که «وضعیت عملیاتی مرزهای ایران و عراق چگونه است؟» گفت: اصل کلی در سال ۱۴۰۵ فعال بودن محورهای اصلی تجارت ایران و عراق است؛ با این حال «فعال بودن» به معنی ظرفیت یکسان یا فعالیت بدون وقفه همه مبادی نیست. شرایط امنیتی عراق، مناسبتهای مذهبی، مقررات گمرکی، محدودیتهای کامیونی، تصمیمات طرف عراقی و ظرفیت پایانهها میتواند فعالیت هر مرز را بهصورت مقطعی تغییر دهد. همچنین برای حمل تجاری باید وضعیت همان روز مرز و نوع کالا استعلام شود. سابقه گزارشهای مرزی نیز نشان میدهد که برخی گذرگاهها در دورههای خاص بازگشایی یا محدود شدهاند.
وی تاکید کرد: یکی از موضوعاتی که به صورت مقطعی موجبات کاهش صادرات از ایران به عراق را فراهم کرده، استقرار نظام تعرفه مبتنی بر سامانه گمرک جهانی یا سیستم آسیکودا (ASICODA) و اجتناب بازرگانان عراقی از پرداخت تعرفههای جدید و ترخیص کالا از گمرکات عراق بوده؛ نه تنها گمکات هم مرز با ایران، بلکه از از سراسر گمرکات عراق که این موضوعات هم با توجه به اینکه به تدریج از اواسط سال گذشته و چند ماهه اول امسال در گمرکات مشترک بین ایران و عراق جاری و ساری شده به صورت مقطعی موجب کندی صادرات با عراق را به همراه داشته که یکی از عوامل موثر بر کاهش صادرات به عراق بوده است.
سنجابی شیرازی خاطرنشان کرد: بازار عراق در سال ۱۴۰۵ همچنان برای ایران یک بازار راهبردی و در دسترس است. کاهش ارزش صادرات در سال ۱۴۰۴ عمدتاً تحت تأثیر افت صادرات انرژی بوده و نباید بهتنهایی بهعنوان کاهش ظرفیت بازار عراق تفسیر شود. در عین حال، رقابت منطقهای در عراق تشدید شده است؛ بنابراین مزیت جغرافیایی و مرزی ایران باید با کیفیت، قیمت رقابتی، استاندارد، لجستیک حرفهای، خدمات پس از فروش و سرمایهگذاری مشترک تکمیل شود. در این چارچوب، توسعه زیرساختهای لجستیکی و انتخاب هوشمندانه مرز بر اساس مقصد نهایی کالا، یکی از مهمترین ابزارهای افزایش رقابتپذیری صادرات ایران خواهد بود.
