یک مقام مسئول در گفتوگو با ایلنا:
توافق تهران و ایروان برای فعالسازی کریدور جدید ترانزیتی/ مسیر خلیج فارس ـ دریای سیاه کلید میخورد
سرپرست دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری و حملونقل جادهای از توافقات ایران و ارمنستان برای توسعه همکاریهای ترانزیتی، ایجاد شاخه جدید کریدور شمال ـ جنوب از مسیر ارمنستان، توسعه کریدور خلیج فارس ـ دریای سیاه و احداث پل دوم مرزی خبر داد و گفت: توسعه زیرساختهای مشترک با ارمنستان تنها با هدف افزایش تجارت دوجانبه نیست، بلکه با هدف بهرهگیری از ظرفیت ترانزیتی این کشور برای اتصال ایران به قفقاز، روسیه و اروپا دنبال میشود.
سید حسین حسینی، سرپرست دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری و حملونقل جادهای، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی ایلنا درباره جزئیات توافقات اخیر ایران و ارمنستان برای توسعه همکاریهای ترانزیتی اظهار کرد: ایران و ارمنستان برنامهریزی کردهاند حجم تجارت دوجانبه را به سه میلیارد دلار برسانند، اما تحقق این هدف الزاماً نیازمند اجرای پروژههای بزرگ زیرساختی نیست و با تسهیل فرآیندها، روانسازی ترددها و اصلاح رویههای اجرایی نیز میتوان به این چشمانداز دست یافت.
وی با اشاره به مذاکرات انجامشده میان دو کشور افزود: در دو مرحله مذاکرات فشرده با طرف ارمنی، از جمله سفر ماه گذشته هیأت ایرانی به ایروان و سفر هفته گذشته وزیر زیرساخت و معاونان وی به تهران، بر این موضوع تأکید شد که ارمنستان علاوه بر یک شریک تجاری، میتواند به عنوان همسایهای راهبردی در توسعه کریدورهای حملونقلی و تنوعبخشی به مسیرهای ترانزیتی ایران ایفای نقش کند.
حسینی ادامه داد: در این مذاکرات پیشنهاد شد همکاریهای دو کشور از سطح روابط دوجانبه فراتر رفته و در توسعه شاخه جدید کریدور بینالمللی شمال ـ جنوب نیز گسترش یابد. در حال حاضر بخش اصلی این کریدور از مسیر دریای خزر و جمهوری آذربایجان تعریف شده است، اما با توجه به سرمایهگذاری شرکتهای ایرانی در پروژههای زیرساختی ارمنستان از جمله احداث تونل کاجاران، اجرای پروژههای راهسازی و اصلاح مسیرها، امکان ایجاد شاخه جایگزین این کریدور از مسیر ارمنستان، گرجستان و سپس روسیه و کشورهای حوزه قفقاز نیز وجود دارد.
سرپرست دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری همچنین از توافق برای توسعه کریدور خلیج فارس ـ دریای سیاه خبر داد و گفت: ارمنستان میتواند نقش مهمی در این کریدور ایفا کند. اگرچه شرایط منطقه و تحولات اخیر بر برخی مسیرها تأثیر گذاشته است، اما این کریدور همچنان یکی از گزینههای مهم برای انتقال کالا میان خلیج فارس، دریای سیاه و شمال اروپا محسوب میشود.
وی افزود: در مذاکرات با طرف ارمنی پیشنهاد شد علاوه بر توسعه شاخه ارمنستان در کریدور شمال ـ جنوب، همکاری دو کشور در کریدور خلیج فارس ـ دریای سیاه نیز گسترش یابد؛ چراکه این مسیر یکی از گزینههای جدی ایران برای تنوعبخشی به مسیرهای واردات کالاهای اساسی است.
حسینی با اشاره به ظرفیت بنادر گرجستان اظهار کرد: بخش عمده کالاهای ورودی از دریای سیاه میتواند از طریق بنادر باتومی و پوتی وارد منطقه شده و سپس از دو مسیر ارمنستان و جمهوری آذربایجان به ایران منتقل شود. این موضوع علاوه بر افزایش امنیت زنجیره تأمین، وابستگی به برخی مسیرهای سنتی را نیز کاهش خواهد داد.
وی تصریح کرد: در مذاکرات به طرف ارمنی اعلام شد که این کشور تاکنون از ظرفیتهای ترانزیتی خود بهره کافی نبرده است. در حالی که ایران بخش عمده ارتباط خود با گرجستان و قفقاز را از مسیر جمهوری آذربایجان انجام میدهد، مسیر ارمنستان نیز میتواند با همکاری دو کشور به یک مسیر فعال و اقتصادی تبدیل شود و دسترسی ایران به روسیه، قفقاز و حتی اروپا را تسهیل کند.
سرپرست دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری با بیان اینکه تاکنون همکاریهای دو کشور عمدتاً بر تجارت دوجانبه متمرکز بوده است، گفت: حجم ترانزیت عبوری از ارمنستان به سمت گرجستان و سایر کشورها در حال حاضر بسیار ناچیز و نزدیک به صفر است، اما هدف مذاکرات اخیر، تبدیل این مسیر به یک کریدور تجاری فعال و قابل بارگذاری در آینده است.
وی درباره توافقات زیرساختی دو کشور هم گفت: بخشی از مذاکرات به اصلاح فرآیندهای اجرایی و بخشی دیگر به توسعه زیرساختها اختصاص داشت. مهمترین موضوع، احداث پل دوم مرزی میان ایران و ارمنستان است که ظرفیت جدیدی برای تردد و توسعه همکاریهای ترانزیتی ایجاد خواهد کرد.
