در کنگره بین‌المللی سلامت زنان در شیراز مطرح شد؛
هشدار درباره سلامت زنان در فارس/ نیمی از بانوان غربالگری‌های ضروری را انجام نمی‌دهند
رئیس پانزدهمین کنگره بین‌المللی سلامت زنان با تأکید بر اینکه سلامت بانوان محدود به عملکرد نظام بهداشت و درمان نیست، گفت: سلامت زنان حاصل هم‌افزایی سیاست‌گذاری اقتصادی، شرایط محیط کار، نظام خانواده، آموزش و فرهنگ است و برای بهبود آن باید رویکردی فرابخشی در پیش گرفت.
به گزارش ایلنا، کامران باقری لنکرانی امروز چهارشنبه ۲۲ مهرماه در این کنگره اظهار کرد: بر اساس گزارش‌های سازمان بین‌المللی کار و سازمان جهانی بهداشت، زنان بیش از ۴۷ درصد نیروی کار رسمی و غیررسمی را تشکیل می‌دهند و به‌طور میانگین سه برابر مردان مسئولیت انجام کارهای بدون دستمزد در منزل و مراقبت از اعضای خانواده را بر عهده دارند؛ مسئولیت‌هایی که از آن‌ها با عنوان «شیفت دوم کاری» یاد می‌شود.
وی افزود: بیش از ۳۸ درصد زنان شاغل در جهان در معرض اختلالات اسکلتی‌عضلانی و مزمن قرار دارند و حدود ۴۲ تا ۴۳ درصد زنان شاغل نیز از فرسودگی شغلی یا استرس مزمن رنج می‌برند.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان با اشاره به وضعیت اشتغال بانوان در ایران بیان کرد: اگرچه سهم اشتغال رسمی زنان در کشور حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد گزارش می‌شود، اما حضور آنان در مشاغل تخصصی، به‌ویژه در حوزه‌های آموزش، بهداشت و فناوری، قابل توجه است.
باقری لنکرانی ادامه داد: حدود ۶۵ درصد کارکنان حوزه سلامت کشور را زنان تشکیل می‌دهند و بیش از ۶۰ درصد پذیرفته‌شدگان دانشگاه‌ها نیز از میان داوطلبان دختر هستند.
وی با اشاره به چالش‌های سلامت زنان شاغل گفت: داده‌های ملی نشان می‌دهد شیوع اضطراب و اختلالات خلقی در میان زنانی که از حمایت کافی در محیط کار یا خانه برخوردار نیستند، بالاست و نزدیک به ۶۰ درصد زنان شاغل نیز با کم‌تحرکی مواجه‌اند.
وی افزایش اضافه‌وزن و چاقی را از پیامدهای این وضعیت دانست و افزود: در حال حاضر تنها ۲۸ درصد بانوان کشور نه دچار چاقی هستند و نه اضافه‌وزن دارند. به گفته او، نرخ چاقی در میان زنان ایرانی تقریباً دو برابر مردان است و این آمارها ضرورت توجه جدی به سلامت بانوان را نشان می‌دهد.
ضرورت حمایت از زنان خانه‌دار
باقری لنکرانی با تأکید بر اینکه سلامت زنان نباید تنها از منظر اشتغال بررسی شود، اظهار کرد: زنان خانه‌دار نیز نباید از محاسبات اقتصادی و سیاست‌گذاری‌های اجتماعی کنار گذاشته شوند؛ زیرا جامعه‌ای که نقش این گروه از زنان را نادیده بگیرد، درک درستی از پایداری اجتماعی ندارد.
وی افزود: بخش مهمی از پیشگیری اولیه، تأمین تغذیه سالم، مدیریت رفتارهای پرخطر و ایجاد امنیت روانی برای فرزندان و همسران بر عهده زنان خانه‌دار است؛ بنابراین نباید آنان را صرفاً مصرف‌کننده خدمات تلقی کرد، بلکه باید نقششان را به‌عنوان یکی از ارکان اصلی مراقبت از سلامت خانواده به رسمیت شناخت.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان با اشاره به ضرورت حمایت‌های اجتماعی از این گروه گفت: پوشش بیمه بازنشستگی و ازکارافتادگی و دسترسی عادلانه به خدمات غربالگری باید برای زنان خانه‌دار نیز فراهم شود.
وی همچنین انعطاف‌پذیری در محیط کار را یکی از راهکارهای بهبود سلامت بانوان دانست و افزود: اجرای طرح‌هایی مانند ساعات کاری شناور، ایجاد مهدکودک در مجاورت محیط‌های کاری، دورکاری و فعالیت پاره‌وقت، می‌تواند بدون تحمیل هزینه‌های سنگین، به ارتقای سلامت روان زنان کمک کند.