حسینی افزود: به طرف ارمنی اعلام کردیم اگر قرار است سرمایهگذاری مشترکی برای احداث پل جدید انجام شود، این پروژه نباید صرفاً با هدف افزایش تجارت دوجانبه باشد؛ چراکه بازار داخلی ارمنستان محدود است و توجیه اقتصادی چنین سرمایهگذاریهایی در گرو استفاده از ظرفیت ترانزیتی این کشور برای اتصال ایران به بازارهای منطقهای و اروپایی خواهد بود.
وی ادامه داد: در مذاکرات، محل احداث پل، مسائل فنی و جانمایی آن مورد بررسی قرار گرفت و همچنین بر توسعه زیرساختهای پایانههای مرزی دو کشور تأکید شد.
به گفته حسینی، یکی دیگر از توافقات، تبادل نقشهها و طرحهای توسعه پایانههای مرزی دو کشور بود تا طراحیها با یکدیگر تطبیق داده شده و گردش ترافیکی در مرزها بدون تداخل انجام شود.
سرپرست دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری در پایان گفت: ایران پیشنهادهای فنی خود درباره محل احداث پل دوم و توسعه پایانه مرزی را به طرف ارمنی ارائه کرده است و مقرر شد هیأت ارمنی ظرف یک هفته پس از بازگشت به کشور خود، نقشهها و پیشنهادهای نهایی را برای بررسی ارسال کند تا دو هفته بعد نیز نشست فنی مشترک برگزار و تصمیمات نهایی درباره اجرای پروژهها اتخاذ شود.
حسینی با اشاره به دیگر محورهای مذاکرات ایران و ارمنستان گفت: بخش مهم دیگری از مذاکرات به اصلاح فرآیندهای مرزی اختصاص داشت؛ چراکه صرف توسعه زیرساختها بدون اصلاح فرآیندهای اجرایی، نمیتواند به افزایش قابل توجه ظرفیت عبور و مرور منجر شود.
وی افزود: در این مذاکرات موضوعاتی همچون اجرای کنترلهای مشترک مرزی، ایجاد دروازه مشترک، کاهش توقف کامیونها، بازنگری در فرآیندهای کنترلی، تعدیل و یکسانسازی عوارض مرزی مورد بررسی قرار گرفت و دو طرف اطلاعات و دادههای مورد نیاز را با یکدیگر تبادل کردند.
سرپرست دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری ادامه داد: مقرر شد در نشست فنی مشترکی که دو هفته آینده در مرز برگزار خواهد شد، دو موضوع زیرساختی شامل احداث پل دوم و توسعه پایانههای مرزی، به همراه محور سوم یعنی اصلاح فرآیندهای اجرایی، در قالب یک پروتکل مشترک نهایی شود.
حسینی در پاسخ به این پرسش که چه میزان بار برای کریدور جدید مشترک ایران و ارمنستان پیشبینی شده است، اظهار کرد: با توجه به پروژههای زیرساختی تعریفشده، اجرای کامل این برنامهها حدود دو سال زمان خواهد برد. طی این مدت هم پروژههای عمرانی اجرا میشود و هم فرآیندهای مرزی بهبود پیدا میکند تا ظرفیت پذیرش و تردد افزایش یابد.
وی افزود: در مذاکرات با طرف ارمنی درباره افزایش ظرفیت پذیرش کامیونها نیز توافقاتی صورت گرفت. هدفگذاری اولیه، افزایش ظرفیت تردد روزانه به حدود ۳۰۰ تا ۳۵۰ کامیون است و در مرحله بعد، همزمان با تکمیل زیرساختها، این ظرفیت باید به روزانه یکهزار کامیون برسد که شامل ۵۰۰ کامیون ورودی و ۵۰۰ کامیون خروجی خواهد بود.
سرپرست دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری با بیان اینکه بخشی از این ترددها ممکن است بدون بار انجام شود، گفت: برآوردها نشان میدهد حتی اگر ۲۰ تا ۳۰ درصد کامیونها به صورت خالی تردد کنند، ظرفیت عبور سالانه این کریدور به حدود پنج میلیون تن کالا خواهد رسید.
حسینی در پاسخ به این سؤال که کریدور جدید در شرایط محدودیت دسترسی به مسیرهای جنوبی چه کمکی به تأمین کالاهای اساسی کشور خواهد کرد، گفت: یکی از مسیرهایی که هماکنون به طور جدی در حال بررسی آن هستیم، مسیر گرجستان است. از طریق گرجستان و سپس ارمنستان یا جمهوری آذربایجان میتوان بخشی از کالاهای اساسی مورد نیاز کشور را وارد کرد.
وی تصریح کرد: در شرایطی که کشور ناچار به استفاده از بنادر و مسیرهای جایگزین باشد، هرچند ارمنستان کشوری محصور در خشکی است، اما میتواند نقش مهمی در تکمیل زنجیره حملونقل ایفا کند. با استفاده از ظرفیت این کشور و اتصال آن به بنادر دریای سیاه، امکان انتقال بخشی از کالاهای اساسی به ایران فراهم خواهد شد.
سرپرست دفتر ترانزیت و حملونقل بینالمللی سازمان راهداری خاطرنشان کرد: هدف از توسعه این مسیر، ایجاد یک گزینه جایگزین در کنار سایر کریدورهای موجود است تا در شرایط خاص، کشور بتواند از طریق دریای سیاه و مسیر ارمنستان، بخشی از نیازهای وارداتی خود را با اطمینان بیشتری تأمین کند.
گفتوگو: مهدیانی