باقری لنکرانی با اشاره به شرایط منطقه تأکید کرد: برای ارتقای سلامت زنان نباید منتظر رفع تحریم‌ها، پایان جنگ یا تخصیص اعتبارات کلان ماند؛ زیرا سرمایه‌گذاری در سلامت تنها به منابع مالی محدود نمی‌شود و اصلاح فرایندها و افزایش انعطاف‌پذیری سازمانی نیز نقش مهمی دارد.
وی افزود: اجرای پروتکل‌های ایمنی، غربالگری‌های دوره‌ای و معاینات طب کار برای تشخیص زودهنگام فرسودگی‌های جسمی و روانی در ادارات و مراکز دولتی، از اقداماتی است که می‌توان از هم‌اکنون مورد توجه قرار داد.
رئیس کنگره بین‌المللی سلامت زنان در بخش دیگری از سخنان خود، نقش زنان ایرانی را در پیشرفت‌های علمی و اجتماعی برجسته دانست و گفت: زنان کشور در حوزه‌هایی مانند دانشگاه، دانش پزشکی، فناوری و تولید دارو در خط مقدم فعالیت می‌کنند و در عرصه‌های اجتماعی و تاریخی نیز نقش مؤثری داشته‌اند.
وی در پایان از سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی جهان اسلام (آیسسکو) و همچنین فرهنگستان علوم پزشکی، آموزش‌وپرورش، استانداری فارس، دانشگاه علوم پزشکی شیراز و معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری فارس برای همکاری در برگزاری این کنگره قدردانی کرد.
سلامت زنان شاغل؛ معیاری برای سنجش کیفیت مدیریت
مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری فارس نیز با تأکید بر ضرورت توجه به شرایط کاری بانوان گفت: سلامت زنان شاغل فراتر از یک حق انسانی است و می‌تواند به معیاری برای سنجش کیفیت مدیریت و حکمرانی تبدیل شود.
سمانه ذوالقدری جهرمی اظهار کرد: افزایش بار آلوستاتیک بدن، ناشی از فشارهای مداوم کاری و سازگاری طولانی‌مدت با شرایط پراسترس، زنگ خطری برای سلامت نیروی انسانی است.
وی با بیان اینکه سلامت زنان حاصل تعامل عوامل زیستی، هنجارهای جنسیتی، روابط قدرت، نابرابری‌های ساختاری و میزان پاسخگویی نظام سلامت است، افزود: سلامت بانوان نباید به سلامت باروری محدود شود، بلکه باید تمام ابعاد جسمی و روانی آنان را دربر بگیرد.
مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری فارس ادامه داد: حمایت از سلامت زنان شاغل مستلزم شکل‌گیری نظامی یکپارچه است که در آن سلامت، مراقبت، امنیت شغلی و امکان تداوم مسیر حرفه‌ای بانوان به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار گیرد.
ذوالقدری جهرمی با اشاره به تأثیر محیط کار بر سلامت زنان گفت: ساعات کاری، حجم وظایف، شیوه ارزیابی عملکرد، امنیت روانی محیط کار، دسترسی به خدمات حمایتی، مرخصی‌ها و میزان انعطاف‌پذیری سازمانی از عوامل مؤثر بر سلامت زنان شاغل هستند.
وی افزود: مدیر سلامت‌محور باید در محدوده اختیارات خود، فشارهای قابل پیشگیری بر کارکنان را کاهش دهد، خطرات روانی و اجتماعی محیط کار را ارزیابی کند، با رفتارهای تحقیرآمیز مقابله کند و با توزیع منطقی وظایف، امنیت روانی کارکنان را افزایش دهد.
او با اشاره به تعدد مسئولیت‌های برخی بانوان در محیط‌های اداری اظهار کرد: نباید تعهد و تلاش بیشتر یک کارمند موجب افزایش نامتوازن وظایف و به خطر افتادن سلامت او شود. مدیریت مطلوب، توزیع منطقی نیروی انسانی و طراحی سازوکارهای منعطف می‌تواند به حفظ مهم‌ترین سرمایه سازمان، یعنی نیروی انسانی، کمک کند.
ذوالقدری جهرمی با توضیح مفهوم بار آلوستاتیک گفت: بدن انسان در برابر فشارهای کاری و شرایط پراسترس تلاش می‌کند خود را سازگار کند، اما تداوم این سازگاری در شرایط نامناسب، در نهایت هزینه‌های جسمی و روانی به همراه دارد و می‌تواند زمینه‌ساز بروز بیماری‌های مختلف شود.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه در سیاست‌گذاری‌ها افزود: به‌جای آنکه از زنان بخواهیم خود را با شرایط محیط کار سازگار کنند، باید به سازگار کردن محیط کار با چرخه زندگی زنان بیندیشیم. این تغییر رویکرد به اراده مدیریتی و پیگیری مستمر نیاز دارد.
مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری فارس همچنین سواد سلامت را یکی از عوامل مهم در حفظ سلامت بانوان دانست و گفت: زنان باید توانایی تشخیص اطلاعات معتبر، شناسایی علائم هشداردهنده، تصمیم‌گیری آگاهانه و استفاده به‌موقع از خدمات پیشگیرانه را داشته باشند؛ به‌ویژه در شرایطی که اطلاعات نادرست حوزه سلامت در فضای مجازی گسترش یافته است.
مشارکت پایین بانوان در غربالگری‌های ضروری
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز نیز با هشدار نسبت به مشارکت ناکافی زنان در برنامه‌های غربالگری، تغییر رویکرد از درمان‌محوری به سلامت‌محوری را ضروری دانست.
اورنگ ایلامی روز چهارشنبه در کنفرانس بین‌المللی سلامت با محوریت سلامت زنان شاغل اظهار کرد: سرمایه‌گذاری در پیشگیری و مراقبت‌های اولیه، رویکردی پایدارتر و مقرون‌به‌صرفه‌تر از تمرکز صرف بر درمان است و می‌تواند به استفاده بهینه از منابع نظام سلامت کمک کند.
وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده در دانشگاه علوم پزشکی شیراز افزود: راهبردهای نظام سلامت در سه محور آموزش و ارتقای سواد سلامت، اصلاح نظام ارائه خدمات و تقویت نظام بازخورد و ارجاع بیمار تدوین شده است.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: نخستین گام در این مسیر، آموزش و ارتقای سواد سلامت است تا زمینه خودپایشی و مراقبت فردی فراهم شود. در شرایط کنونی، خانواده و به‌ویژه مادران، نقش محوری در مراقبت‌های سلامت دارند.
ایلامی با انتقاد از سهم اندک پیشگیری در مقایسه با هزینه‌های خرید و نگهداری تجهیزات پزشکی پیشرفته گفت: اجرای نظام پزشکی خانواده می‌تواند به اصلاح نظام ارائه خدمات و جلوگیری از هدررفت منابع کمک کند.
وی با تشریح اولویت‌های حوزه سلامت بانوان در فارس بیان کرد: غربالگری سرطان‌های شایع زنان، به‌ویژه سرطان پستان و دهانه رحم، از برنامه‌های جدی معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز است.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اجرای مرحله نخست طرح غربالگری برای بانوان شاغل در این دانشگاه اظهار کرد: از مجموع حدود ۳۵ هزار نیروی انسانی دانشگاه که بیش از نیمی از آنان را زنان تشکیل می‌دهند، در مرحله نخست ۱۸ هزار نفر از کارکنان زن تحت غربالگری قرار گرفتند.
ایلامی با اشاره به آمار مشارکت در آزمایش پاپ‌اسمیر گفت: بین ۴۵ تا ۴۸ درصد از بانوان همکار از انجام این آزمایش خودداری کردند. از میان افرادی که در غربالگری مشارکت داشتند، نتیجه آزمایش پاپ‌اسمیر ۴۹ درصد طبیعی بود و ۱۰.۳ درصد نیز به پزشک متخصص ارجاع شدند که در میان افراد ارجاع‌شده، ۶ درصد دارای نتیجه غیرطبیعی بودند.
وی با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام ضایعات دهانه رحم افزود: بخشی از مشکلات شناسایی‌شده در مراحل اولیه و پیش‌سرطانی قرار دارند و تشخیص به‌موقع آن‌ها می‌تواند از پیشرفت بیماری و تحمیل هزینه‌های سنگین درمان جلوگیری کند.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: در سایر برنامه‌های غربالگری، از جمله ماموگرافی و کولونوسکوپی نیز مشارکت مطلوب نیست و افزایش آگاهی عمومی درباره اهمیت این اقدامات باید در اولویت قرار گیرد.
ایلامی سلامت مادران و باروری در سنین ۱۵ تا ۴۵ سال را دومین اولویت حوزه سلامت بانوان عنوان کرد و گفت: مراقبت‌های پیش از بارداری، دوران بارداری، پس از زایمان و توجه به تغذیه مادران از جمله برنامه‌های مهم این حوزه است.
وی سلامت روان را سومین اولویت دانست و افزود: با توجه به استرس‌ها و افسردگی‌های ناشی از شرایط مختلف، مراکز «سراج» برای ارائه خدمات رایگان سلامت روان فعالیت می‌کنند و توسعه این مراکز در سراسر استان تا پایان سال دنبال می‌شود.
معاون بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شیراز، سلامت میانسالان و سالمندان، به‌ویژه پیشگیری از پوکی استخوان، را چهارمین اولویت برشمرد و کنترل بیماری‌های مزمن و سرطان‌های قابل پیشگیری را نیز از دیگر محورهای برنامه‌های این معاونت عنوان کرد.
ایلامی در پایان از رسانه‌ها و نخبگان خواست با ایفای نقش در ارتقای سواد سلامت و آگاه‌سازی جامعه، زمینه افزایش مشارکت مردم در برنامه‌های پیشگیرانه را فراهم کنند تا بیماری‌ها پیش از پیشرفت، شناسایی و برای درمان آن‌ها اقدام شود.
